II FSK 3455/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia (del.) WSA Mirosław Surma, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2014/16 w sprawie ze skargi Centrum [...] w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień, październik, listopad 2013 r. oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2017 r., III SA/Wa 2014/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Centrum Kształcenia [...]w S. (zwanego dalej Centrum Kształcenia) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2016 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień, październik, listopad 2013 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że Centrum Kształcenia wskazało, iż jako szkoła może rozliczać wpłaty na PFRON podstawie art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm. - zwanej dalej: ustawa o rehabilitacji). Na podstawie tego przepisu rozliczają się bowiem: publiczne i niepubliczne uczelnie, wyższe szkoły zawodowe, publiczne i niepubliczne szkoły, zakłady kształcenia nauczycieli, placówki opiekuńczo-wychowawcze, placówki resocjalizacyjne. Organ wskazał, że w skład Centrum Kształcenia – według przepisów - wchodzi również schronisko młodzieżowe, a nie jest to podmiot wprost wymieniony w art. 21 ust. 2b) ustawy. Poza tym schronisko pełni rolę pracowni hotelarskiej, w której odbywają się zajęcia praktyczne klas technikum hotelarskiego. Centrum Kształcenia prowadzi zatem działalność, która nie uprawnia do korzystania z przywileju zawartego w art. 21 ust. 2b) ustawy o rehabilitacji. Jako całość nie spełnia warunków do uznania za podmiot, o którym mowa w tym przepisie. Poza tym szkolne schronisko młodzieżowe, na podstawie art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2013 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), jako placówki oświatowo-wychowawcze nie posiadają w swoich kompetencjach zadań identycznych jak szkoły. Centrum Kształcenia musi się zatem rozliczać z PFRON na podstawie art. 21 ust. 2a) ustawy, a nie na podstawie art. 21 ust. 2b) ustawy. 3. W odwołaniu Centrum Kształcenia podniosło, że zostało utworzone jako jednostka na podstawie ustawy o systemie oświaty, w drodze uchwały Rady Powiatu z dnia 23 kwietnia 2013 r. i stanowi zespół publicznych szkół i placówek oświatowych spełniający wszelkie wymogi do zakwalifikowania jej jako pracodawcy, o którym mowa w art. 21 ust. 2b) ustawy o rehabilitacji. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu brak zysków z działalności związanej ze schroniskami młodzieżowymi, które wchodzą w skład strony nie jest przesłanką uzasadniającą rozliczanie się z wpłat na PFRON na preferencyjnych warunkach. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy określił wysokość zobowiązania mając na uwadze nieosiągnięcie 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. 4. Powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie m.in.: - art. 21 ust. 2b) ustawy o rehabilitacji w związku z art. 62 i art. 62a ust. 1 ustawy o systemie oświaty poprzez błędne zastosowanie; - art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – zwanej dalej: ord. pod.) - poprzez przedstawienie w uzasadnieniu skarżonej decyzji faktów w sposób odmienny od przedstawionego przez stronę, a co za tym idzie odbiegający od prawdy, nie określając które fakty organ uznał za udowodnione, a którym nie dał wiary co miało zasadnicze, a wręcz decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy; - art. 120 oraz art. 121 ord. pod. - poprzez działanie naruszające zasady praworządności oraz budowania zaufania obywateli do organów administracji i ich rozstrzygnięć. Uzasadniając zarzuty strona podniosła, że przepis art. 21 ust. 2b) ustawy o rehabilitacji ma do niej zastosowanie w stosunku do prowadzonych przez nią placówek oświatowych wymienionych w cytowanym przepisie tj.: szkół publicznych. Zwróciła jednocześnie uwagę, że w jej skład wchodzą jedynie szkoły. Schroniska młodzieżowe, o których mowa w statucie, miały powstać, ale nigdy nie zostały powołane do życia. Zapisy o nich zostały przeniesione z zapisów statutu szkół, które weszły w jej skład. Z tego też względu statut został zmieniony uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia 27 kwietnia 2016 r., dzięki czemu w obecnym jego brzmieniu nie znajdują się już zapisy dotyczące schronisk młodzieżowych, które nigdy nie istniały. Z powyższego wynika, że stan zatrudnienia Centrum Kształcenia, o którym mowa w art. 21 ustawy o rehabilitacji dotyczy tylko i wyłącznie pracowników szkół publicznych. Tym samym wskaźnik zatrudnienia pracowników powinien być obliczany na podstawie art. 21 ust. 2b) ww. ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, wskazując, że strona sygnalizowała, iż schroniska – według przepisów wchodzące w skład Centrum - faktycznie nie działały w tym charakterze. Po uzyskaniu tej informacji rolą organu prowadzącego postępowanie było wyjaśnienie tej kwestii, czego organ nie zrobił, naruszając tym samym art. 121, art. 122 i art. 187 ord. pod. 6. Powyższy wyrok organ zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – zwanej dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 187 § 1 ord. pod. w związku z art. 49 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji - poprzez uznanie, że organ nie dokonał wystarczających ustaleń stanu faktycznego, pozwalających na stwierdzenie, że Centrum Kształcenia prowadziło działalność w postaci szkolnych schronisk młodzieżowych, a w konsekwencji uwzględnienie skargi, i błędne uznanie, że normy te zostały naruszone, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku sądu I instancji, polegające na nieuwzględnieniu całości akt sprawy i nieodniesieniu się do stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, a przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. między innymi pisma Starostwa Powiatowego z dnia 8 marca 2016 r. z którego wynika, że skarżący ponosił wydatki z funkcjonowaniem szkolnego schroniska młodzieżowego w latach 2013-2014. Mając na uwadze powyższe, organ wniósł o: - uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. ewentualnie - uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.; - rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym; - zasądzenie - na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. od skarżącego na rzecz organu administracji – zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, tj. w kwocie 3 600 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkr 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, ze zm.). W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu Centrum Kształcenia podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o: - oddalenie skargi kasacyjnej w całości, - zasądzenie na swoją rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 7. Na aprobatę zasługuje – zawarte na stronie 6 i nast. uzasadnienia wyroku - wyjaśnienie sądu I instancji odnośnie do korelacji zasad postępowania podatkowego, które wynikają z art. 121, art. 122, art. 187 § 1 ord. pod. W istocie stan faktyczny sprawy nie został ustalony. Zdaniem organu funkcjonowanie schronisk uniemożliwiało skorzystanie stronie skarżącej z preferencyjnych regulacji. Jednocześnie strona skarżąca sygnalizowała w sprawie, że w jej skład wchodzą jedynie szkoły – schroniska młodzieżowe miały powstać, ale faktycznie nigdy nie zostały powołane do życia. Trafnie zauważył więc sąd I instancji, że organy nie wyjaśniły tej kluczowej kwestii. Sąd I instancji zasadnie podkreślił, że istotna jest rzeczywiście wykonywana przez stronę działalność, a nie jedynie plany, nawet jeżeli doszły do takiego etapu zaawansowania, iż o schroniskach młodzieżowych wspomina statut jednostki. Znajdujące się w aktach dokumenty, m.in. pisma, które potwierdzają poniesienie przez Centrum Kształcenia wydatków na media również jednoznacznie nie przesądzają o funkcjonowaniu, czy braku funkcjonowania schronisk. Kontrargumentem strony skarżącej była okoliczność ponoszenia określonych wydatków na media (np. ogrzewanie) w związku z utrzymaniem w dobrym stanie budynku (nieogrzewany budynek uległby zawilgoceniu i zagrzybieniu, co doprowadziłoby do jego zniszczenia). Organ bez wątpienia nie wyjaśnił okoliczności sprawy, zatem wypowiadanie się o możliwości skorzystania z preferencyjnych regulacji jest przedwczesne. Antycypowanie wyjaśnienia przez organ tak ważnego zagadnienia i wypowiadanie się w tej kwestii niewątpliwie doprowadziło do naruszenia nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co z kolei spowodowało naruszenie zasady obowiązku działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Trafnie wskazał sąd I instancji, że dopiero po jednoznacznym przesądzeniu, czy strona skarżąca wykonywała działalność hotelarską, organ będzie się mógł wypowiedzieć w zakresie możliwości skorzystania z preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz podwojonego wskaźnika uczniów będących osobami niepełnosprawnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. 8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.