II FSK 459/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Anna Świech, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 791/14 w sprawie ze skargi B. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 3 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 791/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B.F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 3 lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Pismem z 3 grudnia 2013 r. Skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 28 sierpnia 2013 r. Skarżący wyjaśnił, że pierwotne zażalenie nadał w dniu 17 września 2013 r. w placówce pocztowej na terytorium Zjednoczonego Królestwa. Skarżący był przekonany, że nadanie przesyłki pocztowej w placówce operatora świadczącego usługi w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej odnosi taki sam skutek jak wykorzystanie w tym celu operatora pocztowego w Polsce. Skarżący wskazał w tym zakresie na analogię z art. 165 § 2 k.p.c. oraz zasygnalizował, że pouczenie o sposobie wniesienia zażalenia nie zawierało informacji o skutkach wykorzystania w tym celu zagranicznej placówki pocztowej. Zaskarżonym postanowieniem z 3 lutego 2014 r. dyrektor izby skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Organ wskazał, że ustanie przyczyny uchybienia terminu miało miejsce w dniu 25 listopada 2013 r. (zgodnie z oświadczeniem Skarżącego), to jest w chwili doręczenia skarżącemu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu został nadany jako list polecony dopiero w 5 grudnia 2013 r., a zatem po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmówienie przywrócenia terminu pomimo spełnienia wszystkich przesłanek w tym zakresie, art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przejawiające się w uchybieniu obowiązkowi uzasadnienia w sposób logiczny i odnoszący się do okoliczności faktycznych zastosowanej wykładni prawnej i przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwrócił uwagę, że w podaniu o przywrócenie terminu Skarżący stwierdził, że "ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia należy wiązać z otrzymaniem (...) postanowienia, w którym organ stwierdził uchybienie (...) terminu do wniesienia zażalenia". Podanie to skarżący nadał do organu listem poleconym w dniu 5 grudnia 2013 r. (dowód: odcisk stempla pocztowego na kopercie, k. 1 akt administracyjnych), gdy tymczasem wspomniane postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu zostało skarżącemu skutecznie doręczone już w dniu 25 listopada 2013 r. (dowód: kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru, k. 18 akt administracyjnych). Powyższe oznacza, że już z samej treści podania o przywrócenie terminu wynika, że zostało ono złożone po terminie, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej i nie powinno było odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku. Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w K. rzeczowo streścił przebieg dotychczasowego postępowania w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a następnie powołał przepisy regulujące zasady rozpoznawania podań w takich sprawach. Treść zaskarżonego postanowienia, a w szczególności jego uzasadnienie prawne i faktyczne pozwalają z łatwością prześledzić proces decyzyjny w kontrolowanej sprawie oraz w sposób klarowny umożliwiają poznanie realnych motywów wydania przez organ zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 3 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo iż wykazano w niej, w sposób prawnie przewidziany, naruszenie przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, w stopniu wpływającym na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia 2) art. 191 w zw. z art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i przyjęcie, iż niedochowanie terminu miało charakter zawiniony, podczas gdy jest oczywistym, że w zaistniałym stanie faktycznym Skarżący uchybił ustawowemu terminowi z przyczyn niezależnych od siebie. Skarżący wniósł o uchylnie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna w sposób oczywisty pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów naruszenia prawa przez sąd administracyjny pierwszej instancji, należy zauważyć, że zdają się one całkowicie pomijać okoliczność ewidentnego pogwałcenia przez składającego wniosek o przywrócenie uchybionego terminu przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Jest rzeczą bezsporną, że – o ile przyjąć argumentację skarżącego co do pozostawania w niewiedzy w przedmiocie niedochowania terminu do wniesienia zażalenia – ustanie przyczyny powstałego uchybienia nastąpiło w dniu doręczenia mu postanowienia stwierdzającego uchybienie, czyli 25 listopada 2013 r. Skarżący przyznał to wprost i w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości w podaniu o przywrócenie uchybionego terminu (podniesiono to wyraźnie na s. 4 uzasadnienia zakwestionowanego wyroku). Tymczasem wspomniane podanie zostało nadane przesyłką poleconą dopiero w dniu 5 grudnia 2013 r., a więc z naruszeniem terminu 7 dni wskazanego w powołanym na wstępie przepisie Ordynacji podatkowej. Wypada zatem zgodzić się z następującą konstatacją zawartą w pisemnych motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: "już z samej treści podania o przywrócenie terminu wynika, że zostało ono złożone po terminie, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. i nie powinno przynieść pożądanego przez skarżącego skutku" (s. 4). Zupełnie niezrozumiałe i sprzeczne z tym, co skarżący stwierdził wcześniej jest stanowisko zaprezentowane na etapie zaskarżenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K., że "za bezzasadne należy uznać liczenie terminu od momentu odebrania [...] postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, bowiem powyższe miało [...] jedynie uprawdopodobnić brak wiedzy skarżącego w przedmiocie regulacji prawnej odnoszącej się do doręczeń zagranicznych". Naczelny Sąd Administracyjny odmiennie rozumie tę wypowiedź i jej konsekwencje prawne. Przyznanie pewnego faktu pociąga bowiem za sobą – w toku oceny dokonywanej przez sąd administracyjny – określone skutki prawne, których zakres i sens wyznacza zawsze przedmiot wypowiedzi. Czym innym jest, co warto podkreślić, samo uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego, czym innym zaś – dochowanie formalnego warunku związanego z uruchomieniem trybu konwalidacji zaistniałej ułomności natury procesowej. Na tej drugiej okoliczności skupił swoją uwagę sąd administracyjny pierwszej instancji badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia i wyprowadzając jak najbardziej prawidłowe wnioski co do z analizy stanu faktycznego sprawy. Bez znaczenia dla rezultatów oceny przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny są zarzuty odnoszące się do kwestii zrównania wymagań uprawdopodobnienia i udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu (s. 2 i 3 skargi kasacyjnej). Zarówno one, jak i wspierająca je argumentacja wykracza w istocie poza zakres tych okoliczności, które należało uwzględnić badając zgodność z prawem stanowiska zajętego przez organ podatkowy. W tym stanie rzeczy, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do treści art. 204 pkt 1 tej ustawy.