II FZ 107/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń K. K. i T. K. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1726/13 w sprawie ze skargi T. K. i K. K. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 2207/03 w sprawie ze skargi K. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 14 lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. postanawia oddalić zażalenia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1726/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") odrzucił skargę T. K. i K. K. (dalej: "Skarżący") o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem WSA z dnia 22 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 2207/03 w sprawie ze skargi K. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 14 lipca 2003 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. Tym samym postanowieniem WSA oddalił wniosek T. K. i K. K. o przyznanie prawa pomocy. Z uzasadnienia WSA wynika, że skarga o wznowienie postępowania, w części dotyczącej T. K., w myśl art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Natomiast w części dotyczącej K. K. została wniesiona z naruszeniem art. 278 p.p.s.a. i podlegała odrzuceniu bez konieczności rozpatrywania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż T. K. nigdy nie był adresatem kontrolowanej decyzji podatkowej, ani także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tejże sprawie, nie ulegało zatem wątpliwości, że nie posiada on legitymacji procesowej do wniesienia przedmiotowej skargi. W odniesieniu do K. K. Sąd wyjaśnił, że w myśl art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana, czego skarżąca w niniejszej sprawie nie podnosiła. Sąd wskazał, że wyrok WSA o sygn. akt I SA/Wr 2207/03 stał się prawomocny od dnia 23 grudnia 2004 r., a zatem pięcioletni termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. postanowieniem upłynął w dniu 23 grudnia 2009 r., zaś skarga wniesiona po tej dacie, oparta na wszelkich innych podstawach wznowieniowych, za wyjątkiem podstawy pozbawienia możności działania i braku należytej reprezentacji, jako wniesiona po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., jest niedopuszczalna. W zakresie odmowy przyznania prawa pomocy Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W zażaleniu na postanowienie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy K. K. wniosła o uchylenie ww. postanowienia i ustanowienie z urzędu doradcy podatkowego z W.. Ponadto, wnosząca zażalenie zaznaczyła, że w sprawie występuje "jedynie w swoim imieniu i nieprawdą jest, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona była przez T. K. i K. K.". W zażaleniu na wskazane na wstępie postanowienie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Oświadczył, że w sprawach skarg K. K. i J. K. nie jest stroną skarżącą, lecz tylko i wyłącznie uczestnikiem i osobą, która nienależycie reprezentowała K. K. i J. K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność oddalenia przez Sąd pierwszej instancji wniosku skarżącej oraz T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wobec stwierdzenia przez ten Sąd, że wniesiona przez K. K. i T. K. skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlegała odrzuceniu. Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Stosownie do powołanego przez Sąd pierwszej instancji art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 109/12 (orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 35/09, z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest więc dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 140/05, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych rozważań należy podkreślić, że jeden z podmiotów wnoszących skargę o wznowienie postępowania (T. K.) nie posiada legitymacji procesowej, do tego zaś sama skarżąca wskazuje w zażaleniu, że T. K. nie wnosił ww. skargi, co czyni powyższe twierdzenie (za WSA: "T. K. nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia przedmiotowej skargi") bezspornym. Tym, co przesądza jednak o oczywistej bezzasadności skargi, jest jej wniesienie po upływie pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., co nie jest kwestionowane przez stronę ani T. K. w zażaleniach. Za WSA powtórzyć można również, że termin pięcioletni nie obowiązuje jedynie wówczas, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie pozbawienia strony możności działania lub braku należytej reprezentacji, czego skarżąca w niniejszej sprawie nie podnosiła. Niedochowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania czyni niewątpliwym, że wniosek taki nie może być uwzględniony. W sytuacji odrzucenia skargi WSA był uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadniało oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na ówczesnym etapie postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia