II FSK 4033/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. [...] sp. z o. o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 118/14 w sprawie ze skargi T. [...] sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

II FSK 4033/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 118/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę T. [...] sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzję z dnia 19 listopada 2013 r. (którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy O. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r.) doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 22 listopada 2013 r., co znajduje potwierdzenie w zwrotnym pokwitowaniu odbioru zamieszczonym w aktach administracyjnych tej sprawy. W dniu 19 grudnia 2013 r. pełnomocnik spółki nadał w urzędzie pocztowym pismo procesowe z tej samej daty, zatytułowane "skarga". Skarga ta została skierowana do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (...) za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach". Kopertę nadawczą tego pisma zaadresowano jednak bezpośrednio do ww. Sądu. W konsekwencji skarga wpłynęła do biura podawczego Sądu w dniu 23 grudnia 2013 r. Mając na uwadze treść art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") Sąd przekazał pismo do organu odwoławczego w dniu 30 grudnia 2013 r. celem nadania skardze dalszego biegu w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. Sąd odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Argumentację Sądu pierwszej instancji podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. (sygn. akt II FZ 847/14) oddalił zażalenie spółki. W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że rozważania w zakresie terminowości wniesionej w tej sprawie skargi zostały już uprzednio zawarte w postanowieniu Sądu z dnia 10 marca 2014 r., gdyż stwierdzenie uchybienia terminu warunkowało rozpoznanie wniosku o jego przywrócenie. Wskazując na treść uzasadnienia tamtego orzeczenia, Sąd podniósł, że jest w tej sprawie bezsporne, iż termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 23 grudnia 2013 r., co wynika z ustalonego stanu faktycznego i jego subsumcji do treści art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a. Sąd wyjaśnił przy tym, że co do zasady termin jest zachowany, o ile skarga zostanie wniesiona do właściwego sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). W niniejszym przypadku skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego, a następnie przekazano ją do właściwego organu. To ostanie zdarzenie miało miejsce w dniu 30 grudnia 2013 r. W konsekwencji, zdaniem Sądu, ten dzień należy uznać za datę wniesienia skargi do sądu, a zatem skargę wniesiono po terminie. Sąd podniósł również, że wina w uchybieniu terminu leży po stronie skarżącej, zaś znamienne jest to, że uchybiony termin nie został przywrócony, a postanowienie Sądu z dnia 10 marca 2014 r. zyskało przymiot prawomocnego. W skardze kasacyjnej zaskarżono ww. postanowienie w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 2 i art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie przez Sąd, że: - strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym (wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 listopada 2013 r.) ze swojej winy; - strona skierowała skargę po upływie terminu ustawowego do jej wniesienia; co skutkowało odrzuceniem skargi; - art. 54 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż "co do zasady termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi jest zachowany, o ile skarga zostanie wniesiona do właściwego sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi". Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto zwrócono się w wnioskiem o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że art. 53 § 1 p.p.s.a. określa termin wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z jego treścią skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Nie jest przez stronę podważana okoliczność, że w niniejszej sprawie organ należycie pouczył stronę o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (strona nr 5 decyzji). Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, a zatem powinna zostać wniesiona za pośrednictwem tego organu. Natomiast skargę wniesiono bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W takiej sytuacji powtórzyć należy, że zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem orzecznictwa, w takich przypadkach termin jest zachowany jedynie w wtedy, gdy sąd prześle (nada w urzędzie pocztowym) skargę do właściwego organu przed upływem terminu do wniesienia skargi (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1987 roku, sygn. akt III CZP 33/87, publ. OSN 1988/6/73, a także choćby: postanowienia NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 651/08 oraz z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II OFSK 1489/07, opublikowane w Bazie orzeczeń NSA - www.nsa.gov.pl). Stanowisko to wskazywano już stronie w związku z postępowaniem dotyczącym przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 23 grudnia 2013 r., zaś przekazanie skargi do organu przez Sąd nastąpiło w dniu 30 grudnia 2013 r. Tym samym skargę należy uznać za wniesioną po terminie. Wskazać należy, że akceptacja argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej w istocie prowadziłaby do przekreślenia sensu jednoznacznego unormowania zawartego w art. 54 § 1 p.p.s.a. Regulacja ta przewiduje przestrzeganie określonych zasad przy wnoszeniu skargi. Wniesienie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, umożliwia temu organowi sporządzenie odpowiedzi na skargę, którą wraz ze skargą oraz aktami sprawy przekazuje on w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji organ może także, w zakresie swojej właściwości, uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Gdyby uznać, że decydujące znaczenie ma data wniesienia skargi bezpośrednio do sądu, wówczas termin 30 dni do przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, jaki wiąże organ, uległby nieuprawnionemu skróceniu, co w skrajnych przypadkach mogłoby prowadzić do sytuacji, w których organ dysponuje bardzo krótkim czasem na dokonanie ww. czynności. Akceptacja takiego poglądu mogłaby prowadzić nawet – gdyby Sąd przekazał skargę po upływie 30 dni od tak określonej daty jej wniesienia – do paradoksalnej sytuacji, kiedy organ nie ma możliwości dokonać w terminie czynności, do których jest zobowiązany na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. Natomiast twierdzenie, zgodnie z którym w odniesieniu do skarżącego należałoby brać pod uwagę datę wniesienia skargi do sądu, zaś w przypadku obowiązków, jakie spoczywają na organie w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. - datę przekazania tej skargi organowi, wprowadza rozróżnienie, które nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. W tym kontekście zaznaczyć można, w związku z uzasadnieniem skargi kasacyjnej, że to nie stanowisko doktryny i judykatury, a argumentacja strony przebiega contra legem. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie i doktrynie ukształtowała się dyrektywa literalnego interpretowania wszystkich przepisów prawa, chyba że istnieją ważne racje, by nadać im interpretację rozszerzającą lub zwężającą (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2000, str. 193). W niniejszej sprawie, literalna wykładnia prowadzi do wniosków zaprezentowanych w uzasadnieniu postanowienia Sądu pierwszej instancji, nadto, wielokrotnie wyrażanych w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje zaś powodów by wniosków tych nie podzielić i uznać, że zachodzą istotne okoliczności przemawiające za odstępstwem od sensu językowego przepisu (tamże, s. 87-88). Sama strona skarżąca, poza ogólnym zarzuceniem Sądowi "bezrefleksyjnego powoływania" stanowiska judykatury i doktryny, nie przestawia przekonywających argumentów w tym zakresie. Nadmienić również można, że prawo do sądu musi uwzględniać formalny charakter postępowania sądowoadministracyjnego – nie można mówić o jego naruszeniu w sytuacji nieuczynienia zadość wymogom procesowym, o których strona została należycie poinformowana. Oczywiście bezzasadna jest przy tym argumentacja, w której strona podnosi, że stanowisko Sądu pierwszej instancji jest o tyle wadliwe, że brak przepisu ustawy p.p.s.a., który uprawniałby Sąd do odrzucenia skargi wniesionej wprost do sądu. Skargę, jak wyraźnie zaznaczył Sąd pierwszej instancji, odrzucono jako wniesioną po terminie – art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – ten bowiem był liczony w zgodzie z przedstawionym wyżej stanowiskiem. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną stosownie do art. 184 oraz art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.