II FZ 2082/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1571/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1571/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek J. B. (dalej: skarżąca) o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 marca 2014 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że od złożonej skargi uiszczona została w dniu 8 kwietnia 2014 r. kwota 200 zł tytułem wpisu sądowego. Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia kwoty 2 577 zł tytułem uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braku formalnego. Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wiedzę o wezwaniu do uiszczenia kwoty 2 577 zł tytułem uzupełnienia wpisu sądowego od skargi skarżąca powzięła dopiero na skutek odebrania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2014 r. o odrzuceniu skargi – tj. w dniu 24 lipca 2014 r. W okresie od dnia 7 czerwca 2014 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. skarżąca przebywała na urlopie na Mazurach i nie miała wiedzy o awizowanej przesyłce ani możliwości jej odbioru. Jednocześnie, wiedząc o planowanym urlopie skarżąca upoważniła D. A. do odbioru korespondencji w jej imieniu, która w okresie jej urlopu przebywała w mieszkaniu przy ul. [...] w W. W tym czasie nie pojawił się listonosz z żadną przesyłką do skarżącej ani nie pozostawił awiza w skrzynce pocztowej. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Sąd wskazał, że jak wynika z treści znajdującej się w aktach sądowych sprawy koperty zawierającej wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi – przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 13 czerwca 2014 r. i w dniu 23 czerwca 2014 r. Z adnotacji wynikającej na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym 121 umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata tj. skarżącej. Wobec niepodjęcia w terminie przesyłka zwrócona została do nadawcy tj. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odnosząc się do argumentów skarżącej, że osoba upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącej nie otrzymała awiza zawiadamiającego o próbie doręczenia ww. wezwania, Sąd podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 651/10 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), że co do zasady argument ten mógłby zostać uwzględniony, gdyby Skarżąca w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, że taka okoliczność miała miejsce. Zdaniem WSA przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącej, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia w całości względnie uchylenie postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), tj. błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a, tj. niewłaściwe zastosowanie tej normy poprzez wadliwe ograniczenie się do przywołania w uzasadnieniu wyłącznie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 P.p.s.a. jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia bez szerszego jej wyjaśnienia, nadto przyjęcie, bez uzasadnienia, iż twierdzenia skarżącej są gołosłowne oraz całkowite pominięcie wniosków dowodowych skarżącej w tym oświadczenia Pani D. A. jako osoby upoważnionej do odbioru przesyłek sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Zarówno w nauce postępowania administracyjnego jaki i prawa cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 226). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że zarzuty skarżącej, sprowadzające się w istocie do stwierdzenia, że upoważniona przez nią osoba do odbioru korespondencji nie otrzymała przesyłki ani awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie nie zasługują na uwzględnienie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 23) jednoznacznie wynika że przesyłka została dwukrotnie awizowana przez pocztę: w dniu 13 czerwca i 23 czerwca 2014 r., o czym doręczyciel poinformował stronę poprzez pozostawienie awiza w oddawczej skrzynce pocztowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane się przez skarżącą na okoliczności niepozostawienia przez pracownika poczty awiza informującego o przesyłce nie były przekonujące oraz przybierają jedynie formę polemiki stanowiącej negację stanowiska Sądu pierwszej instancji, która pozbawiona jest wsparcia jakimikolwiek dowodami świadczącymi o tym, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, aniżeli przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ponadto podkreślić należy, że z akt sądowych nie wynika, ażeby skarżąca podjęła jakiekolwiek kroki zmierzające do zwalczenia opisanych ustaleń, w szczególności brak jest informacji o wszczęciu (lub przynajmniej próbie wszczęcia) postępowania reklamacyjnego w Poczcie Polskiej. Tym samym należy domniemywać, że skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 p.p.s.a. nie został przez skarżącą obalony. Wbrew zarzutom skarżącej uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. Jak stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten dotyczy nie tylko wyroków, ale również postanowień, zgodnie z art. 166 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie przewidziane przepisami prawa elementy, w tym prawidłowe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez Sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. W świetle powyższych rozważań należy uznać że, orzeczenie Sądu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji