II FZ 1806/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1156/13 oddalające wniosek o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku zwrotu kosztów opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł uiszczonej w związku z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1156/13 w sprawie ze skargi Z. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r., I SA/Gd 1156/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") oddalił wniosek Z. H. (dalej: "Skarżąca") o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IS") zwrotu kosztów opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł uiszczonej w związku z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku WSA z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1156/13. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia WSA wskazał, że wniosek o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia prawomocności wyroku jest nieuzasadniony i jako taki podlega oddaleniu. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się, że brak jest podstaw normatywnych pozwalających na zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności orzeczenia. W piśmie z dnia 9 września 2014 r. Skarżąca wniosła zażalenie, którym zaskarżyła w całości postanowienie sądu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku o zasądzenie do Dyrektora IS na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów poniesionej opłaty skarbowej, - art. 225 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu zwrotu skarżącej kwoty 10 zł z tytułu nadmiernie uiszczonej opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle powyższego przepisu każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek zatem przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. związany jest z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowoadministracyjnego. Wniosek skarżącej o stwierdzenie prawomocności nie jest czynnością związaną z dochodzeniem przez stronę praw związanych z kontrolą administracji publicznej, o czym stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. Opłata pobierana w trybie art. 234 § 1 p.p.s.a. związana jest jak podaje sama strona z koniecznością dochodzenia zasądzonych wyrokiem kosztów postępowania, a nie z kontrolą legalności decyzji administracyjnej. Cezurę czasową w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. wyznacza orzeczenie uwzględniające skargę lub umarzające postępowanie, w przypadku skorzystania przez organ z trybu autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) lub po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego ( art. 118 § 2 p.p.s.a.). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. zasądził od organu administracji na rzecz strony Skarżącej kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wobec tego wypełnił dyspozycję art. 200 w związku z art. 209 p.p.s.a. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku powinno być rozpatrywane w kontekście zasady z art. 199 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem uznał, że to skarżąca zobowiązana była do zapłaty opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł za stwierdzenie prawomocności orzeczenia (art. 234 § 1 p.p.s.a. w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.