II FZ 137/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. Sp. z o.o. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1274/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 28 maja 2013r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 25 listopada 2014 r., I SA/Kr 1274/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek I. sp. z o.o. w N. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że rozpoznawany wniosek stanowi już drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącą spółkę w niniejszym postępowaniu. Prawomocnym postanowieniem z 26 września 2013 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie zwolnił skarżącą od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi. Z informacji zawartych we wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że spółka w dalszym ciągu zajmuje się wykonywaniem instalacji [...] budynków i budowli. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Według bilansu za 2013 r. wartość jej środków trwałych na koniec roku 2013r. wynosiła 677 953,52 zł. W bilansie ujęte zostały również środki trwałe w budowie, o niezmienionej od 2012r. wartości: 1 085 363,05 zł. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zawartym w sprawozdaniu finansowym za 2013r. strona skarżąca osiągnęła w tym roku zysk netto w wysokości 58 550,63 zł. Z zeznania podatkowego CIT – 8 za rok 2013r. wynika natomiast, że dochód przedsiębiorstwa wyniósł 156 067,89 zł, przy przychodzie na poziomie 2 858 120,31 zł. Z kolei z deklaracji VAT – 7 za maj 2014r. wynika, że podstawa opodatkowania dostawy towarów tego podmiotu w kraju wyniosła 122 301 zł. Spółka spłaca zaległości podatkowe w wysokości ok. 20 000 zł miesięcznie oraz raty zaciągniętego kredytu w wysokości ok. 5 000 – 6 000 zł miesięcznie. Jej zaległe zobowiązania na rzecz ZUS za miesiąc marzec 2014r. wynoszą 15.000 zł, a zaległości w podatku od nieruchomości za kwiecień 2014r. stanowią ok. 1600 zł. Spółka posiada trzy konta bankowe, na których na bieżąco odnotowywane są operacje, nierzadko opiewające na znaczne kwoty takie jak np.: 56 850 zł – transakcje z 26 czerwca 2014r.; 25 000 zł – transakcja z 10 czerwca 2014r.,; 40 000 zł – transakcja z 9 czerwca 2014r. Spółka podała, że na ma zdolności kredytowej, aby zaciągnąć dodatkowy kredyt na wniesienie opłaty sądowej. Nie ma również możliwości uzyskania pożyczki od osób prywatnych – w ubiegłym roku zostały wniesione przez udziałowców dopłaty do kapitału zapasowego, został także udzielona pożyczka dla spółki przez jej udziałowca. Strona skarżąca wyczerpała możliwości dofinansowania z tego źródła. Podała także, że konieczność wygospodarowania środków na koszty sądowe skutkowałaby zmniejszeniem zatrudnienia i ostatecznie likwidacją jej działalności. Postanowieniem z 10 października 2014 r. referendarz sądowy w WSA w Krakowie oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia spółka dodała, że posiada również zaległości (przeterminowane) w realizacji zobowiązań cywilnoprawnych, które na lipiec 2014 r. wynosiły: ok. 430 000 zł. Spółka podała także, że na dzień 28 maja 2014 r. poniosła stratę w wysokości 150 000 zł. Wskazała, że wyzbyła się już wcześniej środków trwałych, bez których może prowadzić działalność i pozostawiła przy sobie majątek niezbędny do prowadzenia działalności. Nie ma zatem możliwość spieniężenia środków trwałych bowiem równałoby się to zakończeniu działalności i likwidacji zakładu pracy. Dodatkowo wskazana w sprawozdaniu wartość majątku, w tym środków trwałych, jest wartością bilansową, nie zaś rynkową, która z uwagi na zużycie jest znacznie niższa. Spółka zwróciła także na uwagę na pominięcie w kwestionowanym postanowieniu okoliczności, że decyzją z 2 lipca 2013 r. rozłożono spółce spłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty. Strona podkreśliła, że jej sytuacja finansowa jest wyjątkowo trudna. Jest to okres przejściowy, jednakże obecnie wymagający nadzwyczajnych środków ratunkowych (m.in. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych). Zaznaczyła także, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał, rozpoznając ponowny wniosek, sąd zobowiązany był ustalić, jaka była sytuacja strony w dacie wydania poprzednich postanowień, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Sąd podkreślił, że skarżąca na podstawie postanowienia z 26 września 2013 r. skorzystała już w sprawie ze zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. W tych warunkach skarżący musiałby wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, a wysokość kapitału zakładowego skarżącej spółki oraz wartość jej środków trwałych znacznie przewyższa nie tylko kwotę wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Z bilansu spółki za 2013 r. wynika, że spółka w przeciwieństwie do 2012 roku osiągnęła zysk w wysokości 58 550, 63 zł przy przychodzie ze sprzedaży na poziomie 2 775 356,96. Ponadto z analizy rachunków bankowych spółki wynika, że cały czas na jej konta wpływają kwoty w różnych wysokościach, wielokrotnie przewyższających wysokość należnego wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi 750 zł. Oznacza to, że strona skarżąca mimo istniejących zobowiązań oraz zaległości publicznoprawnych prosperuje i podejmuje działalność zarobkową, a także odnotowuje wpływy. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z 15 września 2011 r., I FZ 244/11). Sąd podkreślił także, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, że spółka reguluje swoje zobowiązania względem banku w kwocie znacznie przekraczającej wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe (rata kredytu w wysokości 5000-6000 zł miesięcznie), a domaga się przeniesienia tych kosztów na Skarb Państwa. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że aktualna sytuacja finansowana strony skarżącej nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd oddalił wniosek skarżącej. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że strona skarżąca posiada wystarczające środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy, które są istotne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Natomiast zgodnie z art. 258 § 3 P.p.s.a. do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. W niniejszej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące przyznania prawa pomocy stronie. Prawomocnym postanowieniem z 26 września 2013 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie zwolnił skarżącą od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę na zmianę okoliczności sprawy, które są istotne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z bilansu spółki za 2013 r. wynika, że spółka w przeciwieństwie do 2012 r. osiągnęła zysk w wysokości 58 550, 63zł. Analiza przedstawionych na przedmiotowym etapie postępowania sądowoadminstracyjnego rachunków bankowych spółki doprowadziła sąd pierwszej instancji do wniosku, że na konta spółki wpływają kwoty w różnych wysokościach, wielokrotnie przewyższających wysokość należnego wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi 750 zł. Co więcej, skoro skarżąca jest w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym (5 000 – 6 000 zł miesięcznie), nie sposób uznać jednocześnie, że nadmiernym obciążeniem będzie dla niej poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie (750 zł). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych. W ocenie NSA zasadnie zatem przyjął sąd pierwszej instancji, że spółka, pomimo trudnej sytuacji finansowej, nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.