II FZ 1154/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Wyższej Szkoły M. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2161/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi Wyższej Szkoły M. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 10 września 2013 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2161/13, mocą którego oddalono wniosek Wyższej Szkoły M. w L. (dalej: skarżąca) o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy uzasadniając, że znajduje się w złej i pogarszającej się sytuacji finansowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że posiada 445/1000 udziałów w budynku, a w 2012 r. nie odnotowała zysku. Dysponuje trzema rachunkami bankowymi, na których bilans na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku był ujemny. Strona dodała, że czyni starania, aby sprzedać posiadane udziały w budynku, celem pozyskania środków na spłatę zadłużenia. Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że saldo na dwóch rachunkach bankowych było dodatnie, o wartości od kilkuset do około 20.000 zł. Bilans za 2012 r. nie został dokończony z powodu trudnej sytuacji finansowej i braku środków na opłacenie biegłego rewidenta. Zła kondycja tłumaczona jest natomiast jako efekt działania grupy byłych pracowników, którzy działali na szkodę uczelni, co stało się przedmiotem śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego strona podniosła, że bieżące wpływy finansowe nie pozwalają zaspokojenie podstawowych potrzeb, natomiast wskazane przez referendarza sądowego kwoty pieniężne znajdowały się na rachunku stypendialnym i nie mogą być wydatkowane na inny cel niż stypendia. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca przedstawiła dokumenty dotyczące postępowań egzekucyjnych, w których uczestniczy. Jednocześnie wniosła o pominięcie w ramach badania jej sytuacji majątkowej jej zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata podatkowe, twierdząc, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia. W dniu 3 marca 2014 r. na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła kwota 2.000 zł tytułem wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał wniosku za zasadny. Sąd przywołał treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Sąd podkreślił wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy i dodał, że koszty postępowania sądowego zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców. Zdaniem Sądu skarżąca nie dostarczyła, pomimo że była do tego zobowiązana na mocy art. 255 P.p.s.a., informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych. Uniemożliwiła w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy. Złożone oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej, a w treści wniosku skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonych jej wezwaniach informacji na temat swojego stanu majątkowego. Szczególne znaczenie w tym zakresie miały zeznania podatkowe, bilans oraz rachunek zysków i strat strony. Skarżąca nie wykazała w ocenie Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Potwierdza to fakt uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie go w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca podała, że jej zła kondycja finansowa została spowodowana przez grupę osób, które będąc jej pracownikami założyły Wyższą Szkołę X. w L. i jako byli pracownicy nadal wyrządzają jej szkody finansowe przy pomocy skorumpowanych urzędników, prokuratorów i innych osób. Uczelnia nie posiada żadnych wolnych środków, a prowadzone egzekucje komornicze skutkują blokadą możliwości płatniczych. Uczelnia wystawiła na sprzedaż prawie wszystkie nieruchomości, jednak ze względu na sytuację na rynku sprzedaż ta jest trudna. W ocenie skarżącej ze względu na wykonywanie zadań z zakresu edukacji nie sposób porównywać ją z przedsiębiorcami. Wpis natomiast został wyłożony przez osoby prywatne, które wsparły skarżącą. Skarżąca wskazała, że nie może przedstawić dokumentów żądanych przez Sąd, gdyż ich nie posiada. Księgowość prowadził bowiem kwestor wraz z biurem rachunkowym, które przygotowuje dokumentację. Dokumenty zarchiwizowane są natomiast niepełne przez nierzetelność prowadzących księgowość. Wyżej opisane okoliczności dowodzą zaś, że Sąd błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. reguluje instytucję statuującą wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów w postępowaniach sądowoadministracyjnych przez ich strony, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., a znajdującej swe umocowanie w art. 84 Konstytucji. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe, co sprowadza realne ryzyko naruszenia jej prawa do sądu. Z powyższego bezsprzecznie wynika, że to wnioskujący o prawo pomocy musi wykazać, że spełnia przesłanki jego przyznania. W niniejszej sprawie skarżąca powołując się na nierzetelność swoich byłych pracowników oraz wynajętego biura rachunkowego, a także na brak środków do sporządzenia bilansu, podała, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów, o które wezwał ją Sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprzedstawienie dokumentów źródłowych na wezwanie sądu, bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy, wyklucza przyznanie prawa pomocy i to w szczególności osobie prawnej czy innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Sądy przyznając prawo pomocy nie mogą opierać się na gołosłownych twierdzeniach stron o trudnej sytuacji materialnej, bo w ten sposób musiałyby przyznawać prawo pomocy każdemu wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie wniosek strony oddalił. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.