II FSK 692/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, , , po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 796/15 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz T. S. kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 796/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę T. S. (zwanego dalej "Skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2015 r. w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2009 r. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Skarżącego, który zarzucił naruszenie: 1) art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 151, w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących oceny przesłanek decydujących o przyjęciu statusu posiadacza nieruchomości przez Skarżącego. Skarżący wskazał, że Sąd zupełne pominął, iż w tym samym stanie faktycznym - gdzie organy orzekały na podstawie takich samych dokumentów - Skarżący wielokrotnie wygrywał sprawy o ustalenie wysokości podatku od nieruchomości za lata podatkowe 2005, 2006 i 2007. W konsekwencji w nieuzasadniony sposób oddalono skargę, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - zwanej dalej "ord. pod.") - poprzez zaniechanie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2015 r. w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2009 r. w sytuacji, gdy organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności stanu faktycznego z uwagi na brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a także zaniechał dokonania wnikliwej analizy posiadanych dokumentów pod kątem ustalenia, czy Skarżącemu można przypisać cechy posiadacza przedmiotowej nieruchomości, 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zupełny brak wywodu prawnego, który uzasadniałby przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że Skarżący posiada status posiadacza przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy fakt ten nie wynika jednoznacznie z zebranego materiału dowodowego. Niepełne uzasadnienie uniemożliwia prześledzenie, jaki tok rozumowania przyjął Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżony wyrok. To spowodowało, że zaskarżone orzeczenie wymyka się kontroli instancyjnej. Mając na uwadze powyższe, Skarżący zrzekł się rozprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Określa zatem zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Jego naruszenie może zatem nastąpić poprzez wykroczenie poza kognicję sądu albo poprzez zastosowanie - w ramach tej kontroli - innego środka niż przewidziany w ustawie, czy też zaniechanie dokonania tej kontroli, z czym w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia. Z kolei, art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstaw rozstrzygnięcia. Należy również odwołać się do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Jednakże zwrócenia uwagi wymaga, że warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poddając ocenie zaskarżony wyrok przede wszystkim należy mieć na uwadze, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż zaskarżona decyzja narusza art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 i ord. pod., ponieważ ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe nie spełnia standardów określonych tymi przepisami prawa. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd wskazał, że organy prawidłowo ustaliły fakt posiadania przedmiotowej nieruchomości w 2009 r. przez Skarżącego, w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 26 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] nakazujący eksmisję z przedmiotowej nieruchomości, oraz w oparciu o utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt [...]. Ponadto stwierdził, że Skarżący w piśmie z dnia 23 grudnia 2004 r. podał, iż od wielu lat zajmuje się budynkiem przy ul. J. [...] w R., który pozostaje w jego dyspozycji i który własnym kosztem i staraniem odbudował. Sąd pierwszej instancji, zgadzając się ze stanowiskiem organów, podał, że z pisma Biura Gospodarki Mieniem w R. z dnia 2 sierpnia 2010 r. oraz 2 października 2012 r. wynika, iż za bezumowne korzystanie z nieruchomości położonej w R. przy ul. J. [...] naliczono T. S. opłatę za okres od 1 stycznia 2005 r. do 29 lutego 2008 r. Z wyjaśnienia uzyskanego z Biura Gospodarki Mieniem znak [...] z dnia 2 października 2013 r. wynika, że od dnia 1 marca 2008 r. w związku z toczącym się postępowaniem przed sądami powszechnymi Gmina Miasto R. zaprzestała naliczania Skarżącemu opłaty za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości, jednakże nieruchomość nie została przez niego wydana. Z tego ostatniego pisma wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta od Skarżącego w dniu 28 czerwca 2010 r. Należy jednak stwierdzić, że dokumenty z 2010, 2012 i 2013 r. nie mogą stanowić podstawy wyrokowania o podatku od nieruchomości za 2009 r., gdyż w omawianym okresie nie istniały. Wskazać trzeba na braki w ustaleniach prowadzących do uznania, że Skarżący w 2009 r. był podatnikiem podatku od nieruchomości za 2009 r. Powołane w zaskarżonej decyzji dowody nie świadczą jednoznacznie o tym, że Skarżący był w 2009 r. posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie kwestie związane z posiadaniem przez Skarżącego nieruchomości. W wyroku eksmisyjnym z dnia 26 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. nakazał eksmisję z nieruchomości, jednak orzeczenie z 2006 r. nie dotyczy podatku od nieruchomości za 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, czy Skarżący był podatnikiem podatku od nieruchomości za 2009 r., lecz wskazuje na luki w rozumowaniu organu, których genezę widział w nienależytym rozpatrzeniu materiału dowodowego, tj. niezgodnie z art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 ord. pod. Sąd pierwszej instancji zaakceptował te uchybienia i błędnie uznał, że stan faktyczny został należycie ustalony. Tym samym Sąd naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona kontroli zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę, czy w sprawie zebrano kompletny materiał dowodowy, w oparciu, o który możliwe będzie ustalenie stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 1 tej ustawy.