II FZ 1543/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1173/13 w przedmiocie zwrotu opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie.

II FZ 1543/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1173/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek Z. K. o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku zwrotu opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1173/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 lipca 2010 r., w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2005 rok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 5 listopada 2008 r., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana i zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpis ww. wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem został z urzędu doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 12 grudnia 2013 r. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że ww. wyrok jest prawomocny od dnia 25 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności ww. wyroku, uiszczając opłatę kancelaryjną w kwocie 10 zł. W piśmie tym wniesiono również o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącej zwrotu kosztów ww. opłaty kancelaryjnej, gdyż organ administracji wezwany pismem z dnia 9 lipca 2014 r. do spełnienia świadczenia, tj. do zapłaty kosztów postępowania w terminie 14 dni kosztów nie zwrócił. Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek uznając go za nieuzasadniony. Sąd podniósł, że stosownie do art. 234 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", za stwierdzenie prawomocności i wydanie odpisów pobiera się opłatę kancelaryjną. Opłaty te pobiera się w wysokości określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2003 r. nr 221, poz. 2192); w przedmiotowej sprawie wynosi ona (za stwierdzenie prawomocności) 10 zł. Strona składająca wniosek uiściła kwotę 10 zł, tytułem opłaty kancelaryjnej, za wykonane przez sąd czynności. Sąd stwierdził, że opłata ta została uiszczona w prawidłowej wysokości. Sąd wskazał kolejno na: obowiązek poniesienia kosztów związanych z dokonywaniem określonej czynności procesowej, zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania, ograniczenie zwrotu kosztów między stronami do kosztów niezbędnych, deklaratoryjny charakter postanowienia o stwierdzeniu prawomocności, końcowo zaś wyjaśnił, że zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest obciążenie kosztami sądowymi tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zarzuciła naruszenie: 1) art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 212 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku o zasądzenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącej zwrotu kosztów poniesionej opłaty skarbowej, 2) art. 225 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zwrotu skarżącej kwoty 10 zł z tytułu nadmiernie uiszczonej opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku powinien być obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów opłaty kancelaryjnej, ponieważ organ wezwany do spełnienia świadczenia, tj. zapłaty kosztów postępowania nie zareagował na wezwanie. Skarżąca podniosła, że w wyniku braku reakcji organu na wezwania do zapłaty wszczęła procedurę mającą na celu nadanie klauzul wykonalności wyrokom. W tym celu złożyła wniosek o stwierdzenie ich prawomocności, gdyż skarżąca zobligowana była załączyć do każdego z wniosków o nadanie klauzuli wykonalności wyrok WSA zaopatrzony w stwierdzenie prawomocności. W konsekwencji, jej zdaniem, jedynym powodem uiszczenia opłaty kancelaryjnej było niewykonanie wyroku przez organ podatkowy. Skoro Dyrektor Izby Skarbowej pozostawał w zwłoce w zapłacie kosztów i nie reagował na wezwania skarżącej, to powinien być obciążony wszystkimi kosztami z tym związanymi, w tym opłatą kancelaryjną od wniosku o stwierdzenie prawomocności wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez skarżącą w zażaleniu. Przede wszystkim należy wskazać na zasadę ogólną wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Jest to taka sama zasada, jaka obowiązuje w cywilnym postępowaniu nieprocesowym (art. 520 § 2 k.p.c.). Zgodnie z nią każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, dostępną w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek zatem przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. związany jest z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowoadministracyjnego. Wniosek skarżącej o stwierdzenie prawomocności nie jest czynnością związaną z dochodzeniem przez stronę praw związanych z kontrolą administracji publicznej, o czym stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. Opłata pobierana w trybie art. 234 § 1 p.p.s.a. związana jest jak podaje sama strona z koniecznością dochodzenia zasądzonych wyrokiem kosztów postępowania, a nie z kontrolą legalności decyzji administracyjnej. Za takim stanowiskiem przemawia także systematyka ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie bowiem do zasady ogólnej z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek przewiduje art. 200 p.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle natomiast art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Cezurę czasową w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. wyznacza zatem orzeczenie uwzględniające skargę lub umarzające postępowanie, w przypadku skorzystania przez organ z trybu autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) lub po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego ( art. 118 § 2 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r., czyli orzeczeniem uwzględniającym skargę po myśli art. 209 p.p.s.a., zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, tym samym wypełnił dyspozycję art. 200 w związku z art. 209 p.p.s.a. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku powinno być rozpatrywane w kontekście zasady z art. 199 p.p.s.a. W rezultacie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że to skarżący na podstawie art. 234 § 1 p.p.s.a. w związku z § 1 ust. 1 Rozporządzenia zobowiązany był do zapłaty opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł za stwierdzenie prawomocności orzeczenia. Wskazać należy, że wyrażone tutaj stanowisko oraz argumentacja zostały już wcześniej wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1166/14, CBOSA). Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.