II FSK 499/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku SC i SC o wstrzymanie wykonania decyzji zawartego w skardze kasacyjnej S.C. i SC od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1068/23 w sprawie ze skargi S.C. i SC na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. postanawia: uwzględnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 28 grudnia 2023 r., I SA.kr 1068/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S.C. i S.C. (zwanych dalej Skarżącymi) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 13 września 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Zobowiązanie podatkowe określone w decyzji wynikało z tego, że Skarżący (rodzeństwo, rok urodzenia 194X i 194X) w 2009 r. wnieśli pozew o zapłatę odszkodowania za szkodę wyrządzoną decyzją z [...] 1951 r., którą wywłaszczono nieruchomość należącą do ojca Skarżących. Sąd Apelacyjny wyrokiem z 19 lipca 2016 r. zasądził na rzecz Skarżących kwotę 2.010.970.75 zł wraz z odsetkami w wysokości 177.198,70 zł., następnie wyrokiem z 6 grudnia 2018 r. uchylił korzystny dla Skarżących wyrok odszkodowawczy i powództwo oddalił. Sąd wyrokiem z 3 lutego 2022 r. zasądził na rzecz Skarbu Państwa od Skarżących kwotę 2.188.169,45 zł, uznając, m.in., że roszczenie odsetkowe było bezzasadne. Organ określił Skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie 36.014,00 zł tytułem opodatkowania zasądzonych odsetek. W skardze kasacyjnej Skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazali w uzasadnieniu, że są emerytami, nie pracują zawodowo. Po odliczeniu stałych kosztów utrzymania miesięczna kwota pozostające w dyspozycji skarżących wynosi 500- 600 zł miesięcznie, a musi ona wystarczyć Skarżącym przede wszystkim na wyżywienie oraz lekarstwa, których zakup jest nieodzowny ze względu na podeszły wiek (wiek 77 i 82 lata) i zły stan zdrowia. Podnieśli, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji nie będzie możliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Z akt sprawy wynika, że Skarżący to emeryci w podeszłym wieku (82 i 77 lat), nie pracują zawodowo. Nie posiadają dostatecznych środków, które umożliwiłby im zapłatę podatku od kwoty, której zostali pozbawieni. Po odliczeniu stałych kosztów utrzymania miesięczna kwota pozostające w dyspozycji Skarżących wynosi 500- 600 zł miesięcznie, przy czym to jest kwota, którą przeznaczają na wyżywienie oraz lekarstwa (zły stan zdrowia spowodowany podeszłym wiekiem). Pełnomocnik Skarżących podnosi we wniosku (k. 78), że skarżący nie mają majątku własnego, a wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się z koniecznością zaciągnięcia pożyczki. Skarżący będą zmuszeni pożyczyć pieniądze lub poddać się egzekucji, co spowoduje utratę środków do życia Skarżący jako emeryci w podeszłym wieku nie posiadają możliwości, aby podjąć się wykonywania dorywczej pracy. Sądowi znana jest z urzędu okoliczność, że bank nie udzieli Skarżącym kredytu ze względu na ich wiek, a zatem pozostają im pożyczki w parabankach. Ze względu na podeszły wiek istnieje konieczność przeznaczenia większości wydatków na leki i inne świadczenia medyczne. Z akt wynika (k. 18), że Skarżący już w 2020 r. wskazywał na swój zły stan zdrowia związany z przebytym w 2019 r. udarem niedokrwiennym lewej półkuli mózgu oraz wysokim ciśnieniem tętniczym. W takiej sytuacji zdrowotnej leki są niezbędne. Kwota 500- 600 zł, która pozostaje Skarżącym po uiszczeniu opłat przeznaczana jest na jedzenie i leki, a nie jest to kwota, która pozostaje Skarżącym na swobodne wydatki na koniec miesiąca po dokonaniu wszystkich niezbędnych zakupów i opłat. Jeżeli Skarżący będą zmuszeni oszczędzać na skromnej kwocie przeznaczonej na jedzenie i leki, skutki zdrowotne takich działań mogą być niemożliwe do odwrócenia, szczególnie uwzględniając podeszły wiek Skarżących i problemy z niedokrwieniem mózgu Skarżącego. Na bardzo trudną sytuację finansową Skarżących wskazał w uzasadnieniu wyroku z 3 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy, podnosząc, że sytuacja materialna skarżących jest "bardzo trudna". Sąd nie obciążył Skarżących obowiązkiem zwrotu stronie powodowej kosztów procesu, co znalazło wyraz w sentencji. W aktach sprawy znajdują się deklaracje podatkowe Skarżących (k. 32 i dalej), z których wynikają kwoty emerytur Skarżących. W odpowiedzi na wezwanie NUS z 18 lutego 2021 r. (k. 54) Skarżący podał, że jego roczny dochód z tytułu pobieranej emerytury w spornym roku wynosił 16 150, 36 zł. W przypadku Skarżącej kwota ta wynosi 8 153, 38 zł. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar wskazania takich skutków leży po stronie skarżącej, składającej stosowny wniosek i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący uprawdopodobnili, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.