II FZ 105/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2239/20 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 23 września 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2239/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. M. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 marca 2021 r. w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 września 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z 27 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do sądu z wnioskiem o przywrócenie stronie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku pełnomocnik wskazał, że skarżący otrzymał sentencję wyroku 18 marca 2021 r. Po konsultacji ze skarżącym co do decyzji dalszego postępowania i tym samym ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej pełnomocnik 25 marca przystąpił do sporządzenia wniosku z zamiarem jego wysłania do sądu za pośrednictwem ePUAP. Z uwagi na chorobę małoletniej córki (cukrzyca typu 1) i okres całkowitej destabilizacji poziomu glikemii w tym nagłe duże wzrosty cukru bez znanej przyczyny (ataki hiperglikemii) i zagrożenie tzw. "obiciami", tj. szybkim spadkiem cukru (może spowodować zagrożenie życia) musiał pozostawać w domu i odłożyć wszelkie sprawy służbowe aby monitorować stan córki i ewentualnie zawieść ją do szpitala, gdyby stan ten zagrażał w sposób bezpośredni życiu. Pełnomocnik wskazał, że stan taki utrzymywał się do wczesnych godzin rannych dnia 26 marca 2021 r. Tym samym niemożliwe było przesłanie ww. wniosku lub nadanie go w placówce pocztowej przed upływem 7-dniowego terminu na jego złożenie. Ponieważ pełnomocnik samodzielnie prowadzi kancelarię, nikt inny nie mógł sporządzić i wysłać ww. wniosku w terminie. Do wniosku dołączono kopię legitymacji osoby chorej na cukrzycę oraz kopię książeczki chorego na cukrzycę. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Załączone do wniosku dokumenty wskazują na przewlekłą chorobę córki, ale nie odnoszą się do zdarzenia, które zdaniem pełnomocnika miało bezpośredni wpływ na uchybienie terminu. Na wskazane na wstępie postanowienie skarżący działający przez pełnomocnika złożył zażalenie. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez odmowę przywrócenia terminu mimo spełnienia przesłanki zawartej w powołanym przepisie, a także naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez wymóg udowodnienia a nie uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku upatrywał w tym, że w ostatnim dniu do złożenia tego środka odwoławczego, musiał zaopiekować się chorą na cukrzycę, małoletnią córką z powodu ataku hiperglikemii. Naczelny Sąd Administracyjny, w kontekście okoliczności sprawy zgadza się z autorem zażalenia, że jego oświadczenie, że atak hiperglikemii córki miał miejsce w ostatnim dniu terminu do złożenia wniosku, nie powinno budzić wątpliwości. Choroba córki bowiem wykazana została stosownym zaświadczeniem, pełnomocnik wykonuje natomiast zawód zaufania publicznego. Nie było też wyraźnych przesłanek, aby w podniesione okoliczności wątpić, pomimo tego, że w piśmie wyjaśniającym do zażalenia, pełnomocnik wskazał jako datę nagłego zdarzenia 26 marca 2021 r., tj. dzień po ostatnim dniu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Jednocześnie jednak wykonywanie zawodu doradcy podatkowego, powoduje, że od takiej osoby wymagana jest szczególna staranność w dbałości o interesy klientów. Tymczasem, czego dowodzą znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu postanowienia z innych postępowań (por. postanowienie z 2 grudnia 2014r. sygn. akt II FZ 1898/14, z 8 listopada 2018 r. sygn. akt I FZ 287/18, z 22 listopada 2019 r. sygn. akt I FZ 208/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) jak i postanowienia powołane przez samego autora zażalenia, związane z cukrzycą córki ataki hiperglikemii mają charakter powtarzający się. Nie są to więc zdarzenia nagłe, przed którymi autor zażalenia nie mógłby zabezpieczyć się odpowiednio organizując swoją pracę. Powodów dla których doradca podatkowy, mimo wiedzy na temat choroby córki i znajomości charakterystyki przebiegu tej choroby, gdzie bardzo prawdopodobne jest wystąpienie stanów hipoglikemii i hiperglikemii nie podjął działań, mających zabezpieczyć interesy klientów, czy też powodów dla których nie jest możliwe przedsięwzięcie takich kroków, we wniosku o przywrócenie terminu nie podano. Trudno zatem stwierdzić aby uchybienie terminu w sprawie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku, skoro nie wiadomo nawet czy podjęła ona jakikolwiek wysiłek w tym kierunku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że choroba córki i związane z nią okresowe pogarszanie się stanu zdrowia, ma miejsce od kilku lat, co powoduje obowiązek uwzględnienia tej okoliczności w organizacji pracy pełnomocnika. Nie może też ujść uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącego w niniejszej sprawie dokonał wyboru wymiany korespondencji z sądem drogą elektroniczną. Sam pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu wskazuje, że 25 marca 2021 r. przystąpił do sporządzenia wniosku z zamiarem jego wysłania do sądu za pośrednictwem ePUAP. Wysłanie wniosku nie wymagało zatem przebywania przez pełnomocnika w kancelarii czy też udania się do placówki pocztowej. Pełnomocnik skarżącego, mając świadomość sytuacji życiowej w jakiej się znajduje, winien tak zorganizować swoją pracę, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Tym bardziej, że pełnomocnik zgodził się reprezentować stronę i powinien działań w imieniu i na rzecz mocodawcy dokonywać z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.