II FZ 236/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. B.- T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 651/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. B.- T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 19 lipca 2017 r. K. B.- T. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 czerwca 2017 r. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek nie zawierał uzasadnienia w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 651/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na treść art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") i wyjaśnił, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku w związku z czym działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego zmianę w uzasadnieniu przedstawiając naruszenie prawa, do jakiego doszło oraz załączając dodatkowe dokumenty – pismo do Sądu Rejonowego w Kielcach i kopie Monitora Sądowego i Gospodarczego nr 247/2012. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. np. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Na wnioskodawcy spoczywa –w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku i wykazania związku pomiędzy wskazanymi okolicznościami a możliwością wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązkiem sądu jest zaś wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również zawartych w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że analiza akt sprawy doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że skarżąca nie wykazała, że w sprawie zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej. Natomiast w zażaleniu skarżąca przedstawiła, że prezes zarządu spółki został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 5 kwietnia 2006 r. na karę 1,5 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby oraz karę grzywy (Sąd Okręgowy IX Wydział Karny – Odwoławczy w Kielcach utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji) jednak nie odniosła się do konsekwencji jakie spowoduje wykonanie zaskarżonej decyzji. Czy będzie to szkoda znaczna czy spowoduje to trudne do odwrócenia skutki. Odnosząc się do argumentów i dokumentów zawartych w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż nie mogły być one wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, bowiem nie były one dostępne sądowi pierwszej instancji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, którego kontrolę dokonuje NSA w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Na marginesie należy wyjaśnić, że jeśli w ocenie skarżącej nastąpiła istotna zmiana jej sytuacji to nic nie stoi na przeszkodzie złożeniu przez skarżącą kolejnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcia w tym zakresie mogą być bowiem uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w ramach postępowania zażaleniowego ocenia legalność działania WSA w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można w nim przedstawiać nowej argumentacji oraz załączać do niego nowego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.