II FZ 140/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 8/18 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 października 2017 r. nr [...], [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi.

Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 8/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. W. (zwanego dalej "Skarżącym") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 30 listopada 2017 r. Skarżący złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 października 2017 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. wraz z odsetkami oraz zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj 2017 r. W dniu 4 grudnia 2017 r. Skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyjaśnił, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jego winy. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że przyczyną dla której nie mógł złożyć skargi w ustawowym terminie był stan zdrowia spowodowany chorobą – m.in. wysoka temperatura. Skargę wysłała listem poleconym jego córka, ponieważ stan jego zdrowia nie pozwalał na opuszczenie miejsca zamieszkania. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie (ZUS ZLA), z którego wynika, że od 29 listopada 2017 r. do 3 grudnia 2017 r. Skarżący był niezdolny do pracy ze wskazaniem, że powinien "leżeć". Sąd pierwszej instancji uznał, że przywołane przez Skarżącego okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niezachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia jednak przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie, korzystając z pomocy domowników. Z akt sprawy wynika, że Skarżący mieszka z żoną i z córkami (17 i 14 lat). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, istniały warunki do skorzystania z pomocy domowników w celu dochowania terminu do wniesienia skargi, tym bardziej, że skarga wnoszona do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest środkiem szczególnie sformalizowanym i nie wymaga sporządzenia szczegółowego uzasadnienia, czy też dostępu do akt administracyjnych. Sąd zaznaczył, że zgodnie z datą widniejącą na skardze, sporządzono ją 28 listopada 2017 r., więc Skarżący potrzebował tylko pomocy w nadaniu skargi. Skoro Skarżący skorzystał w dniu 30 listopada 2017 r. z pomocy jednej z córek w nadaniu skargi, to mógł o tę pomoc poprosić odpowiednio wcześniej i zachować termin do jej wniesienia. W ocenie WSA, Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Okoliczność wskazana przez Skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, tj. choroba i towarzysząca jej wysoka temperatura stanowi wystarczającą podstawę do przywrócenia terminu. Co prawda, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, choroba może być okolicznością świadczącą o braku winy tylko w szczególnie ciężkich przypadkach, gdy paraliżuje ona możliwość działania samodzielnego lub nawet skorzystania z pomocy osoby trzeciej. Jednakże nie jest uzasadnione odwoływanie się do okoliczności dotyczących rodzaju choroby i jej przebiegu. Wszelkie okoliczności związane z chorobą Skarżącego oraz charakterem wykonywanej przez niego pracy zostały ocenione przez lekarza wydającego zaświadczenie lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy. Z przedstawionego zwolnienia lekarskiego wynikało, że Skarżący w okresie, w którym upłynął termin do wniesienia skargi, powinien był leżeć. Bez specjalistycznej wiedzy dotyczącej choroby Skarżącego trudno jest oceniać, czy wskazana dolegliwość mogła całkowicie pozbawiać go we wskazanym okresie możliwości posłużenia się osobami trzecimi. Można jedynie oprzeć się na opinii lekarskiej, która, jak już wcześniej podkreślono, wykluczała możliwość wykonywania obowiązków zawodowych również w dniu, na którym upływał termin do wniesienia skargi. Skład orzekający w niniejszej sprawie za przekonujące uznał zatem oświadczenia Skarżącego zawarte tak we wniosku o przywrócenie terminu, jak i rozpatrywanym zażaleniu, dotyczące charakteru dolegliwości, jak i stanu jego zdrowia, które uniemożliwiały mu podjęcie stosownych działań w tym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji [pic]