II FZ 216/20

Dnia 2 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Go 663/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 22 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Go 663/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę A. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: "skarżąca", "spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 22 marca 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ww. decyzja została doręczona pełnomocnikowi pocztą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP 25 marca 2019 r., zgodnie z dołączonym do decyzji urzędowym poświadczeniem doręczenia. W dniu 25 kwietnia 2019 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Jednocześnie uiściła wpis sądowy w wysokości 11.611 zł. Postanowieniem z 4 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił ww. skargę, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Na ww. postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. W jego treści podniosła, że sąd niewłaściwie określił termin doręczenia pełnomocnikowi decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze jako 25 marca 2019 r., podczas gdy pełnomocnik spółki pozyskał dostęp do zaskarżonej decyzji za pośrednictwem skrzynki ePUAP w dniu 27 marca 2019 r. Zatem od tego dnia winien być liczony trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi. Spółka przedłożyła oświadczenie informatyka kancelarii, że plik pdf zawierający przedmiotową decyzję, który znajdował się na komputerze należącym do wyłącznej dyspozycji pełnomocnika, został przez niego pobrany 27 marca 2019 r. o godz. 09:31. Następnie plik ten, 27 marca 2019 r. o godz. 09:32, przekazany został drogą mailową do innych pracowników kancelarii. Na potwierdzenie tego Spółka dołączyła wydruk wiadomości e-mail, a także wydruk ekranu komputera pełnomocnika. W konsekwencji, informatyk wykluczył możliwość wcześniejszego pobrania pliku z systemu ePUAP, w szczególności w dacie 25 marca 2019 r. wskazanej przez organ. Postanowieniem z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt II FZ 483/19 NSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że sąd pierwszej instancji, przyjmując datę doręczenia stronie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze powołał się jedynie na urzędowe poświadczenie odbioru (UPD) i widniejącą tam datę doręczenia jaką jest dzień 25 marca 2019 roku. Nie odniósł się natomiast do tego, czy doręczenie decyzji w rozpoznawanej sprawie może zostać uznane za skuteczne w świetle regulacji art. 152 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 - dalej "O.p."). Sąd nie wskazał bowiem, czy i kiedy (data oraz godzina) pełnomocnik skarżącej spółki potwierdził odbiór pisma w sposób, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3 O.p. oraz art. 3 pkt 30 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2019 r. poz. 700, ze zm. - dalej "ustawa o informatyzacji"). Nie dokonał też oceny, czy urzędowe poświadczenie doręczenia decyzji w analizowanej sprawie spełnia wymogi określone w § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180 - dalej "rozporządzenie"), wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 ustawy o informatyzacji. Skoro zatem na obecnym etapie postępowania nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że zaskarżoną decyzję doręczono pełnomocnikowi spółki skutecznie, z zachowaniem wymogów ustawy o informatyzacji oraz przepisów rozporządzenia, w dniu 25 marca 2019 r., to przedwczesne było, w ocenie NSA, odrzucenie skargi wniesionej przez pełnomocnika spółki w dniu 25 kwietnia 2019 r. uznając, że została ona wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu. Wykonując wskazania NSA zawarte w ww. postanowieniu, pismem z dnia 27 września 2019 r. Sąd wezwał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze do: - wykazania daty doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej decyzji z dnia 22 marca 2019 r., w szczególności kiedy dokładnie (data oraz godzina), po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia (§ 16 rozporządzenia), - nadesłania za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej plików zawierających ww. urzędowe poświadczenie doręczenia w wersji elektronicznej. Jednocześnie, 21 listopada 2019 r. Sąd zwrócił się do centrum pomocy Użytkowników ePUAP w Centralnym Ośrodku Informatyki o: - wyjaśnienie, kiedy dokładnie (data oraz godzina) udostępniono adresatowi do pobrania doręczany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia, - podanie informacji czy data oraz godzina udostępnienia adresatowi dokumentu jest inna niż data i godzina podpisania przez niego poświadczenia doręczenia, a następnie, w dniu 2 stycznia 2020 r. o udzielenie informacji: - czy w dniach od 25 do 27 marca 2019 r. wystąpiły problemy techniczne związane z funkcjonowaniem platformy ePUAP, - czy możliwe jest wygenerowanie urzędowego poświadczenia doręczenia korespondencji w dacie innej aniżeli data i godzina podpisania przez adresata poświadczenia odbioru. Pismem z dnia 27 listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej poinformował, na podstawie danych uzyskanych z Wydziału Utrzymania Systemów Departamentu Systemów Państwowych Ministerstwa Cyfryzacji, że UPD zostało dostarczone do adresata w dniu 22 marca 2019 r. o godz. 20:21. Użytkownik odebrał, odczytał i podpisał ww. UPD w dniu 25 marca 2019 r. o godz. 09:39. W tym samym czasie, tj. 25 marca 2019 r. o godz. 09:39 dokument z decyzją wpłynął na skrytkę adresata i był możliwy do odczytania oraz pobrania. Jednakże, adresat odczytał pismo w dniu 27 marca 2019 r. o godz. 09:31 a następnie pobrał. W załączeniu Dyrektor nadesłał korespondencję elektroniczną z Ministerstwem Cyfryzacji Departamentu Systemów Państwowych. W piśmie z 10 grudnia 2019 r., ustosunkowując się do ww. pisma organu, pełnomocnik skarżącej powtórzył, że 27 marca 2019 r. o godz. 09:31 po raz pierwszy pobrał plik zawierający zaskarżoną decyzję. Przed tym terminem żaden z pełnomocników nie pozyskał wiedzy o treści tego dokumentu, a wygenerowane urzędowe poświadczenia doręczenia decyzji należy uznać za wadliwe i stanowiące błąd systemu. Jednocześnie podniósł, że organ administracji nie wskazał, w szczególności, czy w dniach 25 marca 2019 r. oraz 27 marca 2019 r. występowały problemy techniczne związane z funkcjonowaniem platformy ePUAP. Z nadesłanej do Sądu w formie elektronicznej, w dniu 31 stycznia 2020 r. odpowiedzi z Servis Desk Centralnego Ośrodka Informatyki wynika, że data odbioru pisma widoczna na UPD 25 marca 2019 r. wskazuje na datę odebrania i podpisania UPD przez adresata, po czym na skrytkę wpływa docelowy dokument. Zatem data 25 marca 2019 r. informuje nadawcę, że w tym dniu użytkownik podpisał UPD i po chwili na jego skrzynkę wpłynął dokument, który był możliwy do odczytania. Możliwym jest, jak twierdzi użytkownik, że odczytał pismo w dniu 27 marca 2019 r., jednak pismo było już na skrzynce użytkownika dostępne w dniu 25 marca 2019 r. Jednocześnie Centrum poinformowało, że w tych dniach nie odbywały się planowane ani nieplanowane niedostępności platformy ePUAP. WSA w Gorzowie Wielkopolskim ponownie rozpoznając sprawę 18 lutego 2020 r., uznał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, dlatego podlegała odrzuceniu. Sąd stwierdził, że wraz z wygenerowaniem UPD doszło do skutecznego doręczenia pełnomocnikowi skarżącej przedmiotowej decyzji w trybie art. 152a § 1 O.p. w dniu 25 marca 2019 r. Skarga wniesiona 25 kwietnia 2019 r. (zgodnie z datą stempla pocztowego na kopercie) uznać należało za spóźnioną i jako taką - odrzucić. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 2, art. 83 oraz art. 197 § 2 w zw. z art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a.") przez niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło WSA do błędnego przyjęcia, że skarga podlegała odrzuceniu, albowiem strona nie uchybiła terminowi do złożenia skargi, w sytuacji gdy w sprawie wystąpiły problemy techniczne w zakresie odbioru pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz gdy urzędowe poświadczenie doręczenia nie spełnia wymagań stawianych tego rodzaju dokumentom przez przepisy prawa, a w konsekwencji - brak realizacji wytycznych NSA w zakresie wskazania konkretnie godziny obok daty na urzędowym poświadczeniu doręczenia oraz oceny skuteczności doręczenia decyzji biorąc pod uwagę powyższe. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, ze pełnomocnik pozyskał dostęp do decyzji za pośrednictwem skrzynki ePUAP 27 marca 2019 r. Podniesiono, że urzędowe poświadczenie doręczenia nie zawiera, obok daty, godziny jego podpisania, zatem nie może stanowić dowodu na okoliczności, które winien dokumentować. Podkreślono, że pełnomocnik ustanowiony do doręczeń 27 marca 2017 r. o godz. 9:31 po raz pierwszy pobrał plik zawierający decyzję, a następnie przesłał ją do dwóch pełnomocników ustanowionych w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 152 § 3 O.p., w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3. O.p., tzn. poprzez podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru. Zasady wymiany informacji, w tym doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, określają przepisy ustawy o informatyzacji oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych, wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 ustawy o informatyzacji. Przepisy tych aktów prawnych regulują szczegółowe kwestie związane m.in. z wymogami urzędowego poświadczenia odbioru, a także wytworzenia urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Zgodnie z § 14 Rozporządzenia, urzędowe poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system informatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia — datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. W niniejszej sprawie nie sposób zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika skarżącej, że doszło do naruszenia art. 58 § 1 pkt 2, art. 83 oraz art. 197 § 2 w zw. z art. 190 zd. 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że WSA zrealizował wytyczne NSA w zakresie wskazania konkretnie godziny obok daty na urzędowym poświadczeniu doręczenia oraz oceny skuteczności doręczenia decyzji. Sąd pierwszej instancji, realizując wskazania NSA, zarządzeniem z 26 września 2019 r. wezwał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej m.in do wykazania daty i godziny udostępnienia przez system teleinformatyczny adresatowi do pobrania doręczanego dokumentu elektronicznego (zaskarżonej decyzji) wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia. Organ zwrócił się natomiast do Ministerstwa Cyfryzacji o udzielenie informacji w ww. zakresie. W dniu 27 listopada organ poinformował, że 26 listopada 2019 r. do organu wpłynęła odpowiedź z Wydziału Utrzymania Systemów Departamentu Systemów Państwowych Ministerstwa Cyfryzacji wraz z udostępnionymi danymi, z których wynika, że urzędowe poświadczenie doręczenia zostało dostarczone do adresata 22 marca 2029 r. o godz. 20:21; użytkownik odebrał, odczytał i podpisał urzędowe poświadczenie doręczenia 25 marca 2029 r. o godz. 09:39; dokument z decyzją wpłynął na skrytkę adresata 25 marca 2019 r. o godz. 09:39 i był możliwy do odczytania oraz pobrania; adresat odczytał pismo 27 marca 2019 r. o godz. 09:31 a następnie pobrał. Ponadto WSA zwrócił się do Centrum Pomocy Użytkowników ePUAP Centralnego Ośrodka Informatyki o udzielenie informacji, czy w dniach od 25 do 27 marca 2019 r. wystąpiły problemy techniczne związane z funkcjonowaniem platformy ePUAP. Jednocześnie zwrócono się z zapytaniem, czy możliwe jest wygenerowanie urzędowego poświadczenia doręczenia korespondencji w dacie innej aniżeli data i godzina podpisania przez adresata poświadczenia odbioru. Z informacji zwrotnej wynika, że data odbioru pisma widoczna na urzędowym poświadczeniu doręczenia 25 marca 2019 r. wskazuje na datę odebrania i podpisania urzędowego poświadczenia doręczenia przez adresata, po czym na skrytkę wpływa docelowy dokument. Data 25 marca 2019 r. informuje nadawcę, że w tym dniu użytkownik podpisał urzędowe poświadczenie doręczenia i po chwili na jego skrzynkę wpłynął dokument, który był możliwy do odczytania. Z informacji wynika również, że możliwym jest jak twierdzi pełnomocnik spółki, że pismo (decyzja) zostało odczytane 27 marca 2019 r., jednak było ono już dostępne na skrzynce użytkownika w dniu 25 marca 2019 r. Ponadto wyjaśniono, że we wskazanych dniach nie odbywały się planowane ani nieplanowane niedostępności platformy ePUAP. Zdaniem NSA, sąd pierwszej instancji w pełni zrealizował zalecenia z postanowienia NSA z 10 września 2019 r. sygn. akt II FZ 483/19. W szczególności sąd zbadał skuteczność doręczenia zaskarżonej decyzji w świetle art. 152 § 3 O.p. Słusznie uznał WSA, że pełnomocnik spółki potwierdził odbiór pisma poprzez podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru 25 marca 2019 r. Należy stwierdzić, że pomimo tego, że na samym urzędowym poświadczeniu doręczenia zaskarżonej decyzji, znajdującym się w aktach sprawy, widnieje data 25 marca 2019 r. bez wskazania godziny (art. 3 pkt 20 lit. c ustawy o informatyzacji), to WSA ponad wszelką wątpliwość wyjaśnił, że dokładną datą i godziną udostępnienia zaskarżonej decyzji do pobrania był 25 marca 2019 r. godz. 09:39. Ponadto wskazać należy, że liczenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego odbywa się według dni a nie godzin, zatem to data na urzędowym poświadczeniu doręczenia jest kluczowa w kwestii liczenia terminu, a nie godzina. Mając powyższe na uwadze sąd pierwszej instancji słusznie odrzucił skargę z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.