II FZ 1595/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 62/14 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 8 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 62/14, Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek R. P. (powoływanego dalej jako "podatnik", "skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podatnik, będąc wezwanym przez referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie stosownych dokumentów i informacji, nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku. Tym samym uniemożliwił Sądowi zapoznanie się z jego aktualną sytuacją materialną i rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Skarżący nie wykazał zatem istnienia przesłanki umożliwiającej mu przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik, wnosząc o jego uchylenie w całości, wskazał, że treść orzeczenia nie jest zgodna z ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą określoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1.) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2.) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 252. § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Natomiast w myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się i w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji zajęte w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Należy podzielić zdanie, że skoro podatnik, pomimo wezwania, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej, to nie zrealizował swojej powinności wynikającej z art. 255 p.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Sąd pragnie ponadto zauważyć, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (post. NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 476/13). W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji słusznie, zdaniem NSA, uchylił wniosek podatnika o przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy strona wnioskująca przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. Istotnym jest fakt, że to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Zatem skarżący miał świadomość jakie konsekwencje grożą mu w przypadku niewywiązania się z nałożonego na niego obowiązku. Pomimo tej wiedzy, skarżący jednak świadomie nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.