II FZ 25/23

Dnia 30 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 521/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 10 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 521/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M. M. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 4 marca 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia, o którym mowa powyżej, wskazano, że postanowieniem z 11 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę skarżącej, bowiem skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, mimo wezwania skutecznie doręczonego w trybie prawnej fikcji doręczenia. Pismem z 15 grudnia 2021 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że z nieznanych i niezależnych od niej przyczyn przesyłka, na którą sąd powołał się w postanowieniu o odrzuceniu skargi, nie była awizowana, zatem skarżąca nie wiedzała o skierowaniu do niej wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych. Dodała również, że gdy korespondencja z sądu jest prawidłowo awizowana, odbiera ją i wykonuje zawarte w niej wezwania i zobowiązania, a uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła, że przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu nie była prawidłowo awizowana, zatem nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Strona skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 lutego 2022 r., w którym powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto podniosła, że w sprawie nie uwzględniono, że zarówno w niniejszym postępowaniu, jak również w równolegle toczących się sprawach przed WSA we Wrocławiu, wszystkie prawidłowo awizowane przesyłki są odbierane przez skarżącą i jej męża. Skarżąca zaznaczyła również, że w miejscowości, w której skarżąca zamieszkuje, nigdy nie ma miejsca powtórne awizowanie przesyłek przez doręczycieli Poczty Polskiej. W zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi i podtrzymano wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi meriti. Do zażalenia skarżąca dołączyła pismo z 24 maja 2022 r., tj. reklamację usługi pocztowej, dotyczącą uznanej za doręczoną przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Stosownie do art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skutkiem nieuzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, jest zatem jej odrzucenie. W dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W literaturze oraz orzecznictwie zwraca się uwagę, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu. Ocena uprawdopodobnienia braku winy podlega zawsze ocenie sądu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i przy tej ocenie należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Należy przy tym mieć na uwadze to, że uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Uprawdopodobnienie braku winy nie jest bowiem równoznaczne z udowodnieniem, niemniej wymaga wiarygodnej argumentacji przekonującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda, uniemożliwiająca dotrzymanie terminu (por. szerzej P. Wajda, Instytucja przywrócenia uchybionego terminu w Kodeksie postępowania administracyjnego, PPP 2010, nr 10, s. 36-38 za J.P. Tarno Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Lex/El]. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiona przez stronę okoliczność, że pomimo ciążącego na operatorze pocztowym obowiązku, nigdy żadna przesyłka polecona nie była powtórnie awizowana w miejscowości zamieszkiwanej przez skarżącą, nie mogła stanowić o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, ponieważ – jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji – samo oświadczenie skarżącej o braku awizo przesyłki nie może stanowić przeciwdowodu dla dowodu z dokumentu, jakim jest zwrócona sądowi przesyłka. Z adnotacji umieszczonych na kopercie zwróconej przesyłki jednoznacznie wynika, że podjęto dwie próby doręczenia stronie przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tj. 1 września 2021 r. (pierwsze zawiadomienie) oraz 9 września 2021 r. (drugie zawiadomienie). Wskutek niepodjęcia tej przesyłki, 17 września 2021 r. zwrócono przesyłkę do nadawcy. Ponadto z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca do czasu wydania przez sąd meriti postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, nie podjęła próby zareklamowania wadliwego – jej zdaniem – wykonania usługi pocztowej, co sąd pierwszej instancji zasadnie odczytał jako brak próby obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez uprawdopodobnienie, że pracownik operatora pocztowego nie pozostawił w skrzynce pocztowej zawiadomień o próbie doręczenia. Dopiero po otrzymaniu odpisu postanowienia z 10 lutego 2022 r. skarżąca złożyła reklamację pocztową, stanowiącą załącznik do zażalenia, jednak pomimo upływu ponad dziewięciu miesięcy od dokonania reklamacji, strona nie przedstawiła pozytywnego wyniku jej rozpatrzenia. Odnosząc się natomiast do podniesionej przez skarżącą kwestii obliczania terminów przez WSA we Wrocławiu należy wskazać, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma znaczenia dzień, w którym uznano przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi za doręczoną, gdyż strona dowiedziała się o uchybieniu terminu z postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi i to od tego czasu biegł stronie 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. skutek doręczenia podwójnie awizowanej przesyłki nastąpił z dniem 15 września 2021 r. Podniesione przez stronę okoliczności nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.