II FZ 1814/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 935/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 935/13, mocą którego odmówiono G. sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 23 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie strony na powyższe rozstrzygnięcie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. o sygn. akt II FZ 1195/13. Nieprawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r., Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę spółki, z uwagi na jej nieopłacenie. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła w ustawowym terminie skargę kasacyjną na ww. postanowienie Sądu przesyłając w załączeniu kopię sentencji postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia sygn. akt VIIIGU 212/13/S o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, składając niemalże tożsamy - co do treści - wniosek, z tym złożonym za pierwszym razem. Wynika z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.626.868,86 zł (poprzednio do kwoty 8.734.119,33 zł). Z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że w 2013 r. skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie 112.487,38 zł przy przychodach w kwocie 93.956.187,69 zł, natomiast w marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio 3.982.066 zł, 3.569.530 zł, 3.025.122 zł i 2.378.726 zł. Spółka nadesłała także historię operacji na dwóch rachunkach bankowym w ING Bank Śląski za okres od 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. Na rachunkach bankowych odnotowane są opłaty za prowadzenie rachunku, wpłaty z tytułu zwrotu kosztów sądowych, wpłata od komornika sądowego oraz wpłaty z NZOZ. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona polemizowała z orzeczeniem referendarza zarzucając błędną ocenę skutków ogłoszenia wobec spółki upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała bowiem, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy. Wyjaśnił, że mając na uwadze okoliczności wskazane we wcześniejszym wniosku o zwolnienie od kosztów, że ze złożonych dokumentów wynika dodatkowo fakt ogłoszenia wobec spółki upadłości układowej. Ponadto zmniejszyła się kwota zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki z 8.734.119,33 zł do 6.626.868,86 zł. W tak przedstawionych okolicznościach faktycznych Sąd podkreślił, że orzeczenie upadłości układowej nie stanowi o braku możliwości ponoszenia przez skarżącą jakichkolwiek kosztów. Zaznaczenia bowiem wymaga, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą, gdyż nie została ona pozbawiona możliwości zarządzania swoim majątkiem. W odniesieniu zaś do kwoty zabezpieczonej na rachunkach bankowych (kwota ta jest mniejsza od tej wskazanej w pierwotnym wniosku), Sąd stwierdził za Sądem kasacyjnym, który orzekał w przedmiocie zażalenia na wydane w sprawie postanowienie z dnia 23 września 2013 r., że fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (z uwagi na charakter prawny tego środka) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, gdyż tego typu blokada do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez spółkę. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że brak jest wykazania przez stronę, że jej obecna sytuacja majątkowa w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia o odmowie jej przyznania, uległa pogorszeniu. Przeciwnie, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów (deklaracje VAT-7). W konsekwencji Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania w warunkach art. 165 p.p.s.a., że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U.2012.1112) przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Zdaniem skarżącej Sąd choć dostrzegł nową okoliczność istotną dla tej sprawy, tj. fakt postawienia jej w stan upadłości, to wadliwie ją ocenił. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był drugim w tej sprawie, a więc należało go potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą w tej sprawie był fakt postawienia jej w stan upadłości (z możliwością zawarcia układu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdzono, że fakt ten nie dawał podstaw do skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14, z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt 1739/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. Nadmienić należy, że postępowania te dotyczą w znacznej mierze odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier, gdzie to sama strona decyduje o terminie inicjowania takiego postępowania (na etapie postępowania administracyjnego, co ma przełożenie na następujące później postępowania sądowe). Stąd też rozpoczynanie przez skarżącą setek nowych, identycznych spraw w tym samym czasie, nie może samo w sobie stanowić argumentu za obciążeniem kosztami tych postępowań Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd nie dopatrzył zarzucanych w zażaleniu naruszeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka nie wykazała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.