II FZ 179/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 722/17 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 7 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie I SA/Gd 722/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie M. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2017 r. utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 16 października 2017 r. w sprawie skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 7 listopada 2016 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 722/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 7 listopada 2016 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 18 września 2017 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do sporządzenia, wniesienia i obrony skargi kasacyjnej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2017 r. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 16 października 2017 r., na podstawie art. 257 p.p.s.a., pozostawił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, bowiem Skarżący nie uzupełnił w terminie braków formalnych wniosku, do usunięcia których został wezwany. Skarżący wniósł sprzeciw, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy, bowiem wykonał zobowiązanie Sądu uzupełniając oświadczenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 722/17 utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego z dnia 16 października 2017 r. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2017 r. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 722/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił ww. zażalenie z dnia 27 listopada 2017 r., stwierdzając jego niedopuszczalność. Przesyłkę zawierającą to postanowienie Sądu z dnia 12 grudnia 2017 r. doręczono skarżącemu w sposób zastępczy w dniu 2 stycznia 2018 r. Skarżący odebrał tę przesyłkę w placówce pocztowej w dniu 4 stycznia 2018 r. (k. 58 akt sądowych). Pismem nadanym w dniu 11 stycznia 2018 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Wskazał, że z akt sądowych wynika, że przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie Sądu z dnia 12 grudnia 2017 r., awizowana w dniu 18 grudnia 2017 r., mimo jej faktycznego odbioru w placówce pocztowej w dniu 4 stycznia 2018 r., została skutecznie doręczona w dniu 2 stycznia 2018 r. Bowiem termin 14 dni od pierwszego awizo przypadał na dzień 1 stycznia 2018 r. tj. dzień ustawowo wolny od pracy, a więc zgodnie z zasadami liczenia terminu określonymi w art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należy uznać 2 stycznia 2018 r. Wobec złożenia zażalenia na powyższe postanowienie Sądu pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 11 stycznia 2018 r. (ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był dzień 9 stycznia 2018 r.) Sąd odrzucił zażalenie. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie wskazując, że termin ustawowy do jego wniesienia upływał w dniu 11 stycznia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku użył pojęcia "doręczenia zastępczego" (art. 72 p.p.s.a.) odnosząc się do trybu doręczenia z art. 73 p.p.s.a. regulującego "fikcję prawną doręczenia". Jednakże omyłka ta nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ Sąd prawidłowo odniósł się do treści art. 73 p.p.s.a. w kontekście rozpoznawanej sprawy. W sprawie ziściła się fikcja prawna doręczenia, gdyż doręczenie zastępcze nastąpiło po upływie ustawowego terminu. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Skoro więc odpis postanowienia, po awizowaniu (18 grudnia 2017 r.) został skutecznie doręczony w dniu 2 stycznia 2018 r. (termin 14 dni od pierwszego awizo przypadał na dzień 1 stycznia 2018 r. tj. dzień ustawowo wolny od pracy, a więc zgodnie z zasadami liczenia terminu określonymi w art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należy uznać 2 stycznia 2018 r.), Skarżący nadał zaś zażalenie dopiero 11 stycznia 2018 r., to złożenie zażalenia nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a. Postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające sprzeciw w oparciu o art. 178 p.p.s.a. zostało więc wydane zgodnie z prawem. Na marginesie należy wskazać jednak, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., a także ewentualne błędne pouczenie przez operatora pocztowego o dacie odbioru przesyłki w powtórnym zawiadomieniu było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy skargi. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.