II FZ 1194/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia U. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 367/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi U. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 367/14, pozostawił wniosek U. D. (Skarżącej) o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 3 stycznia 2014 r. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 listopada 2013 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. We wskazanej skardze Skarżąca zawarła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżącą wezwano również do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. W załączeniu przesłano Skarżącej formularz PPF, celem jego wypełnienia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca, w piśmie z dnia 17 marca 2014 r., wskazała, iż wnosi o przedłużenie jej terminu do złożenia żądanej dokumentacji. Skarżąca nie załączyła do wskazanego pisma wypełnionego formularza PPF. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 27 marca 2014 r. pozostawił wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Następnie w piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza sądowego, wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na swój stan zdrowia oraz brak pomocy ze strony innych osób nie mogła ona zgromadzić w zakreślonym jej terminie żądanych dokumentów. Zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2014 r. Skarżąca została wezwana do nadesłania dokumentów (informacji dotyczących jej sytuacji materialnej), w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżącą wezwano również do nadesłania w tym samym terminie wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF. W załączeniu przesłano jej formularz PPF, celem jego wypełnienia. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższe wezwanie zostało doręczone Skarżącej w dniu 12 maja 2014 r. Skarżąca odpowiadając na powyższe wezwanie wskazała, w piśmie z dnia 19 maja 2014 r., iż z uwagi na zły stan jej zdrowia wynikający z licznych chorób na które cierpi obecnie, nie jest ona w stanie złożyć wymaganych dokumentów. Odpowiadając na powyższe wezwanie nie załączyła do pisma wypełnionego i podpisanego formularza PPF, załączyła natomiast kserokopie dokumentacji medycznej odnoszącej się do jej leczenia szpitalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym postanowieniem pozostawił wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd wskazał, że postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony, o czym stanowi przepis art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a." Wniosek ten składa się na urzędowym formularzu. Wymóg ten wynika z art. 252 § 2 p.p.s.a. Wzory formularzy określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Stosownie do § 1 pkt 1 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie prawa pomocy osoba fizyczna składa na formularzu oznaczonym symbolem "PPF". Konsekwencje niezłożenia wniosku w takiej właśnie formie normuje art. 257 p.p.s.a., stanowiący, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Skoro Skarżąca, prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach nie nadesłała żądanych dokumentów ani wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, to mając na uwadze powyższe rozważania, jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu Sąd, na podstawie art. 257 p.p.s.a., pozostawił bez rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o "uchylenie decyzji w całości". Podniosła, że Sąd "nie zrozumiał należycie jej sytuacji i oparł się na decyzji, która mogłaby odnosić się do osoby zdrowej i nie mającej żadnych zobowiązań i chorób". Wyjaśniła, że dokumenty, które były od niej wymagane nie są dostępne od razu. Ma problemy z komunikacją ze światem zewnętrznym, nie ma pomocy znikąd. Skarżąca nadmieniła, że jest chorą emerytką z niewysokim uposażeniem emerytalnym i nie stać jej na opłacenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 kwietnia 2008 r. (I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008 r. z. 5, poz. 74) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie ulega jednak wątpliwości, że Skarżąca, mimo prawidłowo doręczonego jej wezwania, nie uzupełniła braków wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie nadesłała wymaganego, uprzednio przesłanego jej urzędowego formularza. W tej sytuacji wobec dyspozycji art. 257 P.p.s.a., zasadnie pozostawiono wniosek Skarżącej bez rozpoznania. W konsekwencji stwierdzić należy, że wbrew zarzutom zażalenia, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie narusza prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje także, że wniosek o przyznanie prawa pomocy strona może wnieść przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, w każdym czasie, do czasu zakończenia postępowania prawomocnym wyrokiem, w szczególności po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej – w terminie do uiszczenia tej opłaty (art. 243 i dalej P.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji