II FZ 185/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, , , po rozpoznaniu w dniu 31 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1727/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. o sygn. I SA/Gd 1727/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez L. R. (dalej: skarżący) decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IS) z dnia 4 września 2015 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Jako podstawę prawną postanowienia podano art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku podał, że skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora IS z dnia 4 września 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 11 czerwca 2015 r., określającą podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2012 r. w wysokości 9.634,00 zł. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że prowadzona działalność sezonowa i zyski z niej otrzymywane pozwalają na utrzymanie się skarżącego tylko przez okres jednego roku – od września do czerwca. Normalną praktyką w zakresie prowadzonej działalności jest zadłużanie się skarżącego przed wznowieniem pracy firmy. Skarżący wskazał na planowane prace remontowe niezbędne do kontynuowania działalności oraz planowaną operację ortopedyczną, którą zamierza wykonać prywatnie, z uwagi na to, że pierwszy wolny termin zaoferowany przez NFZ został wyznaczony na 2023 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. WSA w Gdańsku stwierdził, że argumenty przytoczone przez skarżącego we wniosku są zbyt ogólnikowe, aby uznać, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że uzyskiwane z działalności gospodarczej przychody pozwalają mu na utrzymanie się jedynie przez część roku, jednak nie podał ich wysokości. W aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące przychodów skarżącego z roku 2012, nie są natomiast znane ani przychody, ani stan majątkowy skarżącego w bieżącym roku. Skarżący powołuje się na konieczność wykonania prac remontowych, okoliczność ta jednak w żaden sposób nie została uprawdopodobniona. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie wskazano także żadnych konkretnych informacji dotyczących planowanej operacji – ani miejsca jej wykonania, ani czasu, ani wreszcie kosztów. Skarżący przedłożył jedynie skierowanie do szpitala i wydruk z ogólnopolskiego informatora o czasie oczekiwania na świadczenia medyczne, według którego czas oczekiwania na operację finansowaną z NFZ różni się w zależności od ośrodka i wynosi od 152 do 1414 dni. Zdaniem Sądu pierwszej nie sposób zweryfikować twierdzeń skarżącego, ponieważ nie są znane ani przychody ani stan majątkowy skarżącego. Brak danych co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego uniemożliwia zdaniem WSA w Gdańsku dokonanie oceny, czy faktycznie wykonanie decyzji spowoduje następstwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sam fakt istnienia obowiązku uiszczenia nawet znacznej kwoty nie może stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, z którego ten obowiązek wynika. Konieczność zapłaty zaległości i związane z tym uszczuplenie majątku wnioskodawcy są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji zaległości grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Tego jednak zdaniem WSA w Gdańsku skarżący nie wykazał. 2. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zażalenie od ww. postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez syna), zaskarżając to postanowienie w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: (1) art. 61 § 3 p.p.s.a przez jego nieprawidłową wykładnię polegająca na przyjęciu, że skarżący zobowiązany jest "wykazywać okoliczności, na których opiera się wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ponad wszelką wątpliwość, zgodnie z rygorami odpowiadającymi procesowi dowodzenia, podczas gdy ww. przepis wymaga jedynie zdaniem skarżącego uprawdopodobnienia okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji"; (2) art. 106 § 5 p.p.s.a i 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.; dalej w skrócie: k.p.c.), "odpowiednio w zakresie oceny twierdzeń i dokumentów przedłożonych przez stronę w ramach uprawdopodobniania okoliczności zmierzających do wykazania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku odpowiada prawu, zatem zażalenie skarżącego podlega oddaleniu. 3.2. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli: (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi – stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. - na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Według ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w ww. przepisie (por. np. postanowienie NSA z dnia 3 października 2011 r., I FSK 1427/11, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (por. B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny – w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku – nie jest uprawniony do wzywania strony o ich przedstawienie przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie. W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również znajdujących się w aktach sprawy. 3.3. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, zgodzić się należy z konkluzją Sądu pierwszej instancji, że nie uprawdopodobnił on, że wykonanie decyzji organu podatkowego – w jego aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej – spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Zbyt ogólnikowe argumenty przytoczone przez skarżącego spowodowały, że Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, ze wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. O ile dana okoliczność może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W uzasadnieniu zażalenia skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji nieprawidłową ocenę dowodów. Zarzut ten nie jest trafny. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. Ocena dowodów w zakresie twierdzeń i dokumentów przedłożonych przez stronę w ramach uprawdopodobniania okoliczności zmierzających do wykazania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie była dowolna. Skarżący nie przedstawił trafnych argumentów ani odpowiedniej dokumentacji, mogących stanowić potwierdzenie dla podniesionych przez niego w tym zakresie okoliczności. Konkludując, nie można przenosić ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd pierwszej instancji. 4. W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie WSA w Gdańsku o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydane w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. było prawidłowe. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.