II FZ 228/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1469/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 rok postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r., syng. akt I SA/Gd 1469/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2016 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 rok. Stan sprawy przedstawia się następująco: W skardze do Sądu pierwszej instancji K. G. (dalej jako: "skarżący") zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, uzasadniając, że za wstrzymaniem jej wykonania przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji przekracza możliwości płatnicze skarżącego, który znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący wskazał ponadto, że jego sytuacja finansowa jest znana organom podatkowym z urzędu (zeznania i informacje podatkowe). We wskazywanym na wstępie postanowieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, strona ma obowiązek dokładnie przytoczyć okoliczności, które uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków. Oceniając wniosek skarżącego zawarty w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że nie wykazał on istnienia okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ograniczył się wyłącznie do gołosłownego stwierdzenia, że wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji przekracza jego możliwości płatnicze i znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej. Nie przytoczył natomiast jakichkolwiek okoliczności uzasadniających celowość wydania takiego rozstrzygnięcia przez Sąd. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej z dnia 31 sierpnia 2016 r., 2. art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd rozpatrując sprawę ocenia, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, na podstawie konkretnych danych, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W sytuacji, gdy strona nie wykaże we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Analizując niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody. Przede wszystkim skarżący nie wskazał konkretnych okoliczności, z których wynika, że jego aktualna sytuacja finansowa jest trudna. Stwierdzenie skarżącego, że jego sytuacja finansowa jest znana organom podatkowym z urzędu, jak już wyżej zostało zaakcentowane, nie jest wystarczające, bowiem to na skarżącym spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Nie jest rolą Sądu poszukiwanie dowodów, które przemawiałyby za zasadnością żądania strony. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że to w interesie strony skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tej wiedzy. Bez wskazania konkretnych i kompletnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację skarżącego nie jest bowiem możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.