II FSK 504/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F.[...] sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 822/20 w sprawie ze skargi F. [....] sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia 22 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od F.[...] sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. kwotę 360,00 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 27 stycznia 2021 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 822/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę F. A. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "Spółka") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 22 września 2020r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej "CBOSA". 2.1. Pełnomocnik Spółki wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej zwana: "O.p.") i art. 187 § 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie skargi na skutek uznania, że Spółce skutecznie została doręczona decyzja z dnia 10 czerwca 2020 r., podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki do uznania tzw. fikcji doręczenia - pełnomocnik nie otrzymał awizo informującego o niepodjętej przesyłce, a organ nie podjął czynności mających na celu należytego zbadanie sprawy, w tym w szczególności ustalenia gdzie i komu awizo zostało rzekomo pozostawione; - art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w S. z 22 września 2020 r., ewentualnie, w sytuacji, gdyby Sąd uznał, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu podatkowego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne. 3.2. Co zarzutu naruszenia prawa procesowego związanego z uznaniem, że Spółce skutecznie została doręczona przesyłka wskazać należy, że wydanie postanowienia, mocą którego organ podatkowy I instancji stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania złożonego przez Spółkę oparte zostało na prawidłowo opisanej przez doręczyciela kopercie zawierającej skierowaną do strony decyzję z dnia 10 czerwca 2020 r., określającą Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r., 2014 r. oraz 2015 r. Z pieczątek i zapisów na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, że z powodu nieobecności adresata i niemożności jej doręczenia w sposób przewidziany w art. 149 O.p. przesyłkę dwukrotnie awizowano w dniach 12 i 22 czerwca 2020 r. Następnie w związku z niepodjęciem korespondencji przez adresata w dniu 29 czerwca 2020 r. Poczta Polska zwróciła ją do nadawcy, czyli do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że doręczenia pism zaliczane są do czynności materialno-technicznych postępowania podatkowego, z dokonaniem jednak których prawo wiąże niekiedy określone i ważkie skutki prawne. Przy ocenie skuteczności doręczenia niezbędne jest zachowanie reguł wynikających z przepisów Rozdziału 5 Działu IV Ordynacji podatkowej. 3.3. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą w istocie kwestii skuteczności doręczenia przesyłki, zawierającej decyzję organu I instancji, w trybie art. 150 O.p. Nie jest sporne, że decyzja została wysłana Spółce pocztą. W art. 150 § 1 i 2 O.p. została uregulowana kwestia doręczania przez awizo pisma osobie fizycznej, Wynika z niego, że w razie niemożności doręczenia pisma w mieszkaniu lub miejscu pracy, w przypadku doręczania pisma przez pocztę, poczta przechowuje pismo przez 14 dni w swojej placówce, a adresata zawiadamia dwukrotnie o miejscu pozostawienia pisma. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Wynika z niego wprost, że w sytuacji, o której mowa w tym przepisie adresat pisma ma obowiązek odbioru pisma złożonego w placówce pocztowej, o czym jest dwukrotnie zawiadamiany, w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia pisma w urzędzie pocztowym. Z upływem tego terminu przyjmuje się fikcję doręczenia pisma stronie, co wynika z art. 150 § 4 O.p. Skoro z opisu na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej, to tym samym organ podatkowy nie miał podstaw do jego kwestionowania i prowadzenia, jak oczekuje tego strona rozbudowanego postępowania dowodowego, które miałoby zmierzać do zaprzeczenia tej okoliczności, pomimo uzyskania stosownych i niezbędnych wyjaśnień w tym przedmiocie. Tym samym nie można mówić o naruszeniu przez organ podatkowy art. 187 § 1 O.p., gdyż podjął on starania mające na celu wyjaśnienie prawidłowości doręczenia. 3.4. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie (por. np. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 1186/16; publ CBOSA). Zatem na tej podstawie fakt doręczenia określonej osobie (w tym także zastępczego) i to w określonej dacie przesyłki korzysta z domniemań prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest to, że dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem organ podatkowy nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu doręczenia przesyłki stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru. Nie oznacza to oczywiście niemożliwości przeprowadzania przeciwdowodu wobec domniemań wynikających z takiego dokumentu. W judykaturze wyrażono pogląd, że takim przeciwdowodem może być reklamacja uzyskana od operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, który dokonywał określonego doręczenia (por. np. wyrok NSA z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3421/14, publ. CBOSA). Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, co nie jest kwestionowane w skardze kasacyjnej, organ podatkowy zwrócił się do operatora pocztowego o potwierdzenie prawidłowości danych zawartych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Pismem z dnia 28 sierpnia 2020 r. Poczta Polska udzieliła odpowiedzi na to zapytanie wskazując, że przedmiotowa przesyłka polecona została pobrana 12 czerwca 2020 r. celem jej doręczenia adresatowi i z powodu nieobecności adresata awizowana. Wyjaśniono także, że w dniach 8-12 czerwca 2020 r. Kancelaria radcy prawnego A. B. była zamknięta i listonosz nie mógł dostarczyć przesyłki, jednakże pozostawił zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki w skrzynce oddawczej. Powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania przedmiotowej przesyłki zostało dostarczone przez listonosza 22 czerwca 2020 r. do czynnej już kancelarii pełnomocnika. Ponadto wszystkie te okoliczności zostały również potwierdzone w załączonym do skargi piśmie z 26 sierpnia 2020 r., którym Poczta Polska S.A. odmownie załatwiła reklamację pełnomocnika (k. 4 akt sądowych). Wobec tego organ podatkowy nie miał innej możliwości niż przyjęcie, że decyzja z 10 czerwca 2020 r. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Spółki w trybie tzw. fikcji prawnej, uregulowanej w art. 150 § 4 O.p., w dniu 26 czerwca 2020 r. Wobec tego konieczne stało się wydanie postanowienia z 22 września 2020 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 216 § 1 O.p., mocą którego stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W rezultacie za nieuzasadniony należało uznać także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. 3.5. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).