II FSK 3982/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1813/14 w zakresie odrzucenia skargi M. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1813/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. F. (zwanego dalej "skarżącym") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 maja 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu należności. W uzasadnieniu Sąd powołał się na art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej – p.p.s.a.) i wskazał, że w przypadku skutecznie ustanowionego przez stronę w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) pełnomocnika, początek biegu terminu do wniesienia skargi w rozumieniu tego przepisu otwierać będzie tylko doręczenie do rąk tego pełnomocnika. W ocenie Sądu, dokonane doręczenie postanowienia z dnia 5 maja 2014 r. do rąk skarżącego (z pominięciem dotychczasowego pełnomocnika) należało uznać za zgodne z prawem, albowiem na etapie postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej we Wrocławiu pełnomocnik strony (radca prawny A. W.) nie posiadał już umocowania do działania w imieniu skarżącego, a tym samym, nie był także uprawniony do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego w toku postępowania odwoławczego. Z treści dokumentu pełnomocnictwa z dnia 28 stycznia 2014 r. jakie pełnomocnik złożył do organu podatkowego (pierwotnie wraz z wnioskiem inicjującym to postępowanie, a po raz drugi wraz z zażaleniem od postanowienia z dnia 6 marca 2014 r.) jasno wynika, że zakres umocowania tego pełnomocnika ograniczał się do reprezentowania strony wyłącznie przed organem podatkowym I instancji (według treści pełnomocnictwa przed Urzędem Skarbowym W.). W świetle tego zakresu pełnomocnictwa "składanie odwołań" miało być poczytane jako odnoszące się do samego aktu złożenia środka zaskarżenia z uwzględnieniem pośredniego trybu jego wniesienia (art. 223 § 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."). Tym samym, nie można mówić, że treść pełnomocnictwa wskazywała na umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącego przed Dyrektorem Izby Skarbowej we Wrocławiu. W ocenie WSA, działanie Dyrektora Izby Skarbowej, który zaskarżone postanowienie z dnia 5 maja 2014 r. doręczył skarżącemu, tj. z pominięciem dotychczasowego pełnomocnika (którego najdalej idącym umocowaniem do działania za stronę było wniesienia zażalenia) należało ocenić za zgodne z prawem, a samo doręczenie dokonane w taki sposób za skuteczne, a tym samym otwierające bieg terminu do zaskarżenia tego postanowienia w drodze skargi do sądu administracyjnego. Skoro zatem z bezspornych w sprawie okoliczności wynika, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 maja 2014 r. zostało doręczone na adres skarżącego w dniu 6 maja 2014 r., to trzydziestodniowy bieg terminu do wniesienia skargi o jakim mowa w treści art. 53 § 1 p.p.s.a. rozpoczął się z dniem 7 maja 2014 r. i upłynął bezskutecznie w dniu 5 czerwca.2014 r. (czwartek). Skarga została bowiem wniesiona dopiero w dniu następnym, tj. 6 czerwca 2014 r. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną skarżącego, który wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływa na wynik sprawy, tj. przepisu art. 53 § 1 p.p.s.a., polegającego na jego niewłaściwym zastosowaniu w niniejszej sprawie i uznaniu, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została wniesiona z naruszeniem 30 dniowego terminu zakreślonego w tym przepisie i z tych przyczyn została ona odrzucona jako spóźniona, mimo że trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi nie rozpoczął swojego biegu ze względu na niewłaściwe doręczenie skarżącemu postanowienia organu, co z kolei wynikało z niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 32 kpa oraz niewłaściwego niezastosowania art. 40 § 2 kpa. Dodatkowo autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów: 1) art. 32 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na: a) bezpodstawnym uznaniu, że skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika, mimo przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania go w toku postępowania odwoławczego; b) nie podjęcia żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia zakresu udzielonego pełnomocnictwa w sytuacji, gdy mimo powziętych wątpliwości; wbrew wynikającemu z przywołanego przepisu obowiązkowi organu do wezwania strony do doprecyzowania zakresu udzielonego pełnomocnictwa w wypadku, gdy nabierze co do niego wątpliwości; 2) art. 40 § 2 kpa, polegającego nie jego niewłaściwym niezastosowaniu w sprawie, co doprowadziło do uznania, że doręczenie decyzji organu bezpośrednio stronie, bez uwzględnienia jego pełnomocnika zostało dokonane skutecznie, a tym samym do odrzucenia przez Sąd skargi, jako wniesionej po terminie, mimo że powszechnie tak w doktrynie, jak i orzecznictwie ugruntowane zostało stanowisko, że doręczenie stronie działającej przez pełnomocnika, decyzji z pominięciem tego pełnomocnika skutkuje uznaniem doręczenia za nieskuteczne - zatem decyzja nie wywiera żadnych skutków prawnych i nie rozpoczynają swojego biegu również terminy ustawowe zastrzeżone dla wniesienia środków zaskarżenia od decyzji administracyjnych; 3) art. 7, 8, 9 i 10 kpa, poprzez ich niezastosowanie w sprawie tj. zaniechanie wyjaśnienia wątpliwych okoliczności w toku postępowania, w szczególności związanych z udzielonym przez skarżącego pełnomocnictwem, pozbawienia skarżącego możliwości czynnego udziału w sprawie, a wreszcie pominięciu w postępowaniu skarżącego, co doprowadziło w efekcie do wadliwego uznania przez Sąd, że skarga została wniesiona po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że nie zasługuje na aprobatę odwoływanie się przez autorkę skargi kasacyjnej do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te nie znajdowały zastosowania w sprawie, gdyż postępowanie przed organami toczyło się w trybie regulowanym przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod.") i to przepisy tej ustawy w zakresie doręczeń powinny być ewentualnie wskazywane jako podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowiony w powołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie, zaś dokonanie czynności procesowej po jego upływie pozostaje bezskuteczne. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości określa zarówno początek biegu terminu do zaskarżenia (dzień doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie), jak i konsekwencje złożenia skargi po jego upływie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę spóźnioną sąd jest zobowiązany odrzucić. Z akt organu II instancji wynika, że w dniu 28 stycznia 2014 r. skarżący udzielił radcy prawnemu A. W. pełnomocnictwa do reprezentowania M. L. F. w sprawie przed Urzędem Skarbowym Wrocław Fabryczna dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...]. Pełnomocnictwo zostało udzielone zgodnie z przepisami o postępowaniu administracyjnym oraz podatkowym. Pełnomocnictwo obejmuje również umocowanie do składania odwołań, reprezentacji przed WSA i NSA. Z pełnomocnictwa tego nie wynika więc, że "zakres umocowania tego pełnomocnika ograniczał się do reprezentowania strony wyłącznie przed organem podatkowym I instancji". Postanowienie z dnia 5 maja 2014 r. [...] zostało jednak wysłane na adres skarżącego ul. S. [...], [...]-[...] W. i w dniu 6 maja 2014 r. odebrane przez żonę skarżącego – U. F., a nie ustanowionego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 uchylił zaskarżone postanowienie. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia. [pic]