II FSK 599/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi S. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 269/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 486/17 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 22 czerwca 2017 r. nr 2601-IOD.4102.6.2017 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zwrócić S. B. od Skarbu Państwa - Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 10 154 zł (słownie: dziesięć tysięcy sto pięćdziesiąt cztery złote) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania.

W dniu 29 kwietnia 2025 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o wznowienie postępowania sądowego wniesiona przez S. B. (zwanego dalej: "skarżącym") w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na podstawie art. 272 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), wnosi o wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 269/18. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt SK 53/21. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stosownie do art. 272 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 278 p.p.s.a. nie można żądać wznowienia po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Przewidziany w ostatnim z powołanych przepisów termin ma charakter terminu prekluzyjnego. Jego upływ oznacza, że - poza wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozpatrywanej sprawy - wniesienie skargi jest niedopuszczalne i podlega ona odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., II FSK 1864/14). W rozpoznawanej sprawie pismem z 29 kwietnia 2025 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 269/18. Wprawdzie skarżący dochował terminów określonych w art. 272 § 2 oraz art. 277 p.p.s.a, to jednak termin z art. 278 p.p.s.a. biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a., ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. podlega odrzuceniu, bez badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W rozpoznawanej sprawie pięcioletni okres, o jakim mowa w art. 278 p.p.s.a., biegł od chwili wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r. i upłynął z dniem 9 stycznia 2025 r. Trafnie wznoszący skargę wskazał, że zgodnie z art. 272 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego m. in. z Konstytucją. Jednakże pięcioletni termin przewidziany w art. 278 p.p.s.a. jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Ustawodawca decydując się na długość wspomnianego terminu miał na uwadze ścieranie się dwóch wartości – z jednej strony pewności prawa, a z drugiej – ochrony jednostki i możliwości dochodzenia przez nią swoich praw. Pięcioletni termin ustawodawca uznał za kompromis, podnosząc, że skoro przez okres pięciu lat nie zaistniały okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania to należy stan prawny utrwalić, uniemożliwiając wznowienie postępowania i zmianę zapadłego rozstrzygnięcia. W sprawie nie ma znaczenia, że dopiero w 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, który potencjalnie mógł stać się podstawą wznowienia postępowania. Istotne jest, że ze względu na pewność prawa, ład i utrwalony stan prawny ustawodawca nie zezwolił wznowić postępowania po upływie pięciu lat. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny wstępnie badając na posiedzeniu niejawnym skargę o wznowienie postępowania musiał ją odrzucić z mocy prawa jako spóźnioną. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 280 § 1 w związku z art. 278 p.p.s.a.