II FZ 1906/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 383/12 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2012 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 lutego 2012 r. nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; 2. zwrócić M. K. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nienależnie pobrany wpis od zażalenia w kwocie 100 zł.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 383/12, mocą którego odrzucono zażalenie M. K. (dalej: skarżący, strona) na postanowienie tego Sądu z dnia 23 listopada 2012 r. w przedmiocie oddalenia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach orzeczenia Sąd podał, że wezwał skarżącego do nadesłania odpisu zażalenia na powyższe postanowienie, jednak skarżący zamiast odpisu tego zażalenia przesłał do Sądu odpis zażalenia na postanowienie z tego samego dnia, ale w przedmiocie prawa pomocy. W zażaleniu na to postanowienie skarżący stwierdził, że uzupełnił braki zażalenia w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne, jednak z innych przyczyn, niż podnosi skarżący. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma sekwencja zdarzeń, która w niej wystąpiła. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy. Pomimo niezakończenia postępowania w tym przedmiocie, Sąd, wbrew treści art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), rozpoznał wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienie z dnia 23 listopada 2012 r.). Skarżący w terminie wniósł zażalenie na to postanowienie (10 grudnia 2012 r.). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 6 lutego 2013 r. (sygn. akt II FZ 1059/12), oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA o odmowie przyznania prawa pomocy. Mimo to skarżący ponownie składał szereg wniosków o przyznanie prawa pomocy, które były oddalane (ostatni pozostawiony bez rozpoznania). W postanowieniu z dnia 14 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę strony; postanowienie to uprawomocniło się 21 lutego 2014 r. Mimo to zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2014 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do oświadczenia, czy podtrzymuje zażalenie z dnia 10 grudnia 2012 r. na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł oraz nadesłania odpisu zażalenia. Skarżący podtrzymał zażalenie, uiścił wpis, jednak przesłał do Sądu odpis zażalenia na postanowienie z tego samego dnia, ale w przedmiocie prawa pomocy. To spowodowało odrzucenie jego zażalenia przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dotknięte było szeregiem błędów, począwszy od rozpoznania tego wniosku zanim wyjaśniła się kwestia wpisu od skargi, poprzez niepodejmowanie żadnych czynności dotyczących zażalenia z dnia 10 grudnia 2012 r. przez półtora roku, po wezwanie skarżącego po takim czasie do uzupełnienia braku w postaci odpisu zażalenia. Pierwszy błąd spowodował przy tym konsekwencje rzutujące na wadliwość całego postępowania w tym przedmiocie. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wezwanie z dnia 5 czerwca 2014 r. o opisanej wyżej treści, skierowane do skarżącego na obecnym etapie postępowania, było wadliwe. Przede wszystkim Sądowi pierwszej instancji umknęło, że w sprawie wydano postanowienie o odrzuceniu skargi. Postanowienie to uprawomocniło się 21 lutego 2014 r., a więc ponad trzy miesiące przed wystosowaniem tego wezwania. W świetle tego faktu oraz w świetle wcześniejszych błędów Sądu, obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było pouczenie skarżącego, na podstawie art. 6 P.p.s.a., że podtrzymanie przez niego zażalenia nie może doprowadzić do jego uwzględnienia, a w konsekwencji do wstrzymania wykonania decyzji, bowiem postępowanie główne zostało prawomocnie zakończone. Jedynym możliwym sposobem zakończenia postępowania zażaleniowego w tym przypadku byłoby jego umorzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym świetle wzywanie skarżącego, bez wyżej opisanego pouczenia, do wpłaty wpisu od zażalenia, było nieuprawnione. To zaś skutkować musi zwrotem uiszczonej kwoty na podstawie art. 225 P.p.s.a. Ponadto wezwanie skarżącego do nadesłania odpisu zażalenia było niezgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., bowiem brak tego odpisu nie był brakiem tego rodzaju, który uniemożliwiał nadanie zażaleniu dalszego biegu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie strony, i to działającej w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, do nadesłania odpisu zażalenia po półtora roku od złożenia tego zażalenia, nie może być uznane za spełniające standardy wyznaczone przez art. 45 Konstytucji. Takie postępowanie Sądu z całą pewnością nie realizuje wymogu sprawiedliwości proceduralnej. W konsekwencji odrzucenie zażalenia z uwagi na niewypełnienie wezwania, które nie miało podstawy prawnej, musi być uznane za nieprawidłowe. Mimo braku podstawy do odrzucenia zażalenia strony, w świetle faktu, że jej skarga została prawomocnie odrzucona, dalsze postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie znajduje podstawy prawnej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 i § 6 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może mieć miejsce tylko do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz umorzyć postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 P.p.s.a. Na podstawie art. 225 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił także zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nienależnie pobrany wpis od zażalenia w kwocie 100 zł.