II FSK 3639/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 55/14 w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Ministra Finansów z dnia 5 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzania kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 55/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.T. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Ministra Finansów z dnia 5 listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia 4 września 2013 r. odmówił Skarżącemu umorzenia w całości bądź w części kary w wysokości 10 000 zł, nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 16 sierpnia 2011 r. z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wskazaną na wstępie decyzją Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji zgromadzono obszerny materiał dowodowy obrazujący sytuację rodzinną, finansową i majątkową Skarżącego. Na podstawie zebranych w sprawie informacji Minister Finansów wywiódł, że Skarżący posiada źródła stałych dochodów, które pozwalają mu na zaspokojenie wydatków związanych z utrzymaniem domu i egzystencją. Podkreślił także, iż po wyegzekwowaniu od Skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. należności na poczet owej kary, w momencie zrealizowania zajęcia rachunku bankowego rachunek ten przedstawiał saldo dodatnie, tj. 36 590,45 zł. Stąd, zdaniem Ministra Finansów, uiszczenie należnej kary nie zagroziło egzystencji Skarżącego. Ponadto Minister Finansów uznał, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy oraz na jego podstawie właściwie ocenił sytuację Skarżącego. Doszedł do wniosku, że analiza dokonanych w tym zakresie ustaleń pozwala przyjąć, iż zapłata kary w wysokości 10 000 zł mieści się w granicach możliwości Skarżącego. Zauważył również, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie ustalonej kary w części lub w całości, a więc okoliczności przemawiające za wyjątkowym potraktowaniem Skarżącego, będące podstawą do odstąpienia od ogólnie obowiązujących reguł. W skierowanej do Sądu skardze Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Finansów twierdząc, że jego sytuacja materialna jest na tyle ciężka, iż przesądza o konieczności zastosowania wnioskowanej ulgi z uwagi na ważny interes strony. Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że organy administracyjne prawidłowo oceniły sytuację materialną Skarżącego oraz zasadnie stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne zdarzenia losowe konieczne do uwzględnienia "ważnego interesu podatnika." Następnie Sąd stwierdził, że organy obu instancji dysponowały obszernym materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową Skarżącego. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył szereg danych dotyczących otrzymanych przez Skarżącego z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. płatności z różnych tytułów, wpływu comiesięcznych (przedstawiony wyciąg bankowy obejmował okres od dnia 1 stycznia do dnia 6 lipca 2013 r.) należności z tytułu sprzedaży mleka oraz z tytułu zwrotu podatku VAT i podatku akcyzowego, posiadanych nieruchomości i ruchomości, zaciągniętych kredytów, ponoszonych miesięcznych wydatków, w tym na leki i rehabilitację, a także dochodów osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia, Sąd podzielił stanowisko organów administracyjnych w zakresie odmowy umorzenia w całości lub części kary pieniężnej. W ocenie Sądu, analiza zebranych danych pozwala na przyjęcie, że zapłata kary w wysokości 10 000 zł mieści się w granicach możliwości Skarżącego. Dodał, że niewątpliwie wiąże się to z uszczupleniem jego majątku, jednakże na gruncie stanu faktycznego sprawy nie można uznać, aby uiszczenie kary zachwiało podstawami egzystencji Skarżącego. Podsumowując Sąd doszedł do wniosku, że wydając swoje rozstrzygnięcia organy nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. "145 § 1 lit. c)" P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, późn. zm.) - powoływanej dalej jako "K.p.a", polegające na dokonaniu wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wydana została z naruszeniem ww. przepisów K.p.a., polegającym w szczególności na nienależytym wyjaśnieniu i ustaleniu stanu faktycznego, w tym, m.in. poprzez fragmentaryczną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, zwłaszcza w odniesieniu do sytuacji rodzinnej i materialnej Skarżącego; 2) prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) w zw. z art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.), poprzez jego błędne niezastosowanie będące wynikiem wadliwego przyjęcia, że w niniejszej sprawie nie zachodził ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny przemawiający za umorzeniem kary w wysokości 10 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący podkreślił, że dogłębna analiza stanu faktycznego i weryfikacja jego sytuacji majątkowej w kontekście obowiązujących przepisów prawa, mogłaby prowadzić do ustalenia, że zachodzą albo przynajmniej mogą zachodzić podstawy do wydania decyzji uwzględniającej jego żądanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna, albowiem nie narusza prawa we wskazanym w niej zakresie. Pełnomocnik Skarżącego formułując zarzuty wobec zaskarżonego wyroku wskazał zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów o charakterze proceduralnym. Dokonując oceny tych zarzutów wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w należyty sposób wywiązał się z obowiązku kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Poddał wnikliwej analizie kompletność zgromadzonego materiału dowodowego oraz prawidłowość oceny całokształtu zebranych dowodów, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pod kątem zachowania zasad postępowania, jak i trafność poczynionych ustaleń faktycznych. W wyniku tak przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Szczególną uwagę Sąd poświęcił prawidłowości ustaleń organów administracyjnych w zakresie zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, tj. ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, podzielając w tym zakresie ustalenia tych organów. Sąd zwrócił uwagę, że organy rozpoznające sprawę dysponowały obszernym materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową Skarżącego. Natomiast twierdzenia skargi kasacyjnej, na których opierał się zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z wymienionymi w niej przepisami K.p.a., o nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego, poprzez fragmentaryczną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego w odniesieniu do kwestii sytuacji rodzinnej i materialnej Skarżącego - są bezzasadne. Przede wszystkim pełnomocnik Skarżącego nie wyjaśnił, skąd wziął podaną przez siebie kwotę 3 000 zł miesięcznego dochodu przypadającą na wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze Skarżącym, na której to okoliczności oparł swoje wyliczenia i dalsze wywody skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się do tej kwestii zauważyć jedynie należy, że wymienione szczegółowo w decyzji organu pierwszej instancji źródła przychodów Skarżącego i członków jego rodziny obejmujące: dwa rodzaje dopłat uzyskiwanych przez Skarżącego z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwroty podatku VAT i podatku akcyzowego, przychody uzyskiwane przez niego ze sprzedaży mleka oraz świadczenia emerytalne i rentowe otrzymywane przez matkę i siostrę Skarżącego, pomniejszone o podane przez samego Skarżącego koszty utrzymania gospodarstwa rolnego w wysokości 60 000 zł, na kwotę taką, tj. 3 000 zł nie wskazują. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w decyzji organu pierwszej instancji wskazanych zostało 41 różnych dokumentów dotyczących sytuacji życiowej Skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) oraz bardzo szczegółowych ustaleń dokonanych przez ten organ i odnoszących się do przychodów finansowych i sytuacji majątkowej Skarżącego oraz stanu zdrowotnego członków jego rodziny, twierdzenia skargi kasacyjnej o niedokonaniu oceny sytuacji materialnej Skarżącego i jego rodziny nie przystają do okoliczności rozpoznawanej sprawy i są całkowicie gołosłowne. Również sam fakt odnotowania przez organy administracyjne oraz Sąd pierwszej instancji wysokości salda na rachunku bankowym Skarżącego po dokonaniu zajęcia egzekucyjnego z tytułu egzekucji nałożonej kary nie czyni zasadnym zarzutu skargi kasacyjnej o wybiórczej analizie materiału dowodowego. Organy te nie kwestionowały bowiem w żadnej mierze, że prowadzenie gospodarstwa rolnego i uzyskiwanie z tego tytułu przychodów wiąże się z koniecznością ponoszenia w cyklu rocznym określonych nakładów, także tych wskazanych w skardze kasacyjnej, tj. zakupu nawozów, paszy, paliwa oraz kosztów żniw. Co więcej, organy administracyjne, pomimo wątpliwości co do podanych przez Skarżącego rocznych wydatków ponoszonych na remont maszyn i ciągników (10 000 zł) do swoich analiz przyjęły koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego oszacowane przez samego Skarżącego na kwotę 60 000 zł rocznie. Wymierzenie na podstawie przepisów Prawa budowlanego kary, o umorzenie której wystąpił Skarżący, wiązało się z samym faktem użytkowania budynku mieszkalnego bez stosownego pozwolenia, a kwestia zawinienia oraz przyczyn, które na fakt ten się złożyły, nie stanowiły okoliczności wpływającej na samo wymierzenie tej kary, a następnie na jej umorzenie. Mając na uwadze powyższe, zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania uznać należy za niezasadny. W ujęciu skargi kasacyjnej naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie, stanowić miało prostą konsekwencję wskazanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów procesowych. W kwestii naruszenia tego przepisu pełnomocnik Skarżącego, poza przytoczeniem tez zaczerpniętych z wyroków sądowych, wskazujących na sposób rozumienia przesłanek określonych w tym przepisie, skądinąd tez nieodbiegających od tych przedstawionych w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, nie sformułował samoistnej argumentacji. Skoro więc, jak stwierdzono wyżej, do naruszenia przepisów postępowania w rozpoznawanej sprawie nie doszło, a Skarżący nie kwestionował w skardze kasacyjnej dokonanej przez organy administracyjne wykładni art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, to w tych okolicznościach nie mógł także zostać uwzględniony zarzut naruszenia tego przepisu, poprzez jego niezastosowanie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia na rzecz Ministra Finansów kosztów postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie jego pełnomocnika, albowiem sytuacja życiowa, w jakiej znajduje się Skarżący, obiektywnie rzecz biorąc, jest trudna.