II FZ 1410/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 620/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 620/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. (zwanej dalej "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona nie wykazała, iż nie posiada obecnie i nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Z oświadczenia majątkowego strony wynika, że posiada ona na rachunkach bankowych środki finansowe w wysokości 59.138,58 zł i 10.653,37 euro. Wpis od skargi w wysokości 100 zł, który jest zwykle całkowitym kosztem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jest więc dla strony kwotą znikomą i oczywiście możliwą do uiszczenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że sytuacja majątkowa skarżącego wbrew uznaniu Sądu nie jest tak dobra, jak to wskazuje wyciąg z rachunku bankowego. Spółka posiada m.in. wiele zaległości w płatności wymagalnych zobowiązań nie tylko podatkowych, ale również względem swoich wierzycieli, w tym z tytułu spłaty udzielonych kredytów, pożyczek. Powyższe z pewnością Sąd mógł prawidłowo ocenić gdyby na podstawie treści art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów, ewentualnie dodatkowego oświadczenia, czego de facto nie uczynił. Sąd ocenił stan majątkowy wyłącznie w oparciu o złożone oświadczenie przez skarżącego, co zdaje się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, skoro pomimo spełnienia przesłanek skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. Sąd mógł wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, nie czyniąc tego pozbawił stronę wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej, a tym samym prawa do Sądu. Spółka nie posiada żadnego majątku ani zgromadzonych oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na uiszczenie opłaty sądowej od skargi. Zaniechanie Sądu w powyższym względzie nie powinno negatywnie wpływać na sytuację skarżącego, zatem w pełni zasadny jest wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej winna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis 2010, s. 568, uw. 3 i postanowienia NSA z: 23.01.2009 r., II OZ 20/09, LEX nr 557480; 26.01.2009 r., II OZ 28/09, LEX nr 537851). Obowiązkiem strony wynikającym z ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania, jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. W niniejszej sprawie WSA wydając rozstrzygnięcie wskazał, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd porównał wysokość wpisu od skargi z posiadanymi przez stronę na rachunkach bankowych środkami finansowymi. W ocenie NSA, uiszczenie wpisu przez spółkę jest możliwe, a strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona w zażaleniu nie przedstawiła żadnych dodatkowych dokumentów uzasadniających jej twierdzenia. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie już w postanowieniu Referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2013 r. podano, iż do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przyjęto dane wynikające z dokumentów złożonych na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 p.p.s.a. w sprawie I SA/Wr 159/13 Oznacza to, że nie było potrzeby, by wzywać stronę o dodatkowe dokumenty, a strona mogła je przecież bez wzywania dostarczyć, szczególnie jeżeli zawierały one informacje mogące wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Na marginesie należy jedynie dodać, że postanowieniem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II FZ 842/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 159/13 dotyczące prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.