II FSK 3664/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 452/14 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 452/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J.K. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej jako "SKO") z dnia 31 marca 2014 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Wójt Gminy B. decyzją z dnia 12 lutego 2014 r. ustalił wysokość podatku od nieruchomości należącej do Skarżącego i jego żony w kwocie 424 zł płatnego w IV ratach. Na wysokość zobowiązania podatkowego złożyły się kwoty podatku za budynki mieszkalne (48,87 zł i 15,81 zł), budynek pozostały (97,50 zł) i grunty pozostałe (261,90 zł). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wysokość zobowiązania podatkowego ustalono na podstawie złożonej przez Skarżącego informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 31 marca 2014 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta. W uzasadnieniu stwierdziło, że organ pierwszej instancji dokonał wystarczających ustaleń dotyczących możliwości uznania Skarżącego za podatnika z tytułu dysponowania przez niego prawem wieczystego użytkowania nieruchomości. SKO podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że Skarżący wraz z żoną mają prawo użytkowania wieczystego działki o powierzchni 1641m2. SKO zaznaczyło, że dla ustalenia osoby, na której ciąży obowiązek podatkowy nie ma znaczenia, czy właściciel bądź użytkownik zamieszkuje daną nieruchomość lub jest pod jej adresem zameldowany. Organ podatkowy jest w tym zakresie związany danymi z ewidencji gruntów. SKO uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił podstawę opodatkowania przyjmując, stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.o.l.", że dla gruntów podstawę opodatkowania stanowi ich powierzchnia, zaś dla budynków i ich części - powierzchnia użytkowa. Prawidłowo też, w jego ocenie, na podstawie uchwały Rady Gminy w B. z dnia 10 grudnia 2013 r. nr [...], zastosowano stawki podatku: odpowiednio 0,71 zł/m2 dla budynków mieszkalnych, 6,50 zł/m2 dla budynków pozostałych lub ich części oraz 0,38 zł/m2 dla gruntów pozostałych. Organ odwoławczy wskazał, że przy wydawaniu decyzji uwzględniono także klasę, rodzaj i oznaczenie nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił SKO, że w ogóle nie wzięło pod uwagę zarzutów zawartych w odwołaniu. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na istotną, jego zdaniem, kwestię nielegalnej modernizacji ewidencji gruntów, która wpłynęła na sposób rozpatrzenia niniejszej sprawy. Podniósł, że metody, jakie zastosowano w trakcie tej modernizacji były nierzetelne, w wyniku czego powierzchnie gruntów, ich klasy i rodzaje zostały określone nieprawidłowo. W związku z powyższym Skarżący stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków nie może być traktowana jako dokument urzędowy w tejże sprawie i nie może stanowić podstawy wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem Skarżącego, organy podatkowe nie przeprowadziły należycie postępowania wyjaśniającego, nie uwzględniły rodzaju i specyfiki użytkowanej powierzchni. Skarżący przedstawił również przebieg postępowań, jakie toczyły się z jego udziałem wskazując, że nieprawidłowości, jakich dopuszczono się w trakcie ich trwania, doprowadziły do wydania wadliwej decyzji SKO, która jest przedmiotem jego skargi. Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie stwierdził na wstępie, że organ podatkowy ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie dysponuje pełną swobodą w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego. W zakresie ustaleń dotyczących podstawy opodatkowania, tj. powierzchni gruntów, czy powierzchni użytkowej budynków lub ich części (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l.) związany jest danymi z ewidencji gruntów i budynków. Związanie to oznacza w konsekwencji, że organy podatkowe nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego. Sąd podkreślił, że ocena i kontrola rzetelności danych zawartych w ewidencji nie leży w zakresie kompetencji organu podatkowego, dlatego też odmawia mu się prawa do dokonywania samodzielnych ustaleń, jeśli chodzi o dane dotyczące konkretnych działek, jakie uwidaczniane są w ewidencji gruntów i budynków. Sąd uznał, że to na podatniku spoczywa obowiązek powiadamiania organu podatkowego o zmianach dotyczących podlegających opodatkowaniu gruntów i budynków, które mają wpływ na wysokość opodatkowania. W przeciwnym razie organ będzie brał pod uwagę informacje przekazane przez podatnika w poprzednich latach podatkowych. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organy podatkowe uwzględniły, oprócz danych zawartych w ewidencji gruntów, również informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożoną przez Skarżącego w 2011 r. Za podstawę opodatkowania przyjęły powierzchnie budynku mieszkalnego, budynku pozostałego oraz gruntu pozostałego w oparciu ujawnione w ww. informacji dane. Tym samym, zdaniem Sądu, organy podatkowe nie popełniły błędu w ustaleniach faktycznych, ponieważ Skarżący nie poinformował ich o zmianach, które miałyby wpływ na wysokość wymiaru podatku. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji ustalił podstawę opodatkowania w sposób, który znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Zastosował prawidłowe stawki podatku, zgodne z tymi ustalonymi w Uchwale Rady Gminy B. z dnia 10 grudnia 2013 r. Sąd uznał, że w tym stanie sprawy SKO miało pełne podstawy, aby zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy. Wskazał, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organ odwoławczy w sposób wyczerpujący odniósł się do zarzutów, jakie Skarżący podniósł w odwołaniu. Sąd stwierdził dalej, iż SKO wyjaśniło, na podstawie jakich dowodów uznało, że zobowiązanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało ustalone w prawidłowej wysokości. Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy, że okoliczność zamieszkiwania bądź zameldowania pod adresem danej nieruchomości nie ma znaczenia dla ustalenia osób podlegających opodatkowaniu. Podkreślił, że art. 3 ust. 1 pkt 1-4 u.p.o.l. uzależnia nabycie statusu podatnika w podatku od nieruchomości od dysponowania konkretnym tytułem prawnym do nieruchomości. Zdaniem Sądu, osoby wymienione w decyzji organu pierwszej instancji, tj. Skarżący i jego żona, dysponowały prawem własności budynku mieszkalnego i budynku pozostałego oraz prawem użytkowania wieczystego działki nr [...], położonej w B. Zatem, w ocenie Sądu, kwestia ewentualnego zamieszkiwana bądź zameldowania którejś z tych osób pod adresem danej nieruchomości nie może mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, jakie mogły mieć istotny wpływ na wynik owej sprawy, polegających na niepodjęciu wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzeniu w sposób rzetelny i wyczerpujący całego materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym; 2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.g.k.", poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że dane zawarte w ewidencji gruntów były wystarczające do określenia podstawy opodatkowania oraz, że organy podatkowe przy wymiarze podatku od nieruchomości są związane danymi znajdującymi się w ewidencji gruntów i nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze; 3) art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie niniejszego przepisu i tym samym nie zawieszenie toczącego się postępowania, mimo prowadzenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania w podobnej przedmiotowo sprawie, którego wynik może być znaczący dla niniejszego postępowania. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący podniósł, że w jego ocenie, organy podatkowe nie podjęły żadnych działań, które pozwoliłyby w sposób rzetelny ustalić prawdę obiektywną. Skarżący stwierdził, że w sprawie właściwie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, nie dokonano przesłuchania stron, tj. Skarżącego i jego żony. Zdaniem Skarżącego, organy podatkowe oparły poczynione ustalenia faktyczne na danych zawartych w ewidencji gruntów, które nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. Wykazał, że inicjowane przez niego postępowanie w kwestii zmiany w ewidencji gruntów, do tej pory nie zostało w merytoryczny sposób przeprowadzone, co w jego ocenie, może prowadzić do wniosku, że organy administracji publicznej pozostają w tym zakresie bezczynne. Ponadto Skarżący podkreślił, że przed Sądem pierwszej instancji złożył wniosek o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu zakończenia innego postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sygn. akt II FSK 387/14 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. Wskazał, że argumenty w nim podniesione są w zasadzie tożsame do tych, które pojawiły się w niniejszej sprawie, a jego wynik może być dla tego postępowania istotny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Wymaga to zatem prawidłowego ich określenia w samej skardze, a więc konieczność precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd uchybił. Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 P.p.s.a. Obok wskazania naruszonych przepisów, poprzez podanie ich konkretnych jednostek redakcyjnych, niezbędne jest więc wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało oraz w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wykazanie, iż mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej. Poczynienie powyższych uwag było niezbędne, mając na uwadze treść przytoczonych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych, co z kolei rzutuje w bezpośredni sposób na możliwość i zakres dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w ramach sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej. Sąd pierwszej instancji zasadniczą część swoich rozważań prawnych, zawartych uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, poświęcił dokonaniu wykładni art. 21 ust. 1 u.p.g.k. w związku z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z przepisów tych Sąd wywiódł wiążący dla organów podatkowych charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków i na tej podstawie uznał, powołując się także na orzecznictwo sądów administracyjnych, że w ramach postępowania dotyczącego wymiaru Skarżącemu podatku od nieruchomości za 2014 r. organy podatkowe nie mogły pominąć danych zawartych w tej ewidencji i nie były uprawnione, aby dokonywać samodzielnych ustaleń mających na celu podważenie tych danych. Sąd wyjaśnił również, że właściwym trybem w tym zakresie pozostaje możliwość zainicjowania postępowania przed właściwym starostą, jako organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w celu dokonania ewentualnych zmian w tejże ewidencji, co mogłoby mieć następnie wpływ na wymiar podatku od nieruchomości. Tym samym, na podstawie wykładni przepisu prawa materialnego Sąd wypowiedział się również w kwestii dotyczącej zakresu możliwych w postępowaniu podatkowym ustaleń faktycznych co do przedmiotu opodatkowania. Skoro zatem w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano, poprzez sformułowanie stosownego zarzutu, dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 21 ust. 1 u.p.g.k., nie może być skuteczne kwestionowanie zakresu dokonanych w sprawie przez organy podatkowe ustaleń faktycznych, na podstawie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie jest także zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy i art. 21 ust. 1 u.p.g.k., przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku. Jak już o tym wspomniano, Sąd pierwszej instancji znaczną część swoich wywodów prawnych poświęcił właśnie kwestii wykładni i zastosowania w sprawie art. 21 ust. 1 u.p.g.k. i nie ma podstaw, aby w tym zakresie zasadnie można było zarzucić Sądowi brak należytego wyjaśnienia prezentowanego w tej mierze przez Sąd stanowiska. Wskazywany w skardze kasacyjnej jako naruszony przepis, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. odnosi się do wymogów formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Natomiast sama okoliczność, że pełnomocnik Skarżącego nie podziela stanowiska Sądu w określonej kwestii co do jej meritum nie oznacza, ze doszło przez to do naruszenia tego przepisu. Jest to bowiem zupełnie odmienna płaszczyzna prawna. Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Według pełnomocnika Skarżącego, Sąd naruszył ten przepis niezawieszając postępowania sądowoadministracyjnego, pomimo złożenia przez Skarżącego stosownego wniosku z powołaniem się w nim na postępowanie mające za przedmiot wymiar podatku od nieruchomości za 2013 r., w którym to postępowaniu została wniesiona przez Skarżącego skarga kasacyjna od wyroku Sądu pierwszej instancji. Pomijając już kwestię, że w przepisie tym mowa jest o zawieszeniu postępowania z urzędu a nie na wniosek strony, zawisłość sprawy przez Naczelnym Sądem Administracyjnym w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w analogicznej sprawie dotyczącej innego roku podatkowego i rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie nie stanowi kwestii prejudycjalnej dla niniejszej sprawy, w której Sąd pierwszej instancji władny był wydać, oparte na samodzielnym osądzie prawnym rozstrzygnięcie. W argumentacji przytoczonej w skardze kasacyjnej na poparcie analizowanego zarzutu pełnomocnik Skarżącego stwierdził, że wynik toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "może pozostać nie bez znaczenia dla niniejszego postępowania", co nie jest równoznaczne z przesłanką określoną w analizowanym przepisie, a więc, iż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze powyższe, zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uznać należy za bezzasadny. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że rozpoznawana skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. Wynika to z faktu, iż orzeka o tym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I FPS 3/13.