Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II FSK 840/26

Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., II FSK 840/26 – podatek dochodowy od osób fizycznych

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Wr 188/26 odrzucające skargę M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Wr 188/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 22 stycznia 2026 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że nie doszło do prawidłowego doręczenia ww. postanowienia, co spowodowało, że skarżony akt w ogóle nie wszedł do obrotu prawnego. Pełnomocnik Skarżącego przed zgłoszeniem swojego pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym, tj. 11 stycznia 2023 r. wyraził w trybie art. 35e ust. 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131 ze zm.; dalej "ustawa o KAS") zgodę na doręczanie mu e-Korespondencji na konto w e-Urzędzie Skarbowym. Następnie w toku postępowania podatkowego prowadzonego wobec Skarżącego, 10 października 2023 r. zgłosił się z pełnomocnictwem szczególnym i wskazał w nim adres do doręczeń elektronicznych na portalu ePUAP. Sąd uznał, że organy były związane adresem do doręczeń wskazanym w pełnomocnictwie, stosownie do art. 138c § 1 i art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.; dalej "O.p."). Przepisy te, jako szczególne względem ogólnej regulacji art. 144 § 1a O.p., nakładają na organy obowiązek doręczania pism fachowemu pełnomocnikowi pod wskazanym przez niego adresem. W ocenie Sądu wcześniejsza zgoda na doręczenia przez e-Urząd Skarbowy nie wyłączała obowiązku respektowania adresu wskazanego w pełnomocnictwie. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skoro zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie zostało skutecznie doręczone, wniesiona na nie skarga była przedwczesna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "P.p.s.a."). Skargę kasacyjną od ww. postanowienia wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zaskarżając to postanowienie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wartości wpisu od skargi kasacyjnej. Organ podatkowy skargę kasacyjną oparł na następujących podstawach naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 132 P.p.s.a. w związku z art. 144 § 1a i § 5, art. 145 § 2 i art. 138c § 1 O.p. oraz w związku z art. 35b ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 35e ust. 1 i ust. 3 oraz ust. 4 pkt 2 i ust. 6 oraz ust. 10 pkt 1 ustawy o KAS poprzez dokonanie wadliwej kontroli działalności administracji skutkującej odrzuceniem skargi zamiast rozstrzygnięcia sprawy wyrokiem, a wyrażającej się w niezasadnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że: a) postanowienie niezgodnie z art. 145 § 2 O.p. zostało skierowane na adres pełnomocnika inny (tj. na indywidualne konto pełnomocnika na portalu e-Urząd Skarbowy) niż wskazany w pełnomocnictwie, a zatem zostało skierowane na adres niewłaściwy, bo niewskazany w pełnomocnictwie; b) art. 145 § 2 O.p. ma charakter szczególny wobec regulacji art. 35-35f ustawy o KAS dotyczących doręczania pism w postępowaniu podatkowym; c) przepisy ustawy o KAS o doręczeniach, tj. art. 35-35f nie odnoszą się bezpośrednio do pełnomocników występujących w sprawach podatkowych, a w szczególności nie wynika z nich, aby zmieniały dyspozycję art. 145 § 2 O.p.; d) wskazanie w pełnomocnictwie adresu elektronicznego do doręczeń wiąże organ podatkowy; e) postanowienie nie została skutecznie doręczone, a w związku z tym skarga na to postanowienie jest przedwczesna, co determinuje konieczność zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz podatnika kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sporne zagadnienie w niniejszej sprawie było przedmiotem rozstrzygnięcia w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 3 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 1307/25. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie orzekającym podziela oceną prawną wyrażoną w powyższym wyroku i dlatego w dalszej części uzasadnienia będzie posługiwał się argumentacją zbieżną z tą, która została w nim przedstawiona. Zgodnie z art. 144 § 1a O.p. organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Przepis ten określa dopuszczalne sposoby doręczania pism, nie rozstrzyga jednak samodzielnie o skutkach prawnych zgody na doręczanie korespondencji na konto w e-Urzędzie Skarbowym w sytuacji, gdy pełnomocnik wskazał już adres do doręczeń elektronicznych w pełnomocnictwie złożonym do akt konkretnego postępowania podatkowego. Punktem wyjścia dla oceny tej kwestii jest art. 145 § 2 O.p., zgodnie z którym, jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Przepis ten nie ogranicza się do określenia osoby, której należy doręczać korespondencję. Odwołuje się również do adresu wskazanego w pełnomocnictwie, a zatem wiąże sposób komunikacji organu z pełnomocnikiem z treścią dokumentu złożonego w danym postępowaniu. Pełnomocnictwo szczególne jest czynnością procesową odnoszącą się do konkretnej sprawy. Wskazany w nim adres do doręczeń stanowi element określający sposób komunikacji organu z pełnomocnikiem w tym postępowaniu. Nie jest to jedynie informacja o danych kontaktowych pełnomocnika, lecz element mający znaczenie gwarancyjne dla prawidłowego przebiegu postępowania. Znaczenie adresu wskazanego w pełnomocnictwie wynika również z art. 138c § 1 O.p., regulującego dane, które powinno zawierać pełnomocnictwo, w tym adres pełnomocnika do doręczeń w kraju albo adres do doręczeń elektronicznych, na który organy podatkowe mają doręczać pisma. Przepis ten pozostaje w związku z art. 144 § 5 O.p., określającym sposób doręczania pism pełnomocnikom będącym adwokatami, radcami prawnymi lub doradcami podatkowymi. Regulacje te potwierdzają znaczenie adresu ujawnionego w pełnomocnictwie dla określenia sposobu doręczania korespondencji w danym postępowaniu. Nie oznacza to jednak, że organ podatkowy może korzystać wyłącznie z adresu wskazanego w pełnomocnictwie, niezależnie od innych sposobów doręczenia przewidzianych w ustawie. Artykuł 144 § 1a O.p. dopuszcza bowiem także doręczanie pism na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie tego organu. Konieczne jest zatem odróżnienie kwestii zmiany adresu do doręczeń wskazanego w pełnomocnictwie od kwestii skuteczności doręczenia pisma właściwemu pełnomocnikowi za pośrednictwem innego ustawowo dopuszczonego kanału komunikacji. Pierwsza z tych kwestii podlega ocenie z uwzględnieniem art. 146 § 1 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Zmiana adresu w rozumieniu tego przepisu powinna być możliwa do zidentyfikowania w ramach konkretnego postępowania. Organ musi mieć możliwość ustalenia, że adres dotychczas wykorzystywany do doręczeń w tej sprawie został zastąpiony innym adresem. Warunku tego nie spełnia samo wyrażenie zgody, o której mowa w art. 35e ust. 1 ustawy o KAS na doręczanie korespondencji na konto w e-Urzędzie Skarbowym. Zgoda ta jest składana w ramach systemu teleinformatycznego Krajowej Administracji Skarbowej, poza aktami konkretnego postępowania, i nie wskazuje sprawy, w której miałaby zastąpić adres ujawniony w pełnomocnictwie. Nie zawiera również oświadczenia o zmianie adresu do doręczeń w tej sprawie. Artykuł 35e ust. 1 ustawy o KAS umożliwia użytkownikowi konta w e-Urzędzie Skarbowym wyrażenie zgody na doręczanie na to konto pism wydawanych przez organy KAS w zakresie określonym w art. 35b ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zgoda ta umożliwia zatem korzystanie z e-Urzędu Skarbowego jako kanału doręczania korespondencji. Nie wynika z niej jednak, że pełnomocnik ustanowiony w konkretnym postępowaniu podatkowym zmienia w ten sposób adres wskazany wcześniej w pełnomocnictwie złożonym do akt tej sprawy. Ustawa o KAS reguluje organizacyjne i funkcjonalne aspekty działania systemu teleinformatycznego KAS, nie zastępuje natomiast przepisów O.p. normujących doręczanie pism w postępowaniu podatkowym. Sam fakt, że e-Urząd Skarbowy jest systemem teleinformatycznym organu podatkowego, nie uzasadnia zatem przyjęcia, że zgoda na doręczanie korespondencji za jego pośrednictwem automatycznie modyfikuje treść pełnomocnictwa szczególnego oraz adres wskazany w aktach postępowania. Brak ustawowego wymogu szczególnej formy zawiadomienia o zmianie adresu, o którym mowa w art. 146 § 1 O.p., nie oznacza, że każde oświadczenie złożone przez pełnomocnika w relacji z organami KAS może być traktowane jako zmiana adresu do doręczeń we wszystkich prowadzonych z jego udziałem sprawach. Konieczne jest bowiem, aby oświadczeniu można było przypisać związek z konkretnym postępowaniem oraz ustalić, że dotyczy ono adresu wskazanego do doręczeń w tej właśnie sprawie. Zgoda na doręczanie korespondencji na konto w e-Urzędzie Skarbowym nie spełnia tych warunków. W konsekwencji wyrażenie zgody, o której mowa w art. 35e ust. 1 ustawy o KAS, nie stanowi samo przez się zmiany adresu do doręczeń wskazanego przez pełnomocnika w pełnomocnictwie szczególnym złożonym do akt postępowania podatkowego. Nie oznacza to jednak, że doręczenie pisma za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego ustanowionemu pełnomocnikowi jest z tej przyczyny zawsze bezskuteczne. Należy bowiem odrębnie ocenić skutki faktycznego doręczenia pisma właściwemu adresatowi procesowemu. Artykuł 145 § 2 O.p. służy zapewnieniu, aby korespondencja w sprawie była doręczana ustanowionemu pełnomocnikowi, a nie stronie z pominięciem pełnomocnika lub osobie nieuprawnionej. Nie można zatem automatycznie utożsamiać sytuacji, w której organ doręcza pismo stronie zamiast jej pełnomocnikowi, z przypadkiem, w którym pismo trafia do ustanowionego pełnomocnika, lecz za pośrednictwem innego kanału komunikacji elektronicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w uchwałach z 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt I FPS 3/18, oraz z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21, podkreślono gwarancyjne znaczenie przepisów regulujących doręczanie pism pełnomocnikowi. Nie wynika z nich jednak, że każde odstępstwo od adresu wskazanego w pełnomocnictwie musi być traktowane jako brak doręczenia, również wówczas, gdy pismo rzeczywiście dotarło do właściwego pełnomocnika za pośrednictwem innego prawnie dopuszczalnego kanału komunikacji. Nie można zatem przyjąć ani że zgoda na doręczanie korespondencji przez e-Urząd Skarbowy automatycznie zmienia adres wskazany w pełnomocnictwie szczególnym, ani że każde doręczenie dokonane za pośrednictwem tego systemu ustanowionemu pełnomocnikowi jest bezskuteczne. Pierwsze stanowisko pomija znaczenie adresu wskazanego w pełnomocnictwie i wymagania związane ze zmianą adresu w toku postępowania. Drugie prowadziłoby natomiast do nadmiernego formalizmu, nieuwzględniającego tego, czy cel doręczenia wobec właściwego adresata procesowego został rzeczywiście osiągnięty. Skuteczne doręczenie pisma ustanowionemu w postępowaniu podatkowym pełnomocnikowi za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego jest zatem możliwe, jeżeli pełnomocnik wyraził zgodę, o której mowa w art. 35e ust. 1 ustawy o KAS, a pismo zostało skierowane na jego konto i następnie przez niego odebrane w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Skutek prawny takiego doręczenia nie wynika z formalnej zmiany adresu wskazanego w pełnomocnictwie, lecz z doręczenia pisma właściwemu adresatowi procesowemu w prawnie dopuszczalny sposób. Nie dochodzi wówczas do konwalidacji doręczenia dokonanego niewłaściwemu podmiotowi. Pismo nie zostało bowiem doręczone stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika ani osobie trzeciej. Wątpliwość dotyczy jedynie wykorzystania innego kanału komunikacji elektronicznej niż adres wskazany w pełnomocnictwie, a zatem okoliczności, którą należy odróżnić od samego pominięcia pełnomocnika przy doręczaniu korespondencji. Przedstawiona wykładnia zachowuje gwarancyjną funkcję art. 145 § 2 O.p., nie pozbawiając jednocześnie znaczenia pozostałych sposobów doręczania pism dopuszczonych przez art. 144 § 1a O.p. Pozwala ona odróżnić formalną zmianę adresu do doręczeń od skuteczności doręczenia pisma właściwemu pełnomocnikowi. W konsekwencji późniejsze wyrażenie zgody na doręczanie korespondencji za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego nie zmienia adresu wskazanego w pełnomocnictwie szczególnym, ale doręczenie dokonane na konto w tym systemie może wywołać skutek prawny, jeżeli zostały spełnione ustawowe warunki takiego doręczenia. W rozpoznawanej sprawie z akt postępowania wynika, że pełnomocnik Skarżącego 27 stycznia 2026 r. odebrał za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 22 stycznia 2026 r. dotyczącą nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. W świetle przedstawionej wykładni samo wcześniejsze wskazanie w pełnomocnictwie szczególnym adresu do doręczeń elektronicznych nie przesądza o bezskuteczności doręczenia postanowienia za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego. Skoro zaś z akt wynika, że postanowienie zostało odebrane przez ustanowionego pełnomocnika, okoliczność ta wymagała oceny z uwzględnieniem przesłanek skutecznego doręczenia za pośrednictwem tego systemu. Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi wyłącznie na tej podstawie, że postanowienie nie zostało doręczone na adres wskazany w pełnomocnictwie. Z tych względów zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Wobec stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 3 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 1307/25, należało uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w ramach którego rozpozna on merytorycznie skargę wniesioną przez stronę. Odnosząc się do wniosku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że art. 203 i art. 204 P.p.s.a. regulują zasady orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego w przypadku skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji. Przepisy te nie stanowią samodzielnej podstawy do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego w przypadku skargi kasacyjnej od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Należy jednak uwzględnić wykładnię przyjętą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, zgodnie z którą koszty postępowania kasacyjnego wywołanego skargą kasacyjną na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi mogą zostać uwzględnione w orzeczeniu uwzględniającym skargę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. ----------------------- 7

Informacje o sprawie

Data wpływu
6 lipca 2026
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Bogusław Woźniak /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny