II FSK 3606/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O.[...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 155/16 w sprawie ze skargi O.[...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 17 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 18 maja 2016 r., I SA/Bd 155/16, w sprawie ze skargi O. [...] S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z 17 grudnia 2015 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji przedstawia się następująco. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej od postanowienia Prezydenta G. z dnia 6 października 2015 r. wydanego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia 12 sierpnia 2015 r. określającej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W zażaleniu spółka podniosła, że organ nie uprawdopodobnił niewykonania zobowiązania przez spółkę oraz nie przywołał żadnej okoliczności wskazującej na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania tego zobowiązania. Uzasadniając rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało art. 239b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.") i stwierdziło, że organ I instancji trafnie wskazał, że podatnik skorzysta z przysługującego mu prawa do złożenia odwołania od decyzji nieostatecznej w omawianym zakresie, co też stało się faktem w dniu 14 września 2015 r. Tym bardziej wymiar podatku, przed rozpatrzeniem odwołania, nie zostanie dobrowolnie zrealizowany, bowiem spółka nie ma obowiązku regulowania zobowiązania podatkowego w takiej sytuacji. Jednocześnie, zdaniem SKO, dodatkowym elementem składającym się na uprawdopodobnienie, o jakim mowa w art. 239b § 2 O.p. był fakt, iż spółka posiadała zaległość podatkową w podatku od nieruchomości za grudzień 2008 r. w kwocie 11.995,70 zł, która do dnia wydania skarżonego postanowienia nie została uiszczona. Skoro istnieje zaległość za wskazany okres, zaś jak w zażaleniu wskazuje pełnomocnik spółki jej kondycja finansowa jest bardzo dobra i nie ma ona kłopotów z regulowaniem zobowiązań, co wynika ze sprawozdań finansowych, świadczy to o tym, iż podatnik nie wykazuje staranności w regulowaniu należności podatkowych. Skoro spółka nie uiszcza wymagalnych kwot podatku, uzasadnionym wydaje się argument, iż tym bardziej nie uiści przed terminem przedawnienia tych, które wynikają z nieostatecznych decyzji (107.190 zł za 2009 r. oraz 62.695 zł za styczeń-lipiec 2010 r.). Konkludując Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ww. elementy są wystarczające, by wskazać, iż została spełniona przesłanka określona w art. 239b § 2 O.p. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 O.p., wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta G. nie zostanie przez skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w zaskarżonym wyroku stwierdził, że spór w przedmiotowej sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Prezydent G. zasadnie postanowieniem z dnia 6 października 2015 r. nadał rygor natychmiastowej decyzji wykonalności wydanej przez siebie decyzji nieostatecznej z dnia 12 sierpnia 2015 r. określającej skarzacej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 156.588 zł. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na tle uregulowania art. 239b § 1 pkt 4 O.p. i § 2 w judykaturze dominuje pogląd, że w razie zaistnienia przewidzianej w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. przesłanki do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, tj. gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż trzy miesiące, spełnienie przesłanki z § 2 tego przepisu polega na uprawdopodobnieniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego właśnie powodu zobowiązanie podatkowe z decyzji nie zostanie wykonane. Nie mają natomiast istotnego znaczenia okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej podatnika. W rozpatrywanej sprawie postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane przez Prezydenta G. w dniu 6 października 2015 r. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r. mijał z dniem 31 grudnia 2014 r. Jednakże pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. Prezydent G., działając na podstawie art. 70c O.p., zawiadomił spółkę, że z dniem 16 grudnia 2014 r. termin biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. uległ zawieszeniu. Postępowanie karne w związku z podaniem nieprawdy w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2009 r. zostało wszczęte przez Urząd Skarbowy w G. W ocenie Sądu organ odwoławczy w ogóle nie wyjaśnił, czy w sytuacji zawieszenia biegu terminu przedawnienia z dniem 16 grudnia 2014 r. możliwe było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z tego powodu, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego był krótszy niż 3 miesiące. Sąd nie zgodził się z oceną organu pierwszej instancji, że skoro po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego do końca terminu przedawnienia pozostanie 15 dni, to spełniona została przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. Wyjaśnił, że wynikający z powyższego przepisu termin 3 miesięcy należy liczyć od daty wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie od daty prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenia skarbowe. W rozpatrywanej sprawie postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta G. z dnia 12 sierpnia 2015 r. zostało wydane w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a więc w sytuacji gdy termin ten nie biegł. Zdaniem Sądu, przesłanka określona w art. 239 § 1 pkt 4 O.p. nie będzie miała zastosowania, jeżeli termin przedawnienia zobowiązania podatkowego ulegnie zawieszenia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Spółka wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie na podstawie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 i w zw. z art. 219 i art. 239b § 2 O.p., a także w zw. z art. 239a § 1 pkt 4, art. 70 § 1, § 6 pkt 1, § 7 pkt 1 O.p. – poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uchyleniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z powodu uznania, że został on nadany w momencie, w którym do upływu przedawnienia pozostać mógł okres dłuższy niż 3 miesięczny, choć należało uchylić to postanowienie z powodu niewykazania przez organy podatkowe przesłanki określonej w art. 239b § 2 O.p. W konsekwencji wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej zważywszy w szczególności na fakt, że wnosząca ją strona dochodzi w istocie dodania do uzasadnienia zaskarżonego wyroku, który uchylił kwestionowany akt administracyjny, rozważenia jednego tylko zagadnienia prawnego. Uchylenie zaskarżonego postanowienia nie naruszało prawa, z tym że w zakresie uzasadnienia analizowanego wyroku uwzględnić należało, co następuje. W uchwale składu siedmiu sędziów wydanej w dniu 18 marca 2019 r. w sprawie (sygn. akt) I FPS 3/18, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: Dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Uchwała ta jest wiążąca w rozumieniu i na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, w sprawie należy wyjaśnić i rozważyć: 1/czy miał do niej zastosowanie art. 70c O.p.; 2/jeżeli tak, to czy i komu doręczone zostało pismo, o którym mowa w art. 70c O.p. Po przeprowadzeniu analizy w przedmiocie możliwości i/lub prawidłowości zastosowania art. 70c O.p. – rozstrzygnięcie sprawy powinno uwzględniać skutki wykładni prawa zawartej w przywołanej uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kierując się przedstawionymi rozważaniami, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.