II FZ 127/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 68/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości; 2) przywrócić termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.

II FZ 127/17 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 68/16, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej p.p.s.a., w punkcie pierwszym odmówił G.G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oraz w punkcie drugim odmówił na podstawie art. 141 § 2 p.p.s.a. sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 68/16, w sprawie ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 listopada 2015 roku w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spadkodawcy. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę wniesioną przez G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 listopada 2015 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spadkodawcy. Pismem z dnia 17 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącej, adwokat J.B., wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, dokonując jednocześnie tej czynności procesowej. We wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że okresie od 9 listopada do 16 listopada 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą i nie mógł dokonać czynności, do których został zobowiązany. Do wniosku załączono kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 listopada 2016 r. o zwolnieniu z pracy za okres od 9 do 16 listopada r. z powodu choroby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, odmawiając przywrócenia terminu wskazał na regulacje wynikające z art. 86 § 1 oraz z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. Argumentował, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Sąd dodał, że przedłożona kopia zaświadczenia lekarskiego potwierdza wprawdzie, że pełnomocnik skarżącej był niezdolny do pracy w okresie od dnia 9 do 16 listopada 2016 r., nie wynika z niej jednak, czy choroba była na tyle poważna, że wyłączyła pełnomocnika z jakiejkolwiek aktywności i uniemożliwiła mu złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku czy to osobiście, czy też dzięki posłużeniu się pomocy innych osób. Zdaniem Sądu pełnomocnik nie wykazał, że jego choroba była takiego rodzaju, że nie pozwoliła mu na osobiste działanie, a tym bardziej na wyręczenie się inną osobą. Wobec odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, Sąd odmówił również sporządzenia uzasadnienia wyroku, gdyż wniosek w tym przedmiocie został złożony z uchybieniem ustawowego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła je w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku argumentowano, że przyczyną niezłożenia wniosku w terminie były ostre problemy kardiologiczne pełnomocnika skarżącej. Choroba wystąpiła nagle i bez wcześniejszych symptomów. Dalej pełnomocnik skarżącej podniósł, że prowadzi Kancelarię indywidualnie i nie zatrudnia żadnych osób, a jednym z objawów choroby był paniczny lęk przed wyjściem z domu, duszności oraz silny niepokój. W tych okolicznościach niemożliwe było też znalezienie substytuta do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Z uwagi natomiast na okoliczność, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości oraz rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 3 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ogłosił wyrok oddalający skargę G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 listopada 2015 r. Wynikający z art. 141 § 2 p.p.s.a. ustawy termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął bezskutecznie w dniu 10 listopada 2016 r., co nie jest w sprawie kwestią sporną. W dniu 17 listopada 2016 roku pełnomocnik skarżącej, wnioskiem złożonym osobiście w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie powyższego wyroku, podnosząc że przyczyną niedochowania terminu do złożenia wniosku była choroba pełnomocnika trwająca od dnia 9 listopada 2016 roku do dnia 16 listopada 2016 roku. W załączeniu przedstawiono kopię zaświadczenia lekarskiego. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono wniosek o uzasadnienie wyroku. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a § 4 p.p.s.a. stanowi, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z kolei art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z okoliczności sprawy, które nie są sporne wynika, że zachowany został termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, oraz że wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dopełniono czynności, której nie dokonano w terminie, to jest złożono wniosek o uzasadnienie wyroku. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił we wniosku o przywrócenie terminu zaistnienie okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi konieczną, a zarazem podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa jednak, wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi rozpoznającemu wniosek o przywrócenie terminu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za stosowne (postanowienie SN z 22 lipca 1999 roku, I PKN 273/99, lex nr 42322). Oznacza to, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych także nawet lekkim niedbalstwem (postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, lex nr 4763). Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy jednak obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności całkowicie od strony niezależne i nieprzewidywalne (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2015 r., I OZ 104/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił wystąpienie takiej okoliczności. Do wniosku załączył kopię zaświadczenia lekarskiego z którego wynika, że pełnomocnik skarżącej leczy się w Poradni N.Z.O.Z. "M." s.c. w Sopocie oraz, że w dniach od 9 listopada 2016 roku do 16 listopada 2016 roku, był niezdolny do pracy z powodu nasilenia dolegliwości związanych z chorobą niedokrwistości serca. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej wskazał, że dolegliwości nasiliły się nagle bez wcześniejszych symptomów oraz polegały między innymi na panicznym lękiem przed wyjściem z domu. Pełnomocnik skarżącej wykazał tym samym, że rodzaj choroby uniemożliwiał mu dokonanie czynności osobiście, a także zlecenie jej wykonania innej osobie. Należało zatem uznać, że pełnomocnik skarżącej wykazał we wniosku o przywrócenie terminu, że do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku doszło bez winy strony w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na powstanie obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej pełnomocnikowi dokonanie czynności w postępowaniu. Powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem pełnomocnika skarżącego, a także było całkowicie niezależne od jego woli (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 roku, sygn. akt. II GZ 798/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i § 1 p.p.s.a.