II FZ 135/17

Dnia 28 marca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1349/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

1. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r. o sygn. I SA/Wr 1349/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy) z dnia 21 lipca 2016 r. o nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podał, że skarżąca wniosła skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego wywodząc m.in., iż wykonywanie przez nią w imieniu Skarbu Państwa prawa własności w stosunku do nieruchomości skarbowych nie stanowi - wbrew stanowisku organu odwoławczego - posiadania tychże nieruchomości jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wobec czego nie może zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości, którym jest Skarb Państwa. W skardze tej skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Wyjaśniła, że jako agencja wykonawcza wydatkuje środki publiczne na podstawie corocznego planu finansowego. Dyscyplina finansów publicznych nie pozwala na przesuwanie wydatków pomiędzy poszczególnymi pozycjami. Oprócz tego zmiana planu nie może powodować zwiększenia zobowiązania agencji. Podała, że w sprawie doszło do zabezpieczenia zobowiązania podatkowego hipoteką przymusową. Z tego względu wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części, tj. co do kwoty 616.693 zł. W uzasadnieniu skargi wywodziła, że 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. 3.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA we Wrocławiu podał przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności. W ocenie WSA we Wrocławiu argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie potwierdza zaistnienia przesłanek uzasadniających udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. Skarżąca nie przedstawiła również żadnej dokumentacji świadczącej o jej aktualnej sytuacji finansowej. Odwołując się do art. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 855 ze zm.; dalej: u.f.p.) stwierdził, że skarżącej, będącej państwową osobą prawną, nie grozi likwidacja. 4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 4.1. Skarżąca (działająca przez pełnomocnika - radcę prawnego) wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA we Wrocławiu, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA we Wrocławiu - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Należy także mieć na względzie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi, a rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania podejmowane jest na wstępnym etapie postępowania, gdy brak jest podstaw do wyrokowania o zasadności skargi. 5.2. Odnosząc powyższą argumentację do rozpoznawanej sprawy nie sposób pominąć, że skarżąca jest agencją wykonawczą, to jest państwową osobą prawną tworzoną na podstawie odrębnej ustawy w celu realizacji zadań państwa. Celnie WSA we Wrocławiu dostrzegł, że wykonanie obowiązku pieniężnego nie zakończy działalności skarżącej, może ją jednak czasowo utrudnić. Należy zaakcentować, że zgodnie z art. 21 ust. 1 u.f.p. podstawą gospodarki finansowej skarżącej jest roczny plan finansowy, obejmujący: (1) przychody z prowadzonej działalności; (2) dotacje z budżetu państwa; (3) zestawienie kosztów; (4) wynik finansowy; (5) środki na wydatki majątkowe; (6) środki przyznane innym podmiotom; (7) stan należności i zobowiązań na początek i koniec roku; (8) stan środków pieniężnych na początek i koniec roku. Powołana przez WSA we Wrocławiu okoliczność, że skarżąca może uzyskać nadwyżkę środków finansowych, o której mowa w art. 22 ust. 1 u.f.p., ustaloną na koniec roku, pozostającą po uregulowaniu zobowiązań podatkowych, nie oznacza wcale, iż nadwyżka taka powstanie. Nie można również pominąć, że skarżąca nadwyżką tą nie może dysponować w sposób swobodny, co zdaje się sugerować WSA we Wrocławiu. Niewpłacenie nadwyżki do budżetu i przeznaczenie jej na spłatę zobowiązań podatkowych wymaga, stosownie do art. 22 ust. 3 u.f.p. zgody ministra sprawującego nadzór nad agencją wykonawczą i Rady Ministrów. Niedokonanie przez agencję wykonawczą wpłaty nadwyżki środków finansowych do budżetu lub nieterminowe dokonanie tej wpłaty może stanowi w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 168 ze zm.) naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej pozostaje okoliczność kwestionowania przez nią swojego statusu jako podatnika podatku od nieruchomości. W konsekwencji podane przez skarżącą okoliczności mogą stanowić podstawę do uzyskania ochrony, która jest tylko tymczasowa. 5.3. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. i art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.