II FSK 3573/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "B." sp. j. A. M., E. K. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1752/16 w sprawie ze skargi "B." sp. j. A. M., E. K. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "B." sp. j. A. M., E. K. z siedzibą w Ł. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 12 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 1752/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "B." Sp.j. A. M., E. K. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 18 marca 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej spółki zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, dalej: "u.p.e.a."). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. wskutek oddalenia skargi na postanowienie wydane z naruszeniem art. 34 § 4 u.p.e.a. Naruszenie przez organy administracji przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a. polegało na umorzeniu postępowania egzekucyjnego jedynie w części w związku z uznaniem za uzasadniony zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę naliczonych za okres objęty normatywną przerwą w naliczaniu tych odsetek. W ocenie skarżącej prawidłowym zastosowaniem przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a. w przypadku objęcia tytułami wykonawczymi odsetek za zwłokę nienależnych wierzycielowi publicznoprawnemu powinno być umorzenie całego postępowania egzekucyjnego. Dlatego też - w ocenie skarżącej - w wyniku zajęcia odmiennego stanowiska Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a.; istotny wpływ naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. na wynik sprawy sądowoadministracyjnej polega na tym, że Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, zamiast uchylić, zaskarżone postanowienie, przez co Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3, art. 33 § 1 pkt 10 i art. 34 § 4 u.p.e.a. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. wskutek oddalenia skargi na postanowienie wydane z naruszeniem przepisów art. 34 § 4 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Naruszenie przez organy administracji ww. przepisów polegało – zdaniem spółki - na uznaniu za nieuzasadniony zarzutu niespełnienia wymogów formalnych dotyczących treści tytułów wykonawczych w przypadku wykazania w tych tytułach zawyżonej kwoty odsetek za zwłokę od dochodzonej należności głównej. W ocenie skarżącej prawidłowym zastosowaniem przepisów art. 34 § 4 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w przypadku objęcia tytułami wykonawczymi odsetek za zwłokę nienależnych wierzycielowi publicznoprawnemu powinno być wycofanie wadliwych tytułów wykonawczych i umorzenie całego postępowania egzekucyjnego. Dlatego też - w ocenie skarżącej - w wyniku zajęcia odmiennego stanowiska Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3, art. 33 § 1 pkt 10 i art. 34 § 4 u.p.e.a. Istotny wpływ naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3, art. 33 § 1 pkt 10 i art. 34 § 4 u.p.e.a. na wynik sprawy sądowoadministracyjnej polega na tym, że Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, zamiast uchylić zaskarżone postanowienie, przez co Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. 3. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się niezasadne, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł zarzuty oparte na naruszeniu przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a które to zmierzają do podważenia prawidłowości dokonanej przez WSA oceny legalności umorzenia postępowania egzekucyjnego w części oraz spełniania przez tytuł wykonawczy wymagań formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Wobec tego nie zasługiwał na uwzględnienie, zarzut błędnego określenia w zawiadomieniu o zajęciu kwoty odsetek przez nieuwzględnienie okresów, w których odsetki nie są naliczane. Tego rodzaju zarzut, jak słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji, dotyczy podstawy z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w postaci niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy – a konkretnie w art. 27 pkt 3, który wymaga wskazania w tytule terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Przechodząc do zarzutów kasacyjnych kwestionujących możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego w części, stwierdzić należy, że one również okazały się nietrafione. W ocenie NSA prawidłowe jest stanowisko WSA orzekającego w niniejszej sprawie, że możliwe jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w części. Jak słusznie podniósł Sąd administracyjny pierwszej instancji częściowe wykonanie obowiązku w czasie prowadzenia egzekucji powoduje częściowe wygaśnięcie obowiązku, a w konsekwencji powoduje konieczność częściowego umorzenia egzekucji. Częściowe wykonanie obowiązku stanowi zarówno podstawę zarzutu (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), jak i podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.). Faktyczną podstawę częściowego umorzenia egzekucji stanowić może zarówno częściowe wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania, jak i w jego toku. Tym samym, w sytuacji, gdy tylko część obowiązku nie istnieje, a została objęta tytułem wykonawczym, stanowiącym przedmiot zarzutu - uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, w jakiej zarzut jest zasadny, a nie całego prowadzonego postępowania. Nie wszystkie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą być formułowane w ramach skargi na czynności egzekucyjne, która – jak wiadomo – pozwala tylko na zakwestionowanie sposobu dokonania czynności egzekucyjnej (techniczne zastosowanie środka egzekucyjnego). Jak słusznie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie zarzut m.in. błędnego wyliczenia odsetek, został podniesiony w ramach zarzutów odwołania i zarzut ten został zarówno przez DIS jak i organ nadzoru uznany za zasadny. W konsekwencji DIC w tym zakresie postępowanie egzekucyjne częściowo umorzył. Słusznie Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na okoliczność, że zmiana wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu wysokości dochodzonej należności w tej części, która obejmuje odsetki za zwłokę, nie oznacza, że czynność zajęcia jest wadliwa. Zmianę taką w toku postępowania egzekucyjnego ustawodawca bierze pod uwagę i przewiduje, że w takiej sytuacji należy po prostu dokonać zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia (zob. § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opubl. Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. oraz § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie trybu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, publ. Dz.U. poz. 656). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.