II FZ 118/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2019 r. sygn. akt III SAB/Wa 37/17 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność oraz przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 14 października 2019 r., sygn. akt III SAB/Wa 37/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. B. w sprawie ze skargi skarżącego na bezczynność oraz przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. Sąd w uzasadnieniu stwierdził, że skarga kasacyjna została złożona 29 kwietnia 2019 r., a zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej zostało oddalone, więc skarga kasacyjna została złożona po terminie i z tego powodu na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., obecnie tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") należało ją odrzucić. Wskazano, że pełnomocnik z urzędu jako już drugi wyznaczony do pełnienia tej funkcji, został powiadomiony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych o wyznaczeniu w dniu 29 sierpnia 2018 r., a termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 28 września 2018 r. Od powyższego orzeczenia skarżący, działający przez pełnomocnika, wywiódł zażalenie, zarzucając mu naruszenie na podstawie art. 194 § 2 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., art. 177 § 3 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej na skutek błędnego przyjęcia, że termin na wniesienie skargi kasacyjnej przez aktualnego pełnomocnika rozpoczął bieg 30 sierpnia 2018 r., w sytuacji kiedy termin do wniesienia skargi kasacyjnej otworzył się z chwilą doręczenia wyroku WSA w Warszawie z 6 marca 2018 r., sygn. akt III SAB/Wa 37/17 pierwszemu ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi, zaś skarga kasacyjna aktualnego pełnomocnika została złożona niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia terminu, którą aktualny pełnomocnik utożsamia z doręczeniem postanowienia NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FZ 819/18, co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w sytuacji braku ku temu podstaw. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości postanowienia WSA w Warszawie z 14 października 2019 r., sygn. akt III SAB/Wa 37/17. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne, gdyż zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się jednolity kierunek wykładni art. 177 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po wydaniu orzeczenia następuje odnowienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez liczenie tego terminu od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak skutek odnowienia ma tylko zawiadomienie pierwszego pełnomocnika z urzędu. W przypadku zatem zmiany takiego pełnomocnika z jakiejkolwiek przyczyny mocą zarządzenia organu samorządu zawodowego adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych lub rzeczników patentowych, nie następuje ponowne odnowienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i termin ten winien być liczony od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika. Zarazem, jeżeli kolejny pełnomocnik wnosi skargę kasacyjną po upływie terminu liczonego od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika, ale w terminie 30 dni od zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu, okoliczność ta może stanowić co najwyżej podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia tej skargi (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej: z dnia 20.01.2017 r., sygn. akt II OZ 15/17, z dnia 7.07.2017 r., sygn. akt II OZ 715/17, z dnia 12.09.2017 r., sygn. akt II GZ 656/17, z dnia 14.12.2017 r., sygn. akt I OZ 1681/17, z dnia 31.08.2018 r., sygn. akt I FZ 210/18, z dnia 12.10.2018 r., sygn. akt I OZ 944/18 i z dnia 20.11.2018 r., sygn. akt I OZ 1100/18 oraz w przedmiocie przywrócenia terminu: z dnia 25.08.2017 r., I OZ 1248/17, z dnia 11.10.2017 r., sygn. akt II OZ 1212/17). W reprezentatywnych dla opisanej linii orzeczniczej postanowieniach z dnia 25 sierpnia 2017 r. (sygn. akt I OZ 1248/17) oraz z dnia 14 grudnia 2017 r. (sygn. akt I OZ 1681/17) Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że brzmienie art. 177 § 3 p.p.s.a. nie pozwala na przyjęcie, jakoby dokonanie zmiany wyznaczonego pełnomocnika z urzędu przez organ odpowiedniego samorządu zawodowego powodowało ponowne rozpoczęcie biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika, skoro przepis ten mówi tylko o jednym, odnowionym terminie do wniesienia takiej skargi. Zarazem kolejny wyznaczony pełnomocnik winien dysponować pełnym, trzydziestodniowym terminem na sporządzenie skargi kasacyjnej, co prowadzi do wniosku, że wniesienie przez niego takiej skargi przed upływem tego ostatniego terminu, ale po upływie terminu obliczonego zgodnie z regułą wyrażoną w art. 177 § 3 p.p.s.a., stanowi podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, przy czym za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 w związku z art. 87 § 4 p.p.s.a.) należy uznać dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później, niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Odnotować także należy, że w literaturze przedmiotu wyrażono odmienne zapatrywanie, a mianowicie, że dodatkowy, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczyna bieg w dacie doręczenie zawiadomienia o wyznaczeniu każdego kolejnego pełnomocnika z urzędu, a nie tylko pierwszego (por. pkt 2 do art. 177 w H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz orzecznictwo, wyd. IV, publ. SIP LEX, WKP 2018 r.; B. Dauter, pkt 12 do art. 177 w B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, publ. SIP LEX , 2018 r.). Zaznaczyć jednak należy, że pogląd ten dotyczy sytuacji, w której pierwotnie wyznaczony pełnomocnika z urzędu odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej i wydał w tym przedmiocie opinię, o której stanowi art. 177 § 4 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie pismem z 23 kwietnia 2018 r. ówczesny pełnomocnik skarżącego działając w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa złożył skargę kasacyjną od wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt III SAB/Wa 37/17. Skarga ta została wniesiona po upływie terminu i została odrzucona (postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r.). Następnie Sąd postanowieniem z 13 sierpnia 2018 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W wyniku zarządzenia z 13 sierpnia 2018 r., WSA w Warszawie zwrócił się do OIRP w Warszawie o wyznaczenie nowego pełnomocnika dla skarżącego. Pismem z 2 października 2018 r. OIRP poinformowała Sąd, że nowy radca prawny otrzymał zawiadomienie o wyznaczenie pełnomocnikiem z urzędu 29 sierpnia 2018 r. Nowo wyznaczony pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 6 marca 2018 r. pismem z 29 kwietnia 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie podziela pogląd, wypracowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, którego istotę stanowi ocena, że w następstwie zawiadomienia pełnomocnika z urzędu o wyznaczeniu do reprezentowania strony postępowania sądowoadministracyjnego trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej ulega odnowieniu tylko raz, w dacie doręczenia tego zawiadomienia pierwszemu pełnomocnikowi z urzędu. Zarazem, ze względu na możliwość dokonywania odmiennych ocen co do początkowego biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez kolejnego, wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu dopiero po upływie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej przez kolejnego pełnomocnika z urzędu nie może być uznane a priori za spóźnione. Z tych też względów zasadne są zarzuty skarżącego podniesione w zażaleniu, a dotyczące naruszenia art. 177 § 3 p.p.s.a. polegającego na odrzuceniu skargi kasacyjnej na skutek błędnego przyjęcia, że termin na wniesienie skargi kasacyjnej przez aktualnego pełnomocnika rozpoczął bieg 30 sierpnia 2018 r., w sytuacji kiedy termin do wniesienia skargi kasacyjnej otworzył się już z chwilą doręczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r. pierwszemu ustanowionemu pełnomocnikowi. Ta konstatacja nie może jednak stanowić o wadliwości zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. Przypomnieć bowiem należy, że pierwszy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 15 czerwca 2018 r., a dotyczący pisma (skargi kasacyjnej) z dnia 23 kwietnia 2018 r. został prawomocnie oddalony, co potwierdza postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r. (sygn. akt II FZ 819/18). Także ponowny, drugi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 29 kwietnia 2019 r., a dotyczący pisma (skargi kasacyjnej) z dnia 29 kwietnia 2019 r., również został prawomocnie oddalony, co potwierdza postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2019 r. (sygn. akt II FZ 535/19). Podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej było także stwierdzenie przez Sąd I instancji, iż zażalenie na postanowienie o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia zostało oddalone. Niezależnie zatem od tego czy termin do wniesienia skargi kasacyjnej miałby być liczony jak wskazał na to wadliwie WSA w Warszawie od dnia 30 sierpnia 2018 r., czy też prawidłowo od dnia 23 marca 2018 r., to i tak za spóźnioną należy uznać skargę kasacyjną z dnia 29 kwietnia 2019 r. Skutek ten mógł zostać zniwelowany jedynie poprzez skuteczny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjne, co jednak nie nastąpiło z uwagi na jego prawomocne oddalenie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.