II FZ 1172/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1102/13 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 25 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1102/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") odmówił J. H. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 1102/13, którym Sąd ten oddalił skargę Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 25 lipca 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. Podstawą prawą wskazanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 , dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. WSA oddalił skargę Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013r. Prawidłowo powiadomiony, Skarżący nie stawił się na terminie rozprawy w dniu 12 lutego 2014 r. W dniu 21 lutego 2014r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r. referendarz sądowy ustanowił dla Skarżącego adwokata z urzędu. W piśmie z dnia 7 maja 2014 r. (data pisma) Okręgowa Rada Adwokacka w L. poinformowała, że wyznaczyła dla Skarżącego adwokata A. W.. Wskazane pismo wpłynęło do kancelarii pełnomocnika w dniu 12 maja 2014r. W dniu 19 maja 2014 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ponieważ nie stawił się na jego ogłoszeniu z uwagi na stan zdrowia. Bez swojej winy nie pozyskał wiedzy na temat wydanego wyroku oraz terminu do złożenia wniosku o jego doręczenie z uzasadnieniem, ponieważ kierował się literalnym brzmieniem zawiadomienia, z którego wynikało, że celem posiedzenia jest rozprawa, a nie ogłoszenie orzeczenia. Nie mógł także skorzystać z pomocy osoby najbliżej, ponieważ jego żona jest osoba chorą. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego i zaskarżonym postanowieniem odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1102/13. Sąd doszedł do przekonania, że podane we wniosku przez Skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają jego winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd argumentował, że Skarżący otrzymał zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 12 lutego 2014 r. o godz. 12:30, gdzie zawarte zostało szczegółowe pouczenie o zasadach sporządzania uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Zatem Skarżący otrzymując zawiadomienie o terminie rozprawy ze wskazanym pouczeniem o terminie i sposobie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, powinien był liczyć się z tym, że orzeczenie takiej treści może zostać wydane na terminie rozprawy. WSA wskazał ponadto, że rozpoznawana sprawa nie jest pierwszą sprawą Skarżącego przed WSA. Sądowi z urzędu wiadomym było, że skarżący w pozostałych sprawach, dochowuje terminów do złożenia wniosków, skarg, nie jest osobą nieznającą procedury sądowoadministracyjnej. W ocenie Sądu fakt nieliczenia się z możliwością wydania orzeczenia w dniu rozprawy, nie może być postrzegany jako okoliczność niezawiniona. Takie zachowanie Skarżącego należy traktować zdaniem Sądu w kategoriach nienależytego dbania o swoje interesy. Podsumowując Sąd stwierdził, że pozostałe okoliczności podane przez pełnomocnika Skarżącego -problemy zdrowotne, choroba żony są zbyt ogólnikowe, aby można było stwierdzić że w tym przypadku dopełnienie obowiązku złożenia wniosku w terminie było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. WSA stanął na stanowisku, że problemy zdrowotne, na które powołuje się Skarżący, nie uniemożliwiły mu dokonania czynności procesowej w terminie. Fakt choroby nie jest równoznaczny z niemożliwością dokonania czynności procesowej w terminie. Na powyższe postanowienie Skarżący - działając przez pełnomocnika - adwokata złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia pod postacią art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie manifestujące się w błędnym przyjęciu, że choroba Skarżącego i choroba jego żony nie stanowią niezawinionej przez Skarżącego przeszkody do złożenia wniosku o uzasadnienie przedmiotowego wyroku oraz błędne przyjęcie, że pouczenie z zawiadomienia o rozprawie z dnia 16 stycznia 2014 r. czyniło zadość pouczeniu o sposobie zaskarżenia wyroku. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu Skarżącemu do sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1102/13 oraz o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 1,5-krotności stawki minimalnej. Oświadczono, że koszty pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, że kwestionowany przez Skarżącego wyrok WSA z dnia 12 lutego 2014 r. był wyrokiem oddalającym skargę. Rozstrzygnięcie to ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z brzmieniem art. 141 § 2 p.p.s.a. – "w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (...)". Niesporne w niniejszej sprawie jest to, że wyrok Sądu został wydany w dniu 12 lutego 2014 r., natomiast wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku nie został złożony w wyznaczonym przez wskazany wyżej przepis, terminie. Natomiast w dniu 19 maja 2014 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia zapadłego w sprawie orzeczenia. Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez pełnomocnika Skarżącego okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazany został stan zdrowia Skarżącego i jego żony, co w sposób bezpośredni wpłynęło na niedochowanie przez Skarżącego terminu do dokonania czynności procesowej. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Ponadto należy również wskazać, że podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2007 roku II OZ 872/07, postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2002 roku, II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98 LEX nr 50679). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem, musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że stan zdrowia Skarżącego po przebytych udarach stanowi chorobę o charakterze przewlekłym a nie niedającym się przewidzieć. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła zostać uznana za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą Skarżącemu wniesienie wniosku o sporządzanie uzasadnienia wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. Ponadto zauważyć należy, że Skarżący nawet jeśli nie mógł stawić się na rozprawie (na której obecności zgodnie z zawiadomieniem przesłanym Skarżącemu, była nieobowiązkowa) mógł po terminie rozprawy choćby telefonicznie zasięgnąć informacji na temat zapadłego orzeczenia i sposobu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że Skarżący nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika Skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, to w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii z uwagi na to, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl