II FZ 269/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 1599/14 w sprawie ze skargi E. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1599/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił E. z siedzibą w B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w dniu 22 października 2014 r. doręczono stronie odpis zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, załączając do wniosku skargę kasacyjną oraz zaświadczenie lekarskie z 20 listopada 2014 r., z którego wynikało, że z powodu silnych dolegliwości bólowych od 21 do 23 listopada 2014 r. nie mógł wykonywać żadnych czynności zawodowych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił bowiem, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, że z pełnomocnictwa (17 listopada 2014 r.) wynika, że skarżąca spółka udzieliła pełnomocnictwa jeszcze dwóm innym profesjonalnym pełnomocnikom. Dlatego w chwili nagłej choroby, pełnomocnik niezdolny do wykonywania czynności zawodowych powinien skontaktować się z którymś z pozostałych pełnomocników i zlecić mu dokonanie czynności w sprawie. Sąd podkreślił, że z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego nie wynikało aby działający w sprawie pełnomocnik nie był zdolny do telefonicznego kontaktu z pozostałymi pełnomocnikami. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej zarzucił Sądowi pierwszej instancji wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 87 § 2 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a tj. błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, w szczególności przez wadliwe przyjęcie, że uprawdopodobnienie braku winy wymaga zaświadczenia lekarskiego, z którego koniecznie musi wynikać zakaz wykonywania połączeń telefonicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 4 p.p.s.a.). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Zarówno w nauce postępowania administracyjnego jaki i prawa cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 226). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Analizując argumentację przedstawioną w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Od strony postępowania reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka szczególna staranność nie została zachowana. Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca pismem z dnia 17 listopada 2014 r. udzieliła pełnomocnictwa trzem profesjonalnym pełnomocnikom. W związku z tym należy podzielić zdanie sądu pierwszej instancji, że w chwili nagłej choroby, pełnomocnik niezdolny do wykonywania czynności zawodowych powinien skontaktować się z którymś z pozostałych pełnomocników i zlecić mu dokonanie czynności w sprawie. W ocenie Sądu wykonanie połączenia telefonicznego nie należy do czynności szczególnie skomplikowanych i uciążliwych, które spowodowałoby znaczne pogorszenie stanu zdrowia osoby nie mogącej wykonywać żadnych czynności zawodowych wskutek choroby. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.