II FZ 1242/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. sp. z o.o. w T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Po 524/14 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. w T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 523/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi R. Sp. z o. o. w T. K. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 25 września 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia była art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wnosząc skargę na wskazaną decyzję, Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że stronie dokonano zastępczego doręczenia decyzji. Pomimo powzięcia wiadomości o tym doręczeniu strona nie była w stanie sporządzić w terminie skargi. Skarżąca podniosła, że Prokuratura Rejonowa w K. wydała postanowienia o żądaniu wydania rzeczy i na tej podstawie zabezpieczyła dokumentację księgową spółki. Brak dokumentacji księgowej uniemożliwił zaś przygotowanie skargi do sądu administracyjnego. Dokumentacja została zwrócona podatniczce 5 maja 2014 r. Tego też dnia ustała przyczyna uniemożliwiająca sporządzenie skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca podniosła też, że awizo z powiadomieniem o dostarczeniu decyzji zostało złożone w skrzynce, strona jednak awizo tego nie znalazła. WSA uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Wskazywana przez Skarżącą przyczyna uchybienia terminu nie może być bowiem uznana za obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą Skarżącej wniesienie skargi w terminie. Skarżąca miała bowiem swobodny dostęp do akt postępowania prowadzonego przez organy podatkowe. Mogła więc na każdym etapie postępowania przeglądać akta, sporządzać z nich notatki, odpisy czy kopie. Zabezpieczenie dokumentacji Spółki nie oznaczało zatem braku możliwości sporządzenia i skutecznego wniesienia skargi w terminie. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało przez Skarżącą wniesione pismem z 10 lipca 2013 r., a więc ponad rok po zabezpieczeniu dokumentów spółki przez Prokuratora. Na etapie odwoławczym okoliczność braków w dokumentacji nie stanowiła zatem przeszkody w skutecznym wniesieniu środka odwoławczego. WSA podniósł też, że z akt sprawy wynika, że przesyłka z decyzją była dwukrotnie awizowana, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru była wzmianka, że awizo pozostawiono na drzwiach biura adresata, a nie w skrzynce pocztowej. W zażaleniu na postanowienie WSA Spółka wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca zarzuciła, że WSA błędnie przyjął, że miała ona nieograniczony dostęp do akt sprawy, skoro nie miała dostępu do kluczowego dokumentu deklaracji VAT-7 wystawionej przez jej kontrahenta. Spółka zarzuciła też, że WSA niewłaściwie ocenił kwestię braku awiza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (vide wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (vide postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Okoliczność powołana przez stronę w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, tj. zabezpieczenie dokumentacji przez Prokuraturę nie stanowi wystarczającej podstawy przywrócenia terminu, jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji. Przyczyną uchybienia terminu świadczącą o braku winy może być tylko szczególnie ciężki przypadek, który paraliżuje możliwość działania strony. W rozpatrywanej sprawie nie mamy zaś do czynienia z takim przypadkiem. Strona już po zabezpieczeniu akt przez Prokuraturę wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, a więc nie ma podstaw do przyjęcia, że w tych samych okolicznościach nie mogła wnieść skargi od decyzji organu odwoławczego. Nie było bowiem nagłej, nieprzewidywalnej sytuacji trudnej do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku. W zasadzie Spółka nie wskazała, aby podjęła jakikolwiek wysiłek w celu terminowego wniesienia skargi. Jeżeli o braku winy w świetle art. 87 § 2 p.p.s.a. można mówić jedynie, gdy Skarżąca bądź jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, to w niniejszej sprawie brak winy nie został uprawdopodobniony, skoro trudno uznać na podstawie przedstawionych okoliczności, aby wykazano się jakimkolwiek wzmożonym wysiłkiem w dochowaniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca w każdym razie nie wskazuje na podjęcie jakichkolwiek kroków w tym celu. W odniesieniu do lakonicznych twierdzeń zawartych w zażaleniu podnieść trzeba, że WSA nie wskazywał na nieograniczony dostęp do wszystkich akt, a jedynie na swobodny dostęp do akt sprawy podatkowej wynikający ze stosownych przepisów wskazanych w uzasadnieniu postanowienia. Poza tym Spółka nie podała, aby próbowała zdobyć kopię dokumentu wystawionego przez jej kontrahenta (deklarację VAT-7), którą uważa za kluczowy do sporządzenia skargi, w jakikolwiek inny sposób. Kwestia braku awiza jest przy tym marginalna w ocenie okoliczności tej sprawy, skoro Spółka przyznała, że powzięła wiadomość o doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, a mimo to nie była w stanie sporządzić skargi w terminie. W zażaleniu nie wskazano zresztą, dlaczego zdaniem Skarżącej kwestia ta została niewłaściwie oceniona przez WSA. Reasumując, ocena determinującej odmowę przywrócenia terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.