II FZ 1718/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1644/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 1 lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1644/13, mocą którego odmówiono zmiany prawomocnego postanowienia tego sądu z dnia 12 grudnia 2013 r. oddalającego wniosek G. Sp. z o.o. w N. obecnie w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka, strona) o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest drugim w tej sprawie, przy czym wnioski te są niemal tożsame co do treści. Wynika z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.626.868,86 zł (poprzednio do kwoty 6.537.866,11 zł). Z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że w latach 2012 i 2013 skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio 888.485,30 zł i 112.487,38 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 148.551.284,25 zł i 93.956.187,69 zł), natomiast w kwietniu, maju i czerwcu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 3.569.530 zł, 3.025.122 zł i 2.378.726 zł. Spółka nadesłała także historię operacji na dwóch rachunkach bankowych za okres od 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2012 r. Poinformowała, że sprawozdanie za 2013 r. jest w trakcie sporządzania ze względu na trwającą wycenę majątku firmy przez biegłych rzeczoznawców. Skarżąca przedłożyła kopię sentencji postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt VIIIGU 212/13/S, o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek strony należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Sąd nie uznał wniosku za zasadny. Podkreślił, że odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności dotyczących tej sytuacji, przy czym okoliczności te muszą być rzetelnie udokumentowane. Sąd wskazał, że ze złożonych przez spółkę dokumentów wynikają dwie nowe okoliczności, tj. fakt ogłoszenia wobec spółki upadłości układowej oraz zwiększenie kwoty zabezpieczenia na rachunkach bankowych z 6.537.866,11 zł do 6.626.868,86 zł. Odnosząc się do podkreślanego przez spółkę faktu pozostawania w stanie upadłości układowej, Sąd zwrócił uwagę, że orzeczenie upadłości nie stanowi o braku możliwości ponoszenia przez skarżącą jakichkolwiek kosztów. Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą, gdyż nie została ona pozbawiona możliwości zarządzania swoim majątkiem. Sądowi również wiadomym jest, że w postępowaniu upadłościowym spółka zaprezentowała propozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa, w tym kosztów sądowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2127/13). Sąd nie uznał okoliczności zwiększenia o ok. 89.000 zł kwoty zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki za istotną. Fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (z uwagi na charakter prawny tego środka) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, gdyż tego typu blokada do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez spółkę. Zdaniem Sądu spółka nie wykazała na tyle istotnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie prawomocne postanowienie. Przeciwnie, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują na to, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów (deklaracje VAT-7). W konsekwencji, brak jest podstaw do uznania w warunkach art. 165 P.p.s.a., że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 u.p.u.n. przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Zdaniem skarżącej Sąd choć dostrzegł nową okoliczność istotną dla tej sprawy, tj. fakt postawienia jej w stan upadłości, to wadliwie ją ocenił. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000,00 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był drugim w tej sprawie, Sąd zasadnie potraktował go jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą w tej sprawie był fakt postawienia jej w stan upadłości (z możliwością zawarcia układu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdzono, że podana przez stronę okoliczność nie uzasadniała zmiany uprzednio wydanego rozstrzygnięcia w sprawie prawa pomocy i nie dawała podstaw do skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd nie dopatrzył zarzucanych w zażaleniu naruszeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka – poprzestając na wskazaniu stanu upadłości układowej jako nowej okoliczności w sprawie – nie wykazała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.