II FZ 1304/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 547/13 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2013 r. w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 11 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 547/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") odmówił J. H. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 547/13, którym Sąd ten oddalił skargę Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie (dalej: "SKO") z dnia 11 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku rolnego za 2012 r. Podstawą prawą wskazanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 , dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że wyrokiem z dnia 4 grudnia 2013 r. WSA oddalił skargę Skarżącego na decyzję SKO w przedmiocie podatku rolnego za 2012 r. Prawidłowo powiadomiony Skarżący nie stawił się na terminie rozprawy w dniu 4 grudnia 2013 r. W dniu 12 grudnia 2013 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. referendarz sądowy ustanowił dla Skarżącego adwokata z urzędu. Jednocześnie umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż postanowieniem z dnia 5 września 2013 r. Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych. W dniu 20 marca 2014 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku adwokat wskazała, że w dniu 13 marca 2014 r. odebrała przesyłkę poleconą zawierającą informację o wyznaczeniu jej na pełnomocnika w niniejszej sprawie. Upoważniony przez nią aplikant przeglądając akta sprawy w dniu 20 marca 2014 r. powziął informację, że wydany w niniejszej sprawie wyrok nie zawiera uzasadnienia. Z uwagi na fakt, że wyznaczenie na pełnomocnika nastąpiło już po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przywołana wyżej okoliczność w opinii pełnomocnika uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego. Sąd zauważył, że w doręczonym Skarżącemu osobiście zawiadomieniu o terminie rozprawy zawarte zostało pouczenie, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Skarżący został poinformowany, że termin rozprawy został wyznaczony na dzień 4 grudnia 2013 r., jednak dopiero dnia 13 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego) wystosował do Sądu pismo zwracając się w nim między innymi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego podmiotu należycie dbającego o własne interesy, nie jest więc możliwe uznanie, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem WSA powyższej oceny nie zmienia również fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy przez ustanowienie adwokata, bowiem w terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. tj. do 11 grudnia 2013 r. Skarżący działał samodzielnie mógł zatem zgodnie z pouczeniem złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku w wymaganym terminie. Na powyższe postanowienie Skarżący - działając przez pełnomocnika - adwokata złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania , które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez nieprzywrócenie pełnomocnikowi Skarżącego terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w sytuacji, gdy pełnomocnik wyznaczony został z urzędu już po uprawomocnieniu się wyroku, zaś wniosek o przywrócenie terminu złożył tego samego dnia, którego dowiedział się, że wyrok nie zawiera uzasadnienia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik powtórzył argumentację z wniosku o przywrócenie terminu. Dodał, że uzasadnienie wyroku jest konieczne przy ewentualnym sporządzaniu skargi kasacyjnej, jak i opinii o braku podstaw do jej sporządzenia. Na marginesie dodał, że jeżeli postępowanie zakończyło się wydaniem wyroku przez WSA w dniu 4 grudnia 2013 r. to Sąd nie powinien ustanawiać w marcu 2014 r. dla Skarżącego pełnomocnika z urzędu w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, że kwestionowany przez Skarżącego wyrok WSA z dnia 4 grudnia 2013 r. był wyrokiem oddalającym skargę. Rozstrzygnięcie to ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z brzmieniem art. 141 § 2 p.p.s.a. – "w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (...)". Niesporne w niniejszej sprawie jest to, że wyrok Sądu został wydany w dniu 4 grudnia 1013 r., natomiast wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku nie został złożony w wyznaczonym przez wskazany wyżej przepis, terminie. Natomiast w dniu 20 marca 2014 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia zapadłego w sprawie orzeczenia. Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Z akt sprawy bezspornie wynika, że Skarżący został prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 4 grudnia 2013 r. Zawiadomienie to zawierało pouczenie, że obecność Skarżącego nie jest obowiązkowa, a także, zgodnie z pkt 3 pouczenia, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Dodatkowo na zawiadomieniu umieszczono numer telefonu do Sądu, zatem Skarżący, znając termin rozprawy, mógł chociażby telefonicznie dowiedzieć się o treści orzeczenia kończącego sprawę i sposobie dalszego postępowania. Skoro skarżący zdecydował się nie brać udziału w rozprawie, to powinien – jako strona dbająca należycie o swoje interesy – dowiedzieć się o treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia i na podstawie uzyskanych informacji podjąć decyzję co do dalszych czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2012 r. o sygn. I OZ 665/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Również fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie może doprowadzić do przywrócenie Skarżącemu terminu do dokonania czynności procesowej. Z akt sprawy wynika bowiem, jak słusznie z resztą wskazał Sąd pierwszej instancji, że Skarżący w terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (od dnia 5 grudnia 2013 r. do dnia 11 grudnia 2013 r.) działał bez pełnomocnika i mógł dokonać czynności procesowej samodzielnie. Z akt sprawy nie wynikają również okoliczności wskazujące na to, że Skarżący nie mógł dokonać tej czynności samodzielnie. Tym bardziej, że z pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy jasno wynika tryb w jakim należy złości wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wynika fakt konieczności sporządzenia uzasadnienia wydanego wyroku w sytuacji, gdyby Skarżący wyrażał wolę zaskarżenia orzeczenia skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast sam fakt ustanowienia pełnomocnika po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może stanowić okoliczności przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do argumentu zażalenia dotyczącego zasadności przyznania Skarżącemu przez WSA prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest uprawniony w postępowaniu toczącym się z wniosku o przywrócenie terminu do dokonywania oceny zasadności postanowienia wydanego przedmiocie przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że Skarżący nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika Skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, to w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii z uwagi na to, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.