II FZ 1025/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, , , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 638/15 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 638/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił E. S. (dalej: "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 1.917 zł. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w świetle przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych należało uznać, że nie wykazała ona zasadności swojego wniosku, nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (wpisu od skargi), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd miał na uwadze okoliczność, że skarżąca jest osobą bezrobotną, ale z drugiej strony dysponuje majątkiem w postaci dwóch domów jednorodzinnych, działki oraz samochodu osobowego, który nie został obciążony zastawem. Jak wynika z twierdzeń skarżącej, rodzina utrzymuje się z prowadzonej przez jej męża działalności gospodarczej (gospodarstwo ogrodnicze), z tytułu której osiąga dochód w kwocie 17.647 zł. Tak znaczna wysokość dochodu czteroosobowej rodziny, przy uwzględnieniu normalnych kosztów jej utrzymania, w ocenie Sądu, pozwala na jednorazowe uiszczenie kwoty odpowiadającej wysokości wpisu sądowego od skargi. Ponadto przedsiębiorstwo męża skarżącej prosperuje efektywnie przynosząc wysokie dochody nawet przy uwzględnieniu kosztów jego prowadzenia. Jednak ponoszenie tych kosztów jest normalnym elementem prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, wysokość uzyskiwanych dochodów i wielkość posiadanego majątku są niewspółmierne do wysokości wymaganego wpisu os skargi. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść tak zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że sytuacja finansowa skarżącej nie wskazuje na to, aby nie była ona w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z informacji uzyskanych od skarżącej, źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej w kwocie 17.648 zł netto miesięcznie. Należy podnieść, że jeśli strona posiada stały miesięczny dochód, powinna partycypować w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym. W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany przez niego majątek, dlatego Sąd pierwszej instancji analizując sytuację finansową skarżącej trafnie uwzględnił fakt, że jest ona właścicielką dwóch domów jednorodzinnych o pow. 102 m² i 270 m² oraz samochodu osobowego [...] z 2006 r. oraz działki o pow. 10 arów. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga fakt, iż posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, po spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji uwzględnił te przesłanki i trafnie uznał, że sytuacja materialna skarżącej pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.