II FZ 179/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 645/14 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 4 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 15 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt I SA/Po 645/14, odmówił P. B. – nazywanemu dalej "Skarżącym", przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z 9 października 2014 r. oddalono wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to zostało doręczone stronie 22 października 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie 20 listopada 2014 r. Postanowieniem z 25 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wspomniane zażalenie, ponieważ zostało wniesione po upływie terminu. W dniu 10 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Wraz z zażaleniem Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, wyjaśniając, że do uchybienia doszło z powodu roztargnienia pracownika. Sąd pierwszej instancji, wskazując na art. 82 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", wyjaśnił, że na Skarżącym ciąży obowiązek wykazania, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia wniosku, uchybienie było skutkiem niedbalstwa pracownika Skarżącego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny, sąd pierwszej instancji stwierdził, że powierzając wykonanie czynności swojemu pracownikowi, Skarżący ponosi odpowiedzialność za jego zaniedbania i brak staranności. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że w wyniku swojej pomyłki został pozbawiony prawa do sądu, równocześnie podobne pomyłki po stronie organów nie rodzi podobnych skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest oczywiście bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przy czym obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Zarówno w nauce postępowania administracyjnego jaki i prawa cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 226). W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, ponieważ nie uprawdopodobnił on braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. Skarżący wykazał się bowiem brakiem należytej dbałości w zakresie prowadzenia własnych spraw. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, którym strona powierzyła dokonanie określonych czynności. Ryzyko negatywnych skutków zachowań osób trzecich spoczywa na stronie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 525/11, postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt I FZ 509/07, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07). Tymczasem z akt sprawy wynika, że przyczyną niedochowania terminu było niedbalstwo pracownika Skarżącego, któremu powierzono nadanie zażalenia – jadąc na pocztę nie dostrzegł on, że z fotela samochodu zsunęła mu się koperta z zażaleniem. W świetle powyższych rozważań należy uznać że, orzeczenie sądu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.