II FSK 3995/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Asystent Sędziego Jan Szczygieł, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 341/14 w sprawie ze skargi A. M. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 20 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 341/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę S.M. i A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 20 stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Decyzją z 24 października 2012 r. Burmistrz Z. uchylił swoje ostateczne decyzje ustalające podatek od nieruchomości za lata 2007-2011 i ustalił Skarżącym nowy wymiar tego podatku za wskazane lata. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru tej decyzji, widniała adnotacja z dnia 26 października 2012r. o odmowie przyjęcia przesyłek przez Skarżących. W dniu 15 lutego 2013 r. Skarżący złożyli odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z 20 stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło Skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium, Skarżący nawet nie uprawdopodobnili przyczyn, z powodu których nie dotrzymali terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzili jedynie, że nie wiedzieli o wydaniu decyzji Burmistrza Z. z przyczyn niezależnych, nieleżących po ich stronie oraz, że zaskarżone orzeczenie zostało złożone do akt ze skutkiem doręczenia, pomimo że nie zostało im faktycznie doręczone. Kolegium wskazało, że z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że decyzja została doręczona wnioskodawcom w trybie art. 153 O.p., którego treść przytoczyło. W ocenie Kolegium, nie można mówić o braku winy Skarżących w niedopełnieniu obowiązku terminowego wniesienia odwołania tylko z powodu braku wiedzy o wydaniu decyzji, jeśli sami z własnej woli nie otrzymali decyzji w wyniku odmowy odebrania korespondencji od organu, zawierającej tą decyzję. Odmowa odebrania decyzji - jak dalej wskazało Kolegium - rodzi konsekwencje w postaci skutku doręczenia. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wnieśli o jego uchylenie, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Z., zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie dowodów na okoliczność podeszłego wieku Skarżących oraz związanego z tym brakiem możliwości rozpoznania znaczenia czynności odmowy przyjęcia przesyłki, a także przeprowadzenia dowodu z przesłuchania A.M. oraz S.M. na okoliczność przyczyn braku doręczenia decyzji Burmistrza Z. z dnia 24 października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżący z własnej woli nie odebrali doręczanej im decyzji Burmistrza Z. z dnia 24 października 2012 r. Z adnotacji doręczyciela Poczty Polskiej na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przedmiotowych przesyłek wynika, że: "26.10.12 r. adresat odmówił przyjęcia". W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Powoływanie się przez Skarżących na okoliczność braku wiedzy o wydanej decyzji z przyczyn nieleżących po ich stronie w sytuacji wyraźnej przez nich odmowy odbioru pisma nie daje podstawy do przyjęcia, że uchybili terminowi do złożenia odwołania nie z własnej winy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucili na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez niedopuszczenie przez sąd administracyjny pierwszej instancji uzupełniającego dowodu z dokumentów tj. dowodów osobistych Skarżących na okoliczność ich wieku, co było niezbędne do wyjaśnienia istotnych kwestii mających znaczenie dla sprawy, a mianowicie braku możliwości przypisania Skarżącym niedbalstwa w zaistniałym stanie faktycznym sprawy ze względu na osiągnięty przez nich wiek; 2) naruszenie przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia polegające na przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony przez organ podatkowy bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie przez sąd administracyjny pierwszej instancji, iż Skarżący dopuścili się niedbalstwa przy odbieraniu przesyłek zawierających decyzje Burmistrza Z. z 24.10.2012 r. podczas gdy brak jest jakiejkolwiek postaci winy Skarżących w przedmiotowej sytuacji; 3) naruszenie przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia polegające na nie odniesieniu się przez sąd administracyjny pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi, a mianowicie do zarzutu naruszania przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej w zakresie wymogu organu podatkowego udowodnienia winy, podczas gdy warunkiem przywrócenia terminu jest jedynie uprawdopodobnienie winy; 4) naruszenie przepisu art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ podatkowy przepisu art. 162 Ordynacji Podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem organ wymagał od Skarżących udowodnienia braku winy, podczas gdy warunkiem przywrócenia terminu jest jedynie uprawdopodobnienie winy. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w całości i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Skarżących od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, przeto podlega oddaleniu. Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów naruszenia prawa, należy zauważyć, że abstrahują one od okoliczności znajdujących pełne udokumentowanie w aktach sprawy, jak również istoty czy też sensu wypowiedzi zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji. Co do zarzutu obrazy art. 106 § 3 P.p.s.a. wystarczy ogólnie stwierdzić, że w rozpoznanej przez ów sąd sprawie nie było konieczne przeprowadzanie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. dowodów osobistych skarżących, w celu określenia ich wieku i ustalenia konsekwencji tego. Nie to bowiem było przedmiotem sporu i nie wokół tego zagadnienia koncentrowały się ustalenia organów podatkowych. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, przedmiotem ustaleń, o których mowa, nie była też kwestia udowodnienia braku winy skarżących w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jak można wnosić z analizy akt sprawy, osią sporu stało się zagadnienie oceny faktu odmowy przyjęcia przez nich korespondencji urzędowej – decyzji Burmistrza Z. z dnia 24 października 2012 r. i skutków tego zachowania dla biegu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący sami przyznali, że przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy o wydaniu owej decyzji. Rzecz jednak w tym, że odmawiając przyjęcia korespondencji (co potwierdzono w urzędowych adnotacjach doręczyciela: "26.10.12 r. adresat odmówił przyjęcia"), podważyli możliwość uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu. Przyczyna uchybienia ewidentnie leżała po ich stronie, co więcej – została wprost wskazana, nie dając organowi odwoławczemu możliwości zastosowania art. 162 ordynacji podatkowej. W świetle tych konstatacji, jako całkowicie niezrozumiałe i wprowadzające w błąd jawią się wywody zamieszczone w skardze kasacyjnej co do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przepisów art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. (samodzielnie albo w związku z art. 162 Ordynacji podatkowej). W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśniono, czym kierował się sąd administracyjny pierwszej instancji oddalając skargę. Na s. 6 i 7 tego uzasadnienia wskazano też wymagania związane z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu. Rozważania w tym przedmiocie oparto o wnikliwą oceną działania organu podatkowego, wyprowadzając prawidłowe wnioski co do aktu subsumcji (rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy w kontekście unormowania wprowadzonego przez art. 162 ordynacji podatkowej). Wnioski sądu są spójne, logiczne i w pełni udokumentowane w dokumentacji zawartej w aktach sprawy. Nie ma zatem potrzeby ich przytaczania czy rozwijania. Naczelny Sąd Administracyjny całkowicie podziela przy tym ugruntowane od lat w orzecznictwie i w praktyce administracyjnej stanowisko, że jedynie niemożliwa do przezwyciężenia, poddająca się obiektywnej ocenie przeszkoda, taka jak obłożna choroba strony lub klęska żywiołowa albo przerwa w komunikacji, stwarzałyby podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.