II FZ 186/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka masy upadłości Z. [...] S.A. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 657/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości Z. [...] S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 21 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) umorzyć postępowanie w sprawie z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 657/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości Z. [...] S.A. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 21 września 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2017 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w ww. skardze Syndyk zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi ponieważ wykonanie tej decyzji spowoduje, że postępowanie upadłościowe nie będzie mogło być dalej prowadzone z uwagi na brak środków finansowych, a umorzenie postępowania upadłościowego będzie skutkowało tym, że wierzyciele upadłego nie będą mogli uzyskać zaspokojenia. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Kielcach, po przedstawieniu ugruntowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładni art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a." stwierdził, że wniosek Syndyka nie spełnia wymagań tego przepisu. Skarżący nie uzasadnił bowiem wniosku. Za takie uzasadnienie nie można uznać natomiast, zdaniem WSA, lakonicznego stwierdzenia, że wykonanie decyzji spowoduje niemożność dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków finansowych, a umorzenie postępowania upadłościowego będzie skutkowało tym, że wierzyciele upadłego nie będą mogli uzyskać zaspokojenia. W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, czy zachodzą przesłanki zawarte w ww. przepisie. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia Syndyk wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wnosi Syndyk masy upadłości, podnosząc, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje, że straci on wszelkie posiadane środki finansowe i tym samym postępowanie upadłościowe będzie musiało zostać umorzone z uwagi na brak środków do jego prowadzenia. Wobec powyższych twierdzeń należy przytoczyć art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm.), który w ust. 1 stanowi, że postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicia prawomocnie udzielono przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny wpłaci w terminie cenę nabycia. Z kolei ustęp 3 przywołanego przepisu, mówi, że po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego, z wyjątkiem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych oraz roszczeń o rentę z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz o zamianę uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Założeniem Prawa upadłościowego jest równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z funduszy masy upadłości w kolejności określonej w art. 342–344. Z tego powodu ustawodawca wykluczył możliwość prowadzenia po ogłoszeniu upadłości egzekucji syngularnej przez poszczególnych wierzycieli. Artykuł 146 prawa upadłościowego realizuje ten cel, regulując w nim kwestie wpływu ogłoszenia upadłości na wszczęte przeciwko dłużnikowi postępowania egzekucyjne oraz zakazu wszczynania postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających po ogłoszeniu upadłości. Wszystkie postępowania sądowe i administracyjne wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko dłużnikowi odnośnie do jego majątku wchodzącego do masy upadłości ulegają ipso iure zawieszeniu z dniem ogłoszenia upadłości dłużnika. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości postępowania egzekucyjne i zabezpieczające ulegają umorzeniu z mocy prawa. Zgodnie z art. 146 ust. 3 zd. 1 prawa upadłościowego wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenie zabezpieczenia roszczenia na majątku upadłego jest niedopuszczalne. Lege non distinguente tę regulację stosuje się do każdego postępowania egzekucyjnego, bez względu na jego przedmiot. Zakaz egzekucji ma charakter generalny. Odnosi się ona zarówno do wierzytelności podlegających zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym, jak i zobowiązań będących długami masy upadłości. Omawiany zakaz dotyczy także świadczeń rzeczowych wynikających z prawa rzeczowego. W skardze syndyk wyjaśnia, że postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w K. ogłosił upadłość przez likwidację masy Spółki. Wobec tego niezrozumiałym jest argumentacja syndyka o potrzebie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro jak wskazano powyżej nie jest dopuszczalne wszczęcie egzekucji na majątku upadłego. Zauważyć można, że tożsame stanowisko wyraził NSA w postanowieniach z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt II FZ 47/18, II FZ 48/18, II FZ 49/18. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji, natomiast na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.