II FSK 971/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2019 r. sygn. akt I SAB/Rz 5/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

I. Zaskarżonym postanowieniem z 25 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Rz 5/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę T. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. II. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że Skarżąca wniosła do WSA pismo zatytułowane "Zażalenie wobec działań I i II instancji samorządu terytorialnego w woj. podkarpackim." W uzasadnieniu tego pisma wskazała, że jako podatnik brała udział w postępowaniach przed organami I i II instancji. Zakwestionowała udział w składzie organu II instancji Pani L. M. wnosząc "o wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji z jej postępowania". Pismo potraktowane jako skarga do sądu administracyjnego zostało przekazane przez SKO wraz z wnioskiem o oddalenie skargi lub jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Choć skarga została przekazana do WSA jako skarga na bezczynność organu podatkowego, co mogłoby skutkować istnieniem kompetencji sądu do jej rozpoznania zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., to WSA uznał, że pismo to nie ma charakteru skargi na bezczynność organu czy przewlekłe prowadzenie sprawy. W treści pisma nie zawarto żadnych ocen ani też argumentów mogących wskazywać na to, że organ pozostaje w bezczynności lub postępowanie toczy/toczyło się przewlekle. Skarżąca nie podnosi w tym zakresie żadnych zarzutów. Pismo jej zawiera jedynie postulat wyciągnięcia konsekwencji wobec jednego z członków składu orzekającego SKO. W postępowaniu w sprawie skargi na bezczynność organu ewentualne konsekwencje prawne skierowane są wobec organu a nie jego pracownika (art. 149 p.p.s.a.). "Wyciąganie konsekwencji" wobec członka SKO nie leży w zakresie właściwości sądu administracyjnego na obecnym etapie sprawy. Czynności takie mogą się odbywać przed innymi organami w ramach zupełnie odrębnych reżimów prawnych, w innych postępowaniach. III. W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten uprawnia Skarżącą do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu gminy w sytuacji, gdy organ ten nie wykonuje czynności nakazanych prawem; 2) art. 49 § 1 p.p.s.a. przez zaniechanie wezwania Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie wyjaśnień dotyczących występujących w skardze rozbieżności i wskazanie właściwego oznaczenia zaskarżonych czynności, nierozpoznanie skargi zgodnie z jej treścią, która wyrażała intencje Skarżącej; 3) art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niewykonanie jego dyspozycji, mimo że zachodziły przesłanki, aby złożoną skargę potraktować jako skargę na bezczynność Wójta Gminy i SKO, a nie jako skargę na nieprawidłowy skład orzekający SKO; 4) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego mimo istnienia materialnoprawnej podstawy do wniesienia skargi na bezczynność Wójta Gminy oraz SKO; 5) art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a. polegające na zastosowaniu przez WSA przepisu nieistniejącego, zamiast art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., co skutkowało uznaniem braku właściwości sądu administracyjnego w sprawie i odrzuceniem skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. IV. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: V. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. V.1. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez ich niezastosowanie, bowiem przepisy te w ogóle nie miały w tej sprawie zastosowania. Dotyczą one możliwości zaskarżenia uchwały lub zarządzenia organu gminy, lub niewykonywania czynności nakazanej prawem przez organ gminy - jako organu samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie zarówno Wójt Gminy, jak i SKO działały zaś jako organy podatkowe w trybie przewidzianym w Ordynacji podatkowej. V.2. Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. przez zaniechanie wezwania Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jak wynika z tego przepisu, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przepisie tym jest więc mowa o brakach formalnych. Tymczasem w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z brakiem formalnym, lecz z brakiem materialnioprawnym, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, braki formalne wiążą się z niespełnieniem wymogów formalnych pisma określonych głównie w art. 46 p.p.s.a. (np. brak podpisu) czy też w innych przepisach procesowych (np. brak wpisu). Uniemożliwiają one nadanie pismu strony prawidłowego biegu, tzn. wywołanie przez pismo procesowe właściwych skutków procesowych. Nie stanowi natomiast braku formalnego skargi niewskazanie w niej interesu prawnego uprawniającego do jej wniesienia. Jeśli Strona postępowania chce wnieść skargę na bezczynność, bo uważa, że organy w jej sprawie nie podejmują wymaganych czynności w stosownych terminach, to nawet jeśli tak tej skargi nie zatytułuje, winna w osnowie pisma wskazać chociażby, który organ pozostaje w bezczynności czy przewlekłości, na czym ona polega, ile trwa itd. Z pisma Skarżącej z 18 grudnia 2018 r. takie okoliczności nie wynikają. Treść tego pisma wskazuje raczej, że Skarżąca nie orientuje się w stanie sprawy podatkowej. Nie ma więc tu zastosowania art. 6 p.p.s.a., jak spodziewa się autor skargi kasacyjnej. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Dotyczy to postępowania sądowoadministracyjnego, a nie podatkowego. Obowiązek udzielania pomocy stronom z art. 6 p.p.s.a. nie ma charakteru doradztwa prawnego, toteż nie odnosi się do wszelkich potencjalnych sytuacji i zachowań Skarżącej, a do takich wskazówek i pouczeń, które są celowe z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony. V.3. Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niewykonanie jego dyspozycji, mimo że zachodziły przesłanki, aby złożoną skargę potraktować jako skargę na bezczynność. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z uzasadnienia postanowienia WSA nie wynika, aby Sąd ten nie rozstrzygnął w granicach tej sprawy. Przekroczeniem granic sprawy byłoby właśnie uznanie pisma strony za skargę na bezczynność w sytuacji, gdy takowa nie została złożona. Ponadto, choć można się zasugerować stanowiskiem organu, który dopatrywał się tu skargi na bezczynność, na taką interpretację tej skargi nie pozwala ani treść pisma z 18 grudnia 2018 r., ani fakt, że po uchyleniu decyzji pierwszej instancji przez SKO, Wójt Gminy zdołał już wydać i doręczyć ponowną decyzję (decyzja z 8 lutego 2017 r.) w sprawie Podatniczki – i to jeszcze na długo przed wniesieniem pisma z 18 grudnia 2018 r. do WSA. Skarżąca wiedziała o tym chociażby z pisma SKO z 7 kwietnia 2017 r. podpisanego m.in. przez L. M., w którym uznano ponaglenie za nieuzasadnione z uwagi na wydanie i doręczenie decyzji z 8 lutego 2017 r. W swoim piśmie procesowym z 18 grudnia 2018 r. Skarżąca, powołując się na to pismo, wniosła o wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji co do postępowania Pani L. M. z SKO i poinformowanie jej o tym. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji kwestia konsekwencji, np. służbowych, dotyczących pracownika SKO, nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. V.4. Niezasadny w konsekwencji jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres spraw, które obejmuje kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, wskazany jest w art. 3 p.p.s.a. V.5. Brak jest też możliwości uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a. polegające na zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji przepisu nieistniejącego, zamiast art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Wskazanie przez WSA na art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a. (brak takiej jednostki redakcyjnej) zamiast art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jest oczywistą omyłką pisarską, nie ma więc żadnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Niezastosowanie zaś art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika z tego, że jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, z treści pisma – które przez organ było traktowane jako skarga na bezczynność i tak zarejestrowane w sądzie administracyjnym - nie wynika, aby Skarżąca zarzucała konkretnemu organowi podatkowemu bezczynność czy też przewlekłe postępowanie. V.6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.