II FZ 1239/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. R. w przedmiocie przywrócenie terminu na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2503/13 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2014 r., III SA/Wa 2503/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek J. R. (dalej: Skarżący) o przywrócenie terminu do złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., III SA/Wa 2503/13, w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że pismem z dnia 12 lutego 2014 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku oraz złożył wniosek o sporządzenie i uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem WSA w Warszawie dotyczącej rozprawy odbywającej się w dniu 3 grudnia 2013 r., uzyskał informację o sygnaturze akt: III SA/Wa 2502/13. W związku z tym, w wyniku wydanego przez Sąd w tym dniu orzeczenia oddalającego jego skargę, złożył wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, przywołując tę sygnaturę. Skarżący wskazał, że powyższa sygnatura akt odnosiła się jedynie do sprawy dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok. Skarżący był przekonany, że podana sygnatura akt odnosi się również do rozpatrywanej w tym samym terminie i czasie przez WSA w Warszawie sprawy dotyczącej podatku dochodowego za rok 2007. Działając w dobrej wierze, chcąc zachować prawo do odwołania się od powyższego orzeczenia, złożył w terminie i opłacił stosowny wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Jednak w związku z uzyskaniem niewłaściwej informacji od pracownika Sądu, we wniosku podał jedną sygnaturę akt - III SA/Wa 2502/13. Skarżący nie wiedział o tym, że jest druga sygnatura akt dotycząca postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok. Zdaniem Skarżącego, otrzymując telefonicznie informację na temat sygnatury akt (III SA/Wa 2502/13) nie mógł przypuszczać, że uzyskane telefonicznie informacje są niepełne - wyznaczona była bowiem jedna rozprawa, w tym samym dniu i o tej samej godzinie. Zaznaczył, że w WSA w Warszawie w dniu 31 stycznia 2014 r. odbyła się druga rozprawa w postępowaniu dotyczącym jego osoby, w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok (postępowania prowadzone przez Sąd dotyczą lat 2005, 2006 i 2007) - również w tym przypadku chcąc zachować prawo do odwołania się od złożonego wyroku, w ustawowym terminie, Skarżący wniósł i opłacił stosowny wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku (sygn. akt III SA/Wa 2982/13). W ocenie Skarżącego w wyniku nieprawidłowej informacji, uzyskanej drogą telefoniczną, w sposób niezawiniony został pozbawiony prawa do odwołania się od wyroku dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wydanego w dniu 3 grudnia 2013 r. łącznie ze sprawą dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 2502/13). Skarżący wniósł o uwzględnienie faktu, że działa bez pełnomocnika. Ponadto wskazał, że uległ wypadkowi, który uniemożliwia mu wizytę w Sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy. 2.2. Na podstawie zarządzenia z dnia 25 marca 2014 r. Sędziego sprawozdawcy pismem z dnia 26 marca 2014 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku poprzez wskazanie daty ustania przyczyny niedochowania terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W wezwaniu pouczono, że uzupełnienie braków powinno być dokonane w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego 31 marca 2014 r. 2.3. Pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. Skarżący poinformował o cofnięciu pełnomocnictw udzielonych jego pełnomocnikowi, które nastąpiło w dniu 9 grudnia 2013 r. 2.4. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji Skarżący pismem z dnia 5 kwietnia 2014 r. podtrzymał argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto wskazał, że pomimo wycofania pełnomocnictwa dla pełnomocnika Skarżącego i zawiadomienia o tym fakcie, a także powiadomieniu o zmianie adresu do doręczeń Skarżącego, Sąd kieruje korespondencję do byłego pełnomocnika Skarżącego. Skarżący nie nadesłał wyjaśnień, o które był wzywany. 3. Zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji): 3.1. Wskazując na art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie zastosował powyższy przepis wzywając pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez wskazanie, w jakiej dacie ustała przyczyna niedochowania terminu. Z uwagi na podnoszone przez Skarżącego uwagi, co do prawidłowości kierowania korespondencji do byłego pełnomocnika Skarżącego WSA w Warszawie wskazał, że stosownie do art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia sądu o tym fakcie. Skarżący w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2982/13, III SA/Wa 2502/13, III SA/Wa 2503/13 udzielił odrębnych pełnomocnictw procesowych dla reprezentującego go pełnomocnika z wyszczególnieniem umocowania do reprezentowania Skarżącego w zakresie postępowań podatkowych w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne lata, tj. 2005, 2006 i 2007, oraz zastępstwa procesowego przed sądami administracyjnymi w związku z zaskarżeniem orzeczeń organów podatkowych w tym zakresie. W sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2502/13 Skarżący składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jednocześnie poinformował Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa procesowego udzielonego dla jego pełnomocnika (dotyczącego umocowania do reprezentowania w związku z zaskarżeniem orzeczeń organów podatkowych wydanych w postępowaniu podatkowym za 2006), jednakże nie powiadomił Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictw w pozostałych sprawach Skarżącego, toczących się przed WSA w Warszawie. Skarżący uczynił to dopiero pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r., które wpłynęło do Sądu pierwszej instancji w dniu 7 kwietnia 2014 r. W związku z powyższym korespondencja w sprawie była prawidłowo kierowana do pełnomocnika Skarżącego. 3.2. Wskazanie daty ustania przyczyny uzasadniającej uchybienie terminu jest konieczne z uwagi na okoliczność, że od tej daty liczony jest termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. wymaga od składającego wniosek o przywrócenie terminu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 3 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie - w przypadku Skarżącego czynnością tą było złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z akt sprawy wynika, że wezwanie WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2014 r. doręczono pełnomocnikowi Skarżącego 31 marca 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Zakreślony w wezwaniu siedmiodniowy termin upływał więc 7 kwietnia 2014 r. (poniedziałek). Sąd ustalił, że Skarżący nie zastosował się do wezwania w zakreślonym mu terminie, ponieważ nie nadesłał żądanych wyjaśnień w postaci wskazania daty w jakiej ustała przyczyna niedochowania terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a., należało zarządzić pozostawienie wniosku Skarżącego bez rozpoznania. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. zarządzenie WSA w Warszawie, Skarżący wniósł o jego zmianę i zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że nie uwzględnił złożonych przez Skarżącego wyjaśnień, iż: (1) uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy (przeciwnie, został wprowadzony w błąd przez pracownika WSA w Warszawie), (2) złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi (poinformował WSA w Warszawie, że wniosek złożył niezwłocznie po rozmowie z pracownikiem Sądu, w wyniku której otrzymał prostującą informację - po tym, jak wcześniej przez pracownika Sądu zostałem niewłaściwie poinformowany). Według "najlepszej wiedzy" Skarżącego, powyższa rozmowa miała miejsce 7 lutego 2014 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu 14 lutego 2014 r., tak więc dochował terminu 7 dni, dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, Skarżący podniósł, że WSA w Warszawie wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, iż Skarżący nie zastosował się do wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu w zakreślonym terminie (termin do nadesłania wyjaśnień zakreślony był na 7 kwietnia 2014 r.). Tymczasem Skarżący zastosował się do wezwania - stosowne pismo nadał do Sądu pierwszej instancji 6 kwietnia 2014 r., w którym wyjaśnił kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone zarządzenie WSA w Warszawie odpowiada prawu, chociaż postępowanie przed Sądem pierwszej instancji nie jest wolne od nieprawidłowości po stronie Skarżącego, jego pełnomocnika oraz Sądu. Pomimo tych mankamentów zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem i prawidłowo WSA w Warszawie zastosował w stanie faktycznym art. 49 § 2 p.p.s.a. 5.2. Analiza akt sprawy, pozwalająca na zrekonstruowanie prawoprocesowego stanu faktycznego sprawy, prowadzi do konkluzji, że po stronie Skarżącego i jego pełnomocnika doszło do nieprawidłowości polegającej na nienależytym niewypełnieniu dyspozycji normy zawartej w art. 42 § 1 p.p.s.a. Jak oświadczył Skarżący w piśmie z dnia 2 kwietnia 2014 r. (k. 100 akt WSA w Warszawie), wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło 9 grudnia 2013 r., lecz ani Skarżący ani jego pełnomocnik nie przedłożyli niezwłocznie po zaistnieniu tej czynności WSA w Warszawie informacji o kluczowej dla postępowania sądowoadministracyjnego zmianie okoliczności sprawy. We wniosku z dnia 12 lutego 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia Skarżący zasygnalizował zaistniałą zmianę w zakresie jego reprezentacji, używając zwrotów "działając bez pełnomocnika" (s. 1 i 2 wniosku – k. 93 i 94 akt WSA w Warszawie). Ową informację, chociaż nieprecyzyjną i poczynioną przy okazji odrębnych wywodów, powinien był zauważyć Sąd pierwszej instancji i rozważyć skierowanie do Skarżącego wezwania o wyjaśnienie tej kwestii. Tymczasem WSA w Warszawie skierował swoje wezwanie z dnia 26 marca 2014 r. do usunięcia barków formalnych ww. wniosku o przywrócenie terminu (k. 98 akt WSA w Warszawie) do pełnomocnika Skarżącego. Wezwanie została odebrane 31 marca 2014 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 101 akt WSA w Warszawie) i przekazane przez (byłego) pełnomocnika Skarżącemu, co umożliwiło wniesienie odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 6 kwietnia 2014 r., a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu zakreślonego w tymże wezwaniu. Tym samym pomimo powyższych nieprawidłowości możliwa jest kontrola oceny odpowiedzi Skarżącego na ww. wezwanie, którą przeprowadził WSA w Warszawie w zaskarżonym zarządzeniu. 5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że "Skarżący nie zastosował się do wezwania w zakreślonym mu terminie, ponieważ nie nadesłał żądanych wyjaśnień w postaci wskazania daty w jakiej ustała przyczyna niedochowania terminu" (s. 4 uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia). W wezwaniu z dnia 26 marca 2014 r. jednoznacznie i precyzyjnie wskazano, że wzywa się do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez "wskazanie – w terminie 7 dni – od daty otrzymania wezwania daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pod rygorem pozostawienia wniosku [o przywrócenie terminu – przyp. NSA] bez rozpoznania". Treść wezwania nie pozostawia wątpliwości co do sposobu usunięcia barków formalnych ww. wniosku o przywrócenie terminu – strona została zobowiązana do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia ww. terminowi. Wyrażenie "data" nie nastręcza wątpliwości na gruncie języka potocznego, zatem Skarżący nie mógł mieć problemów ze zrozumieniem treści wezwania, nawet w sytuacji, gdy działał bez pełnomocnika. Wskazanie w odpowiedzi z dnia 5 kwietnia 2014 r. na ww. wezwanie (k. 102 akt WSA w Warszawie), że "wniosek złożyłem niezwłocznie po rozmowie z pracownikiem tutejszego Sądu" nie może być ocenione jako zadośćuczynienie żądaniu zawartemu w ww. wezwaniu. Dalece nieprecyzyjne sformułowanie czasowe Skarżącego nie jest wskazaniem "daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku". Prawidłowo zostało ono ocenione przez WSA w Warszawie, który w konsekwencji zasadnie zastosował art. 49 § 2 p.p.s.a. Wskazanie przez Skarżącego żądanej daty dopiero w zażaleniu skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może podważyć prawidłowości zaskarżonego zarządzenia, bowiem w dacie jego wydania Sąd pierwszej instancji dysponował tylko odpowiedzią Skarżącego z dnia 5 kwietnia 2014 r. i jej treść podlegała analizie przez WSA w Warszawie. Ponieważ w odpowiedzi nie zawarto wskazanej w ww. wezwaniu z dnia 26 marca 2014 r. informacji, prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że Skarżący nie usunął w wyznaczonym terminie braków formalnych wniesionego wniosku o przywrócenie terminu. 5.4. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.