II FZ 13/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 549/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 12 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia : oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 549/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił B. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Z uwagi na chorobę od dwóch lat nie pracuje. Obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 750 zł, a żona wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.500 zł brutto miesięcznie. Z tego powodu nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, który to obowiązek ciąży na nim również w innych sprawach zawisłych przed WSA w Lublinie. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 120 m2, nieruchomość rolna o pow. 0,2 ha i łąka o pow. 0.8 ha. Skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej. wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 4 września 2014 r., jednakże mimo upływu zakreślonego w nim terminu pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o uchylenie ww. postanowienia w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu podjął polemikę z kwestionowanym rozstrzygnięciem wskazując, że nałożenie na niego obowiązku przedstawienia szeregu dokumentów związanych z sytuacją materialną skarżącego i jego małżonki jest chybione i niesprawiedliwe. W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarżący nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej zarówno jego samego jak i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony uniemożliwił sądowi pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Od powyższego rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący przedstawił oświadczenie z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które w wyniku rozdzielenia na kilka spraw w łącznej kwocie są dla skarżącego znaczącym obciążeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę, która wynika z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową, która to zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawo pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe. Podkreślić należy, że skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, z tego obowiązku jednak się nie wywiązał. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego trudną sytuacje majątkową. W takiej sytuacji niemożliwe było dokonanie merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie Skarżącemu na podstawie przedstawionych oświadczeń tego prawa, naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny ponownie podkreśla, że to na skarżącym spoczywał obowiązek przedstawienia takiej dokumentacji, która wykazałaby spełnienie przesłanki o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tego jednak strona skarżąca nie uczyniła, w związku z powyższym przyznanie w takiej sytuacji przez Sąd I instancji prawa pomocy byłoby działaniem nieprawidłowym. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.