II FZ 114/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 484/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 1001-IOD-1.4102.7.2022.16/U14/MP w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 484/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. D. (dalej jako "Skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 26 czerwca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga Skarżącej, reprezentowanej przez adwokata, na ww. decyzję a wraz z nią wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżąca podniosła, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedziała się 5 dni przez sporządzeniem skargi, zaniepokojona brakiem jakiejkolwiek informacji w zakresie rozpoznania złożonej skargi. Wskazała, że uprzednio reprezentujący ją pełnomocnik "w sposób nieskuteczny" poinformował ją o możliwej dalszej sądowoadministracyjnej drodze odwoławczej i ustanawiając pełnomocnika była przekonana, że jej sprawa zostanie poprowadzona z dołożeniem należytej staranności. Ponadto stwierdziła, że nie jest biegłą w przepisach prawa oraz wykonuje inną profesję, a w konsekwencji bez własnej winy nie uzupełniła braku formalnego skargi. Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec wskazanej argumentacji strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a."), jak również nie dochowała terminu do złożenia wniosku, co w konsekwencji uniemożliwiło pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zaskarżyła je w całości, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na jego treść, a mianowicie naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 P.p.s.a., polegające na błędnym uznaniu, że Skarżąca w sposób niepełny uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sytuacji, gdy analiza wyżej wspomnianego wniosku prowadzi do odmiennego wniosku. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu był spóźniony i w związku z tym podlegał odrzuceniu, co czyni zażalenie bezzasadnym. Zgodnie z treścią art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 P.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawową zatem kwestią jest zaistnienie okoliczności warunkujących możliwość przywrócenia terminu, a więc w pierwszej kolejności dotyczy to dopuszczalności wniosku, a dopiero następnie sąd może badać i oceniać argumentację wskazaną we wniosku pod kątem zaistnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. pismem nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 26 maja 2023 r. W załączniku do skargi Strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji od daty upływu terminu do wniesienia skargi do złożenia wniosku upłynął niemalże 1 rok (doręczenie decyzji DIAS - 11 maja 2022 r., upływ terminu do złożenia skargi - 10 czerwca 2022 r., złożenie skargi wraz z wnioskiem - 26 maja 2023 r.). Wymaga podkreślenia, że informację o uchybieniu terminu do wniesienia skargi strona skarżąca powzięła najpóźniej w dniu 4 października 2022 r., kiedy to osoby z substytucji obecnego pełnomocnika zapoznawały się w siedzibie organu z aktami przedmiotowej sprawy i wykonywały fotokopie dokumentów w nich zgromadzonych (okoliczność ta nie była kwestionowana w zażaleniu). W konsekwencji nie można przyjąć, że terminem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi to wskazany przez Skarżącą termin (21 maja 2023 r.). Nawet gdy przyjmie się za wiarygodne twierdzenia Strony skarżącej o nienależytym wywiązaniu się z obowiązków przez pierwotnego pełnomocnika, to początek biegu siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi należy powiązać z terminem nie późniejszym niż 4 października 2022 r. Powyższe stwierdzenia wiążą się z konkluzją, że złożenie wniosku po dniu 11 października 2022 r. oznaczało niewypełnienie dyspozycji art. 87 § 1 P.p.s.a. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu złożony przez Stronę skarżąca w dniu 26 maja 2023 r. należało ocenić jako spóźniony. Okoliczność tą odnotował w swoim postanowieniu także Sąd pierwszej instancji, jednakże nie wyciągnął w związku z jej zaistnieniem właściwych konsekwencji co do dopuszczalności wniosku. Jak stanowi bowiem art. 88 P.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał wniosek Skarżącej merytorycznie i oddalił go z uwagi na niezaistnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Powyższe powoduje, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Jednakże z uwagi na wynikający z art. 134 § 2 w zw. z art. 193 i 197 § 2 P.p.s.a. zakaz reformationis in peius (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09) Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny, by to orzeczenie uchylić. Wynika to z faktu, iż skutkiem tego uchylenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając sprawę na nowo musiałby wniosek strony odrzucić. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.