II FSK 779/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA - delegowany Alicja Polańska (sprawozdawca), , Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2221/21 w sprawie ze skargi N. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2221/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez N. M. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Wskazany wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku, że skarżący jest osobą fizyczną, podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Skarżący jest pracownikiem F. S.A. z siedzibą w G., która również podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Ponadto spółka należy do międzynarodowej grupy kapitałowej, na której czele stoi X. SE z siedzibą we Francji (państwo jej rezydencji podatkowej), która jest spółką europejską. F1. SE jest organizatorem dwóch programów motywacyjnych - programu klasycznego oraz programu lewarowanego. Uczestnikami programów są pracownicy F. S.A. z siedzibą w G., w tym skarżący. W ramach programów uczestnicy będą uprawnieni do objęcia akcji F1. SE. W przypadku obu ww. programów akcje będą subskrybowane za pośrednictwem i przechowywane w imieniu uczestników przez specjalny wehikuł inwestycyjny - Fonds Communs de Placement d Entreprise; dalej: "FCPE". FCPE jest powszechnie wykorzystywany we Francji dla celów przechowywania akcji posiadanych przez pracowników-inwestorów. FCPE został utworzony we Francji według prawa francuskiego i zgodnie z obowiązującym we Francji prawem nie jest traktowany jako osoba prawna, ani spółka osobowa. FCPE nie jest funduszem kapitałowym, w rozumieniu art. 5a pkt 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.); dalej: "u.p.d.o.f.". FCPE nie jest również funduszem w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 302, str. 32 ze zm.). Jednostki uczestnictwa FCPE stanowią inne prawa majątkowe, o których mowa w art. 24 ust. 11b u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z prawem francuskim, uczestnicy programu posiadający jednostki FCPE, są właścicielami akcji F1. SE. Jednocześnie, FCPE nie jest - z formalnego punktu widzenia - stroną jakichkolwiek czynności prawnych. Stroną umów zawieranych przez FCPE są bowiem uczestnicy programów posiadający jednostki FCPE, a akcje F1. SE nie będą własnością FCPE. Francuskie regulacje zasadniczo nie dopuszczają zbywalności jednostek uczestnictwa w FCPE. Akcje obejmowane przez uczestników na podstawie ww. programów są przyznawane z dyskontem od ich bieżącej wartości rynkowej ("dyskonto"). Cena subskrypcyjna akcji będzie oparta o średnią 20 kursów otwarcia akcji F1. SE odnotowanych na giełdzie papierów wartościowych w Paryżu przed wyznaczoną w programach datą ("cena referencyjna"), po pomniejszeniu o dyskonto. W obu programach inwestycja osobista uczestników w programach jest uzupełniana o przyznanie im dodatkowych akcji F1. SE (tzw. "wkład uzupełniający"). Liczba akcji przyznanych uczestnikowi w ramach wkładu uzupełniającego określona jest w oparciu o odpowiedni algorytm zależny od ilości nabytych akcji za środki własne. W rezultacie, w zamian za zapłatę ceny subskrypcyjnej akcji w formie wkładu osobistego, uczestnicy otrzymują akcje w ilości wynikającej z wysokości wkładu osobistego oraz dodatkowe akcje w wysokości wkładu uzupełniającego. W przypadku programu klasycznego dywidendy wypłacane przez F1. SE będą automatycznie reinwestowane przez FCPE w dodatkowe akcje F1. SE przyznane uczestnikowi. Reinwestycja spowoduje przyznanie dodatkowych jednostek FCPE lub zwiększenie wartości dotychczasowych jednostek FCPE, aby odzwierciedlić wartość reinwestycji dywidendy. Koszt dywidend będzie ponoszony przez F1. SE i nie będzie on ponoszony przez F. S.A. z siedzibą w G.. W przypadku programu lewarowanego, formuła tego programu będzie oparta o zaangażowanie w ramach programu banku, który współfinansuje inwestycję w programie oraz gwarantuje uczestnikom minimalny zwrot z inwestycji. W momencie zakończenia programu lewarowanego uczestnik będzie uprawniony i jedynie otrzyma zwrot z inwestycji w postaci wkładu osobistego i wkładu uzupełniającego (co jest gwarantowane) jak również do uzyskania ew. zysku z inwestycji w przypadku wzrostu wartości akcji po pomniejszeniu go o udział w tym zysku przysługujący bankowi. W celu obliczenia wysokości tego zysku wzięta pod uwagę zostanie całość inwestycji (tj. wkład osobisty, wkład uzupełniający i wkład uzupełniający banku). Kolejno, część z tego zysku będzie przypadała bankowi. Pozostała część będzie zaś przypadała uczestnikowi. Uczestnikowi nie będą przysługiwały dyskonto i dywidendy - będą one należne bankowi za zawarcie umowy SWAP. Uczestnik nigdy nie uzyska też wkładu uzupełniającego banku. Wkład ten zostanie jedynie użyty dla obliczenia ew. zysku uczestników przy wzroście kursu akcji podczas okresu blokady. W obu programach F. S.A. z siedzibą w G. może ponosić koszt dyskonta w sytuacji, w której akcje obejmowane przez uczestnika będą akcjami już istniejącymi. Koszt dyskonta natomiast nie będzie ponoszony przez F. S.A. z siedzibą w G., jeżeli obejmowane akcję będą akcjami nowo emitowanymi (ekonomiczny ciężar dyskonta będzie ponosić F1. SE). F. S.A. z siedzibą w G. nie będzie ponosić kosztu dywidend (ekonomiczny ciężar dywidend będzie ponoszony przez F1. SE). F. S.A. z siedzibą w G. będzie ponosić koszt wkładu uzupełniającego przyznanego uczestnikowi. Inwestycja w ramach obu programów, w których uczestnik będzie posiadał akcje F1. SE objęta będzie 5-letnim okresem blokady. W ciągu tego okresu uczestnik, co do zasady, (z wyjątkiem kilku ściśle określonych przypadków wcześniejszej sprzedaży lub umorzenia), nie może dokonać zbycia akcji lub umorzenia posiadanych jednostek uczestnictwa w FCPE. W przypadku obu programów, w momencie zakończenia okresu blokady, uczestnicy będą mogli umorzyć jednostki uczestnictwa w FCPE na podstawie kursu akcji na dzień umorzenia (w przypadku programu klasycznego) lub za wynagrodzeniem ustalonym na podstawie określonego algorytmu, jednakże nie niższym niż wartość wkładu osobistego i wkładu uzupełniającego (w przypadku programu lewarowanego). Uczestnikowi na skutek umorzenia jednostek uczestnictwa FCPE zostaną wypłacone środki pieniężne. Alternatywnie, uczestnicy będą mogli kontynuować posiadanie akcji F1. SE poprzez FCPE. Uczestnicy będą samodzielnie decydowali o dacie i sposobie zakończenia swojej inwestycji i F. S.A. z siedzibą w G. nie będzie w tym zakresie podejmowała żadnych decyzji. Umorzenie jednostek uczestnictwa FCPE będzie miało formę odpłatną i będzie wiązało ze sprzedażą akcji. Na skutek umorzenia uczestnik otrzyma środki pieniężne albo ewentualnie otrzyma akcje F1. SE. W przypadku umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje dojdzie do zmiany sposobu posiadania akcji przez uczestnika - z posiadania poprzez FCPE na posiadanie bezpośrednie przez uczestników. Może się zdarzyć, że F. S.A. z siedzibą w G. będzie na polecenie F1. SE faktycznie pośredniczyć w wydawaniu uczestnikom środków pieniężnych, które uzyskają oni w wyniku umorzenia jednostek uczestnictwa FCPE. F. S.A. z siedzibą w G. może udzielić uczestnikom obu programów, którzy są jej pracownikami, nieoprocentowanego wsparcia finansowego (pożyczki) na cel udziału w programach. Wsparcie finansowe dotyczy całej kwoty zakładanej przez pracownika inwestycji. Pracownik, który zdecyduje się skorzystać ze wsparcia finansowego będzie zobowiązany spłacić wynikającą z niego kwotę w 12 ratach w okresie 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym dojdzie do subskrypcji akcji lub od następnego miesiąca. F. S.A. z siedzibą w G. może zostać upoważniona przez pracownika do dokonywania co miesiąc potrącenia z wynagrodzenia kwoty odpowiadającej racie pożyczki F. S.A. Niezależnie od tego, czy pracownik uczestniczy w programach czy nie, jego zarobki z umowy o pracę pozostają na tym samym poziomie. Pracownikowi nie zostaje przyznany instrument finansowy zastępujący część wynagrodzenia, lecz jedynie dodatkowa możliwość uczestniczenia w programach. Programy nie prowadzą do uniknięcia opodatkowania, lecz pozwalają na powstanie dodatkowego przychodu do opodatkowania w Polsce po stronie uczestników. Program, ani niniejszy wniosek nie wpisują się w schemat opisany w informacji Szefa KAS o stosowaniu przepisów dotyczących przeciwdziałania unikaniu opodatkowania w kontekście tzw. programów motywacyjnych z dnia 1 sierpnia 2017 r. Program wpisuje się w regulację wynikającą z przepisów art. 24 ust. 11-12a u.p.d.o.f. Skarżący we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej zadał następujące pytania: 1. Czy wartość dyskonta, wkładu uzupełniającego oraz wkładu uzupełniającego banku nie będzie stanowiła w momencie nabycia akcji przychodu dla wnioskodawcy? 2. Czy opodatkowanie przychodu w wartości dyskonta, wkładu uzupełniającego oraz wkładu uzupełniającego banku przyznanych wnioskodawcy w programach będzie odroczone do ostatecznego zbycia akcji - w przypadku wcześniejszego umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje? 3. Czy w przypadku umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje przychód z tytułu późniejszego zbycia tych akcji będzie podlegać opodatkowaniu według stawki 19% przewidzianej w art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.? 4. Czy opodatkowanie przychodu w wartości dyskonta, wkładu uzupełniającego i wkładu uzupełniającego banku przyznanych wnioskodawcy w programach będzie odroczone do momentu umorzenia jednostek uczestnictwa FCPE - w przypadku ich umorzenia za wynagrodzeniem pieniężnym? 5. Czy w przypadku umorzenia jednostek FCPE w zamian za wynagrodzenie pieniężne przychód z tego tytułu będzie podlegać opodatkowaniu według stawki 19% przewidzianej w art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.? 6. Czy opodatkowanie wartości dywidendy reinwestowanej przez FCPE w programie klasycznym będzie odroczona do momentu umorzenia jednostek uczestnictwa FCPE za wynagrodzeniem lub ostatecznego zbycia akcji, w przypadku wcześniejszego umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje? 7. Czy nieoprocentowane wsparcie finansowe (pożyczka) przyznane wnioskodawcy na cele udziału w programach nie będzie stanowiło dla wnioskodawcy przychodu? Zdaniem skarżącego wysokość dywidendy z akcji wpłacana przez spółkę zagraniczną na rzecz fundusz - FCPE i inwestowana ponownie w FCPE nie stanowi dochodu wnioskodawcy, w rozumieniu art. 30a u.p.d.o.f., gdyż faktycznie wnioskodawca jej nie otrzymał, albowiem zostaną one automatycznie ponownie zainwestowane w FCPE, a jedyną korzyścią wnioskodawcy z tytułu tych dywidend będzie wzrost całkowitej wartości netto jednostek FCPE, a w konsekwencji, wartości ich umorzenia. Z tych samych względów przydzielone wnioskodawcy dodatkowe akcje spółki zagranicznej nie spowodują u niego powstania dochodu do opodatkowania. Przydział ten spowoduje bowiem wyłącznie wzrost wartości jednostek uczestnictwa w FCPE a dochód, który będzie podlegał opodatkowaniu, wystąpi tylko i wyłącznie w razie umorzenia tych jednostek. Organ interpretacyjny stanowisko skarżącego uznał za nieprawidłowe odnośnie do braku powstania po jego stronie przychodu z tytułu dywidendy reinwestowanej przez FCPE w programie klasycznym w sytuacji przyznania dodatkowych jednostek uczestnictwa (częściowo w zakresie pytania nr 6), natomiast za prawidłowe w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji zauważył, że kwestią sporną w sprawie jest ocena, czy reinwestycja kwot dywidend przez FCPE w dodatkowe akcje spółki, powodująca przyznanie dodatkowych jednostek FCPE, stanowi dla podatnika przychód. Sąd pierwszej instancji z przepisów art. 11 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. wywiódł, że kwota dywidend wypłaconych przez F1. SE byłaby przychodem dla skarżącego tylko wtedy, gdyby była faktycznie pozostawiona do jego dyspozycji. Intencją ustawodawcy było, aby opodatkowaniu podlegał jedynie dochód faktycznie uzyskany przez podatnika w formie dywidendy, a nie dochód potencjalny, lecz nie uzyskany faktycznie. Z opisu stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący nie otrzyma faktycznie dywidend, ponieważ wszelkie dywidendy z tytułu akcji nabytych przez FCPE w imieniu skarżącego zostaną wypłacone bezpośrednio do FCPE, a następnie FCPE dokona automatycznej reinwestycji kwot dywidend w dodatkowe akcje F1. SE. W efekcie takiej reinwestycji dywidend wartość jednostek uczestnictwa FCPE posiadanych przez skarżącego zostanie zwiększona poprzez wydanie nowych jednostek FCPE, aby odzwierciedlić wartość reinwestowanej dywidendy. Ponadto, w ocenie sądu pierwszej instancji, nie ma znaczenia dla kwestii opodatkowania dywidend wypłacanych przez F1. SE sposób odzwierciedlania reinwestycji dywidendy przez FCPE, czy to poprzez zwiększenie wartości dotychczasowych jednostek FCPE, czy przyznanie nowych jednostek uczestnictwa. W analizowanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący nie będzie uprawniony do swobodnego dysponowania zarówno akcjami, jak i jednostkami uczestnictwa FCPE, ponieważ możliwość takich dyspozycji nastąpi nie wcześniej niż po 5 latach (poza wyjątkowymi sytuacjami wcześniejszego odblokowania akcji). Tak więc, opodatkowanie powinno być odroczone do momentu umorzenia jednostek FCPE za wynagrodzeniem lub w momencie ostatecznego zbycia akcji, w przypadku umorzenia jednostek uczestnictwa FCPE w zamian za akcje F1. SE. Według sądu, dokonując wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, organ dopuścił się niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego - art. 11 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b w zw. z art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f., sąd także podzielił stanowisko skarżącego. Zwrócił w tym względzie uwagę, że w przypadku, w którym dywidenda wypłacana przez F1. SE do FCPE jest reinwestowana przez FCPE w dodatkowe akcje F1. SE, a FCPE w zamian za to wydaje nowe jednostki uczestnictwa FCPE, aby odzwierciedlić wartość reinwestycji, dalej są spełnione warunku do odroczenia opodatkowania akcji nabytych w ramach takiej reinwestycji do momentu ostatecznego ich zbycia. W konsekwencji, sądu uznał, że w zaskarżonej interpretacji organ, dokonując błędnej wykładni jak też niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b w zw. z art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f., nie zastosował ich w przedmiotowej sprawie, pomimo istnienia jednoznacznych przesłanek przemawiających za odroczeniem opodatkowania dywidend reinwestowanych przez FCPE w dodatkowe akcje F1. SE i skutkującej wydaniem nowych jednostek FCPE, tak aby odzwierciedlić wartość reinwestycji dywidendy. Błąd organu polegający na stwierdzeniu konieczność opodatkowania dywidend wypłacanych do FCPE na moment ich wypłaty - na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. - polega na pominięciu całkowicie możliwość zastosowania odroczenia opodatkowania w tym zakresie w oparciu realizację programu motywacyjnego. Końcowo sąd pierwszej instancji uznał, że błędnie organ odczytał stan faktyczny w sprawie i tym samym nieprawidłowo przedstawił wykładnię prawa materialnego, która wpłynęła na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i 2 oraz art. 14h w zw. z art. 121 § 1 oraz 124 O.p. Organ zaskarżył skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji w całości, podnosząc zarzuty naruszenia: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm.); dalej: "p.p.s.a.", przepisów prawa materialnego: a) art. 11 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej nabycie na rzecz skarżącego akcji spółki zagranicznej - F1. SE przez FCPE skutkujące przyznaniem dodatkowych jednostek uczestnictwa w FCPE na rzecz skarżącego, które to środki na nabycie akcji pochodziły z uzyskanej przez skarżącego dywidendy z akcji tejże spółki zagranicznej, a które to akcje zostały nabyte w programie motywacyjnym, skutkować będzie odroczeniem opodatkowania do momentu umorzenia jednostek uczestnictwa w FCPE za wynagrodzeniem lub ostatecznego zbycia akcji, w przypadku wcześniejszego umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje, gdy tym czasem prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna się prowadzać do tego, że kwota dywidendy refinansowana w akcje spółki zagranicznej na skutek czego przyznano skarżącemu jednostki uczestnictwa stanowi przychód skarżącego opodatkowany w momencie wypłaty dywidendy; b) art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b i 24 ust. 12 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nabycie akcji spółki zagranicznej przez FCPE na rzecz skarżącego w całości ze środków dywidendy przyznanej skarżącemu w ramach programu motywacyjnego skutkuje odroczeniem opodatkowania do momentu umorzenia jednostek uczestnictwa w FCPE za wynagrodzeniem lub ostatecznego zbycia akcji, w przypadku wcześniejszego umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje, gdy tym czasem ww. przepisy mają zastosowanie jedynie do stanu faktycznego, gdy nabycie akcji w ramach programu motywacyjnego przez podatnika lub na jego rzecz finansowane jest przynajmniej w części przez pracodawcę, innymi słowy w razie finansowania akcji przez pracownika w 100% ww. przepisy nie mają zastosowania do takiego stanu faktycznego; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie interpretacji indywidualnej w części określonej w pkt 1 wyroku na skutek błędnego przyjęcia, że organ w wydanej interpretacji nie dokonał uzasadnienia prawnego oceny stanowiska skarżącej w świetle przedstawionego we wniosku stanu faktycznego; b) 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienia, na czym polegało naruszenie przez organ art. 14c § 1 i § 2 oraz 14h w zw. z art. 121 § 1 oraz z 124 O.p.; c) 57a p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że podatnik w skardze zarzucał organowi błędne odczytanie stanu faktycznego w sprawie i tym samym nieprawidłowe przedstawianie przez organ wykładni prawa materialnego, co skutkowało naruszeniem art. 14c § 1 i § 2 oraz 14h w zw. z art. 121 § 1 oraz z 124 O.p. Podnosząc powyższe zarzuty, organ - na podstawie art. 188, art. 176 § 2 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. - wniósł o uchylenie wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych. Kwestią sporną w sprawie jest wykładnia przepisów art. 11 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.); dalej: "u.p.d.o.f.", i ocena, czy reinwestycja kwot dywidend przez FCPE w dodatkowe akcje spółki, powodująca przyznanie dodatkowych jednostek FCPE, stanowi dla podatnika przychód, a nadto wykładnia przepisów art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b i 24 ust. 12 u.p.d.o.f. i ocena, czy nabycie akcji spółki zagranicznej przez FCPE na rzecz skarżącego w całości ze środków dywidendy przyznanej skarżącemu w ramach programu motywacyjnego skutkuje odroczeniem opodatkowania do momentu umorzenia jednostek uczestnictwa w FCPE za wynagrodzeniem lub ostatecznego zbycia akcji, w przypadku wcześniejszego umorzenia jednostek FCPE w zamian za akcje. Zdaniem skarżącego wysokość dywidendy z akcji wpłacana przez spółkę zagraniczną na rzecz FCPE i inwestowana ponownie w FCPE nie stanowi dochodu wnioskodawcy, w rozumieniu art. 30a u.p.d.o.f., gdyż faktycznie wnioskodawca jej nie otrzymał, albowiem zostaną one automatycznie ponownie zainwestowane w FCPE, a jedyną korzyścią wnioskodawcy z tytułu tych dywidend będzie wzrost całkowitej wartości netto jednostek FCPE, a w konsekwencji, wartości ich umorzenia. Z tych samych względów przydzielone wnioskodawcy dodatkowe akcje spółki zagranicznej nie spowodują u niego powstania dochodu do opodatkowania. Przydział ten spowoduje bowiem wyłącznie wzrost wartości jednostek uczestnictwa w FCPE a dochód, który będzie podlegał opodatkowaniu, wystąpi tylko i wyłącznie w razie umorzenia tych jednostek. W ocenie organu interpretacyjnego wartość dywidendy reinwestowana w dodatkowe akcje przechowywane przez FCPE stanowić będzie przychód podlegający opodatkowaniu w momencie wypłaty dywidendy przez spółkę zagraniczną do FCPE. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu pierwszej instancji przedstawioną w zaskarżonym wyroku co do obu kwestii spornych. Jak prawidłowo wskazał w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji, sprawa dotyczy kwalifikacji na gruncie przepisów u.p.d.o.f. przysporzenia, które otrzyma skarżący w postaci dywidendy. Dywidenda ta nie zostanie skarżącemu wypłacona w formie pieniężnej, lecz kwota dywidendy zostanie zainwestowana przez FPCE w dodatkowe akcje spółki zagranicznej, która przyznała skarżącemu dywidendę. Skarżący w wyniku tego uzyska dodatkowe jednostki uczestnictwa w FCPE. W sprawie interpretacji podlegały ww. przepisy, które w dacie wydania zaskarżonej interpretacji indywidualnej miały następujące brzmienie: Przepis art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. stanowił, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 i 10 u.p.d.o.f. w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19 i art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f u.p.d.o.f., są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych faktycznie uzyskane z tego udziału, w tym również: a) dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych, b) oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielniach, c) podział majątku likwidowanej osoby prawnej lub spółki, d) wartość dokonanych na rzecz wspólników spółek, nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określoną według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b; Stosowanie do treści art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f., dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także przychody z umorzenia udziałów (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości. Na podstawie art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., podatek dochodowy od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych nalicza się zryczałtowaną 19% stawką. Uwzględniając brzmienie ww. przepisów należało podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że z przepisów tych wynika, iż wolą ustawodawcy było, aby opodatkowaniu podlegał wyłącznie dochód faktycznie uzyskany przez podatnika w formie dywidendy, a nie dochód jedynie potencjalny, lecz nie uzyskany faktycznie, którym podatnik nie może dysponować. Istotną dla sprawy okolicznością jest to co przedstawił we wniosku o interpretację skarżący, że nie będzie uprawniony - co do zasady - do swobodnego rozporządzania kwotami dywidend, gdyż będą one automatycznie, zgodnie z zasadami uczestnictwa w programie, reinwestowane w kolejne akcji spółki zagranicznej. W wyniku tego skarżący uzyska tylko potencjalny przychód, który może wystąpić w dacie zbycia lub umorzenia jednostek uczestnictw w FCPE. Dopiero w tej dacie będzie możliwe stwierdzenie, że skarżący uzyskał przychód będący efektem uzyskania przez niego dywidendy od spółki zagranicznej. W tej dacie będzie możliwe też stwierdzenie, jaką wartość przychód ten ma w rzeczywistości, a zatem w tej dacie. Dodatkowo należy podkreślić, że z opisanego przez skarżącego stanu faktycznego wynika także, iż - co do zasady - nie będzie on także władny dysponować jednostkami uczestnictwa w FCPE, ponieważ możliwość takich dyspozycji nastąpi nie wcześniej niż po 5 latach (poza wyjątkowymi sytuacjami). Okoliczność ta także potwierdza wniosek, według którego opisana we wniosku o wydanie interpretacji formuła przyznawania dywidendy uczestnikom programu w dacie przyznania tej dywidendy nie spowoduje powstania po ich stronie konkretnego przychodu, którego powstanie zostanie odroczone do momentu zbycia lub umorzenia jednostek uczestnictwa w FCPE uzyskanych w wyniku przyznania dywidendy. W sposób uprawniony więc sąd pierwszej instancji ocenił jako wadliwe stanowisko organu co do przyznania skarżącej akcji spółki zagranicznej. Oceniając stanowisko sądu pierwszej instancji, według którego otrzymanie akcji przez skarżącego nie spowoduje powstania po jego stronie, w dacie otrzymania akcji, przychodu podlegającego opodatkowaniu, należało mieć na uwadze, że akcje są papierami wartościowymi, które mają określoną wartość nominalną i zazwyczaj też wartość rynkową. W przypadku akcji ich rzeczywista wartość ujawnia się w momencie ich zbycia, gdyż dopiero w tym momencie ujawnia się wartość przychodu jaki w rzeczywistości właściciel akcji uzyskał przez ich nabycie. Ponadto wartość rynkowa akcji jest zmienna i często niemożliwe jest ustalenie ich wartości na określony dzień, rozumianej jako przychód podmiotu uzyskującego te akcje nieodpłatnie lub w miejsce świadczenia pieniężnego (np. w miejsce dywidendy pieniężnej). O tym, że ustawodawca otrzymania akcji nie traktuje jako okoliczności powodującej powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu, świadczy też brzmienie przepisów art. 24 ust. 11 i ust. 11a u.p.d.o.f., w których postanowiono, że: "Jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego utworzonego przez: 1) spółkę akcyjną, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której podatnik uzyskuje świadczenia oraz inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej, przychód z tego tytułu powstaje w momencie odpłatnego zbycia tych akcji." (art. 24 ust. 11) oraz, że: " Dochodem z odpłatnego zbycia akcji, o których mowa w ust. 11, jest różnica między przychodem uzyskanym z odpłatnego zbycia akcji a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38." (ust. 11a). Te okoliczności wskazują, że objęcie akcji nie stanowi przychodu z kapitałów pieniężnych. Z powodu wskazanych wyżej okoliczności zdarzenie to nie może być traktowane tak jak uzyskanie świadczenia w pieniądzu lub innych środkach pełniących funkcje płatnicze (czeki, weksle). Przychód związany z akcjami powstanie dopiero w dacie ich zbycia lub umorzenia. Przepis ten ma zastosowanie także w rozpoznanej sprawie, w której dochodzi do nabycia akcji za pośrednictwem FCPE. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie, odwołując się do przepisów art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b w zw. z art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f., wskazał, że uznanie za prawidłowe stanowiska organu prowadziłoby do podwójnego opodatkowania dochodu, jaki skarżący uzyska z tytułu zbycia jednostek uczestnictwa FCPE nabytych w zamian za akcje przyznane jemu w formie dywidendy oraz w zamian za akcje. Gdyby uznać stanowisko organu za prawidłowe do opodatkowania doszłoby w momencie nabycia przez skarżącego jednostek uczestnictwa FCPE w zamian za otrzymane akcje, a także po raz drugi - w dacie zbycia lub umorzenia tych jednostek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 419/12 stwierdził, że podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) w okolicznościach sprawy zbliżonych do okoliczności tej sprawy, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa oznacza więc, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, tzn. według jednakowej miary. Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 525/10). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok TK z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 972/09) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Gdyby uznać zaskarżoną interpretację za zgodną z prawem w rozpoznanej sprawie doszłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa, gdyż skarżący, który w istocie uzyskałaby przychód z dywidendy i z nieodpłatnego przekazania akcji tylko raz w dacie zbycia jednostek uczestnictwa w FCPE, obowiązany byłaby do zapłaty podatku dwa razy, tj. w dacie uzyskania jednostek uczestnictwa oraz w dacie ich zbycia. Natomiast podmioty, które takie same jednostki nabyły w inny sposób i przychód z nich uzyskały tyko jeden raz w dacie ich zbycia, obowiązane byłyby do zapłaty podatku tylko w momencie zbycia udziałów. W konsekwencji, prawidłowo ocenił sąd pierwszej instancji, że organ w zaskarżonej interpretacji, dokonując błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b w zw. z art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f., nie zastosował ich w sprawie, pomimo istnienia jednoznacznych przesłanek przemawiających za odroczeniem opodatkowania dywidend reinwestowanych przez FCPE w dodatkowe akcje F1. SE, skutkującej wydaniem nowych jednostek FCPE, aby odzwierciedlić wartość reinwestycji dywidendy. Organ błędnie bowiem wywodził w sprawie konieczność opodatkowania dywidend wypłacanych do FCPE na moment ich wypłaty na podstawie przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., pomijając całkowicie możliwość zastosowania odroczenia opodatkowania w tym zakresie w oparciu realizację programu motywacyjnego. Odnosząc się także do argumentacji organu przedstawionej w skardze kasacyjnej, stanowiącej swoiste novum w stosunku do tej przedstawionej w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, iż przepisy art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11b i 24 ust. 12 u.p.d.o.f. mają zastosowanie jedynie do takiego stanu faktycznego, w którym nabycie akcji w ramach programu motywacyjnego przez podatnika lub na jego rzecz finansowane jest przynajmniej w części przez pracodawcę, innymi słowy w razie finansowania akcji przez pracownika w 100% ww. przepisy nie mają zastosowania (pkt 1 lit. b skargi kasacyjnej), należy dostrzec, że, po pierwsze - taka ocena dotycząca obowiązku finansowania przez pracownika programu motywacyjnego nie była w ogóle sporna dotychczas, po drugie - wbrew stanowisku organu, skarżący we wniosku o interpretację wyraźnie wskazał, że akcje obejmowane przez uczestników - na podstawie ww. programów - będą przyznawane z dyskontem od ich bieżącej wartości rynkowej oraz, że F. S.A. z siedzibą w G. będzie ponosić koszt wkładu uzupełniającego przyznanego uczestnikowi, a zatem, jasno z tego wynika, że nabycie akcji w ramach programu przez skarżącego jest finansowane w części przez pracodawcę. W tej sytuacji - będąc związany zarzutami skargi kasacyjnej oraz przepisem art. 57a w zw. za art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." - zgodnie z którym: "Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną." - Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie ww. związania, nie podzielił ich zasadności. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - oddalił skargę, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych. /-/ A. Polańska /-/ A. Dumas /-/ A. Hanusz