II FZ 1382/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 98/14 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 98/14, odmówił E. Ś. – nazywanemu dalej "Skarżącym", przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 19.906 zł. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżący utrzymuje się ze świadczeń emerytalno-rentowych w wysokości 3.506,60 zł netto miesięcznie i nie posiada żadnego majątku. Skarżący mieszka w lokalu należącym do syna ponosząc związane z tym opłaty: 468,66 zł na rzecz wspólnoty mieszkaniowej, 53,12 zł za telefon, 21 zł za energię elektryczną. Ponosi ponadto wydatki związane z zabiegami rehabilitacyjnymi oraz zakupem leków, wynoszące w przybliżeniu 800 zł. Pozostałe środki wystarczają na prowadzenie skromnego życia. Wskazując na art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późń. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że Skarżący nie przedstawił informacji wystarczających do oceny jego sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stano rodzinnego. Tym samym nie było możliwym ustalenie, czy Skarżący spełniał warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Pomimo wezwania do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego, Skarżący oświadczył jedynie, że posiada jeden rachunek bankowy służący do przekazywania renty i emerytury. Tym samym, zdaniem sądu pierwszej instancji, nie było możliwe ustalenie aktualnej wysokości zgromadzonych na nim środków pieniężnych, rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, uchylenie się przez wnioskującego od obowiązku nałożonego na podstawie art. 255 P.p.s.a. uniemożliwia przeprowadzenie oceny jego stanu majątkowego i rodzinnego. Wątpliwości te są tym bardziej zasadne, że w okresie od 20 grudnia 2007 r. do 30 stycznia 2009 r. na rachunek Skarżącego wpłynęły środki o łącznej wysokości 8.340.596,17 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący argumentował, że złożył wszystkie posiadane dokumenty i rzetelnie przestawił swoją sytuację finansową. Podniósł także, że z uwagi na wiek oraz zły stan zdrowia zadecydował o rozdysponowaniu wszystkich pieniędzy na rzecz swoich najbliższych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest brak możliwości poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że obowiązek wykazania tej okoliczności ciąży na stronie postępowania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z 24 marca 2014 r. Skarżący został wezwany do złożenia dokumentów potwierdzających między innymi wysokość wymienionych we wniosku wydatków oraz przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych (art. 255 P.p.s.a.). W odpowiedzi Skarżący złożył jedynie oświadczenie, że posiada jeden rachunek bankowy, na który wpływają świadczenia emerytalne i rentowe. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem wywiódł, że Skarżący nie wykazał, by jego sytuacja materialna nie pozwoliła mu na uiszczenie wpisu od skargi, co uzasadniałoby skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości dokonania oceny rzeczywistej kondycji finansowej Skarżącego i jego rodziny. Twierdzenie Skarżącego, że działając w dobrej wierze złożył wszystkie posiadane dokumenty, jest bezpodstawne, ponieważ przedstawienie wyciągów z rachunku bankowego nie powinno nastręczać trudności. Co istotne, Skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania sądu skutkować będzie rozpoznaniem sprawy w oparciu o posiadane dokumenty. Bez wpływu na zasadność przedstawionej powyżej oceny pozostają zawarte w zażaleniu twierdzenia o rozdysponowaniu przez Skarżącego całego majątku pomiędzy bliskich, ponieważ okoliczność ta również nie została wykazana. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.